Những Đỉnh Cao Chỉ Huy
by Daniel Yergin, Joseph Stani...
1 reviews

Review sách Những Đỉnh Cao Chỉ Huy

Tùng Hoàng đã review

NHỮNG ĐỈNH CAO CHỈ HUY - CUỘC CHIẾN VÌ NỀN KINH TẾ THẾ GIỚI

Tác giả: Daniel Yergin & Joseph Stanislaw

Dịch giả: Phạm Quang Diệu

“Ý tưởng còn có sức mạnh hơn cả những gì người ta thường nghĩ. Thực sự thế giới này được điều khiển không bởi cái gì khác ngoài ý tưởng” - John Maynard Keynes

Hiếm có cuốn sách nào làm tôi đọc lâu đến vậy, khi gấp lại trang cuối cùng ở trang 767, tôi giật mình, mình đã đọc cuốn sách này trong hơn một tháng. Hơn 30 ngày với việc đọc lần lượt từng chương, tra lại các từ ngữ kinh tế, tìm hiểu lại một số cuốn sách hiếm có liên quan, điều cuối cùng tôi cảm thấy thực sự vui mừng là cuốn sách này may mắn vẫn được tái bản và còn có thể tiếp tục đến được tay các độc giả. Đó thực sự là món quà cho những ai sẽ đọc nó và đọc đến trang cuối cùng, tôi mong là vậy!

Có lẽ việc sinh ra và sống từ những năm đầu của thời kỳ xóa bao cấp đã làm tôi hiểu được sự chuyển đổi thần kỳ đến với đất nước chúng ta, đến sự ảnh hưởng sâu đậm đối với cuộc sống của chính mình và những người xung quanh như thế nào. Những năm đầu thập kỷ 90 đó, khi Liên Xô tan rã, khi bức tường Berlin sụp đổ, tôi thấy một sự đổ vỡ lớn, một sự mất mát không gì bù đắp được trong niềm tin và lý tưởng của bố mẹ tôi. Một điều mà thế hệ chúng tôi hoàn toàn chưa hiểu lắm thời điểm đó, chúng tôi lúc này chỉ là đang thực sự háo hức chứng kiến cuộc sống quanh mình thay đổi ngày một rõ rệt. Những ký ức về thời kỳ chiến tranh, về thời bao cấp tem phiếu tuy nghèo nhưng giàu tình nghĩa, giờ chỉ còn có thể tìm lại qua những mảnh ghép ký ức rời rạc, qua những cuốn sách chuyền tay phản ánh một phần của lịch sử.

Vậy rốt cục, điều gì đã xảy ra với đất nước mình và bối cảnh thế giới như thế nào đã dẫn thế hệ của ông bà, của bố mẹ tôi, và cả tôi nữa cùng đi qua một thế kỷ đầy biến động như vậy. Tôi đặt mục tiêu cho mình cần phải tự tìm hiểu để bù đắp những lỗ hổng lớn mà sách vở trên ghế nhà trường thực sự đã không giúp ích được nhiều cho bản thân. Tò mò như một đứa trẻ khi có được cuốn sách này, tôi đi từ những năm tháng huy hoàng của chủ nghĩa xã hội đến sự cạnh tranh khốc liệt giữa hai thế giới tư tưởng, tìm hiểu sự sụp đổ tất yếu của một hệ tư tưởng quan liêu, trì trệ, thấu hiểu những khó khăn của quá trình phục hồi, phát triển trong kỷ nguyên toàn cầu hóa. Khối lượng dữ liệu và những phân tích thấu đáo của các tác giả cuốn sách đã làm tôi choáng ngợp, khâm phục và “ngộ” ra nhiều điều.

Tháng 11/1922, khi V.I.Lenin khởi xướng chính sách Kinh tế mới trong lần xuất hiện cuối cùng trước công chúng ở St. Petersburg, ông đã cho phép sự quay trở lại của tiểu thương và nông nghiệp tư nhân, nhưng đồng thời chỉ rõ Nhà nước sẽ vẫn nắm giữ “những đỉnh cao chỉ huy”, những yếu tố quan trọng nhất của nền kinh tế. Những năm tháng sau Thế chiến thứ hai là thời kỳ hoàng kim của quản lý nhà nước, của nền kinh tế hỗn hợp vận hành dưới sự điều hành của chính phủ và sự kiểm soát được mở rộng đến từng ngõ ngách đời sống người dân. Sau ba mươi năm huy hoàng của chủ nghĩa Keynes với những thành tựu thần kỳ của các nền kinh tế theo quan điểm hỗn hợp, nơi nhà nước chiếm lĩnh các đỉnh cao chỉ huy, điều gì phải đến rồi cũng đã đến.

Sự suy yếu nền chính trị, khủng hoảng kinh tế, khủng hoảng mất niềm tin tràn ngập khắp nơi trên thế giới khi những điểm yếu đã dần dần lộ rõ. Các chuỗi sự kiện đã dẫn đến một sự chuyển biến lớn từ kiểm soát của nhà nước sang điều tiết bởi thị trường. Sự thay đổi toàn diện về tư tưởng hay quá trình đảo ngược trên toàn thế giới này bắt đầu từ sự kiên định của Margaret Thatcher, người đàn bà thép nước Anh, rồi lan tới châu Âu, châu Á. Khi Chiến tranh Lạnh chấm dứt, bức tường Berlin sụp đổ, Liên Xô tan rã, Trung Quốc, các nước Mỹ Latinh... cũng nhanh chóng chuyển mình, thì cũng là lúc "Thị trường" lấy lại vị thế vốn có của nó và khẳng định tầm quan trọng trong phát triển kinh tế, xã hội. Sự sụp đổ cùng sự đảo cực trong tư tưởng kinh tế - chính trị toàn cầu đã tự nó đưa ra câu trả lời, dù nghiệt ngã và đau đớn với nhiều quốc gia, nhiều chế độ nhà nước. Giống như một cuộc thanh tẩy tâm hồn hay liều thuốc đắng cho cơ thể mang nhiều bệnh tật, điều cần thiết là lòng dũng cảm chấp nhận thay đổi và niềm tin vào đích đến cuối cùng, dù nó tiềm ẩn nhiều rủi ro, thách thức.

“Rủi ro là một phần tất yếu trong thế giới mới này... điều quyết định thực sự vẫn là dựa vào sự cân nhắc lại niềm tin và quan điểm... Niềm tin sẽ tồn tại nếu nó có điểm tựa và được kiểm nghiệm.”

---------

Điểm đánh giá: 9/10

Nhận xét: Có thể cuốn sách này sẽ làm người đọc ban đầu mệt mỏi, sẽ có lúc chán nản, muốn buông xuống, nhưng như thưởng thức chuyện đời, chuyện người bên ấm trà mạn với những người bạn tâm giao, vị đắng ban đầu sẽ thấm dần qua đầu lưỡi, lưu lại những cảm xúc nhẹ nhàng, rồi chuyển sang vị ngọt thanh sảng khoái khi đến những trang sách cuối cùng. Qua từng chương, cuộc sống của bao kiếp người được lật giở nhanh qua từng trang sách, qua từng con số thống kê khô khan nhưng biết nói, những điều mà chỉ những người đã trải nghiệm trực tiếp mới thấu hiểu khoảng thời gian đó khắc nghiệt nhưng đáng nhớ đến chừng nào.