Lò Sát Sinh Số 5
by Kurt Vonnegut
2 reviews

Review sách Lò Sát Sinh Số 5

tama đã review

LÒ SÁT SINH SỐ 5: NHÀ GIAM BẰNG KÝ ỨC

“Một sáng tỉnh dậy sau những giấc mơ xáo động, Gregor Samsa, nằm trên giường, nhận thấy mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ.” Với Samsa, đó có lẽ là cơn ác mộng khủng khiếp nhất đời, nhưng với Billy Pilgrim, tôi ước chừng anh chỉ mong có vậy. Samsa sống qua cơn ác mộng đúng một lần và cuộc đời của Samsa được tiếp tục ở thì hiện tại. Còn Billy phải trải qua sự bất định đầy khắc nghiệt vô hạn lần trong một thế giới mà phía trước luôn là quá khứ.

Giữa những cơn hồi tưởng miên man thời hậu chiến, Kurt Vonnegut, một ông già gàn dở đầy thông thái, cố đẩy chúng ta lên chuyến tàu lượng tử tưởng tượng xuyên thời-không đến Lò sát sinh số 5. Cũng giữa những cơn hồi tưởng miên man thời hậu chiến, Billy Pilgrim ở ngay bên cạnh. Anh lao vun vút trên chiếc xe goòng, liên tục quần qua đảo lại giữa các đường ray ký ức. Hai bên đường thời gian trôi tuột về phía sau, vẳng trong gió rít lên từng hồi bi ai thuở quá khứ. Rồi tôi nhận ra, cả Billy và chúng ta, đã dấn sâu vào cái bẫy kép chết người của nguyên lý bất định – một thế giới lượng tử của cái tôi và cảm xúc.

Trong thế giới lượng tử của cái tôi, Billy thấy mình đứng chưng hửng giữa một hệ tọa độ vô định đầy bất trắc với hai trục tôi đang ở đâu và tôi đang làm gì nhưng khi một trục xuất hiện thì trục kia lại biến mất và ngược lại. Billy liên tục nhấp nháy trong hệ tọa độ vô lý ấy hòng xác lập vị trí bản thân. Xung quanh anh trống rỗng, thứ trống rỗng của cái gì đó vừa biến mất. Đó có thể là thành Dresden sau khi bị ném bom hay chiếc máy bay sau khi phát nổ. Anh chẳng thể nào biết được bởi vì mọi thứ trống rỗng thì đều giống nhau và bởi vì bản thân anh cũng đang dần trống rỗng. Mọi cố gắng nhằm xác lập tọa độ của anh đều thành công cốc. Anh giờ đây hóa thân thành chàng Sisyphus tội nghiệp chỉ có thể đứng đó bất động nhìn suối nguồn quả ngọt mà chẳng thể nào chạm tới được. Đây chính là bi kịch lớn nhất của đời anh, khi Billy chẳng thể nào định hình được cái tôi của mình trong thế giới đầy khiếm khuyết này. Cái tôi – bản ngã của anh – đi giữa ranh giới của thực và ảo, và sẽ luôn trượt khỏi anh vào những thời điểm anh tưởng mình đã chạm tới nó. Đời là thế!

Song song với cái tôi, thế giới cảm xúc của Billy vận hành trên lưng một chú cóc lúc nào cũng chực nhảy vào cái vũng thời–không ngay trước mắt. Với mỗi bước nhỏ của chú cóc, Billy mất đi một phần cảm xúc, và như thế, là cả phần đời mà xúc cảm ấy góp mặt. Billy lúc này lại sắm vai ông chủ trung tâm thị lực bị mắc một chứng-phản-Alzheimer, thay vì mất dần đi trí nhớ, anh lại trở thành quả bóng căng đầy ký ức. Anh lặp đi lặp lại những thời điểm trong quá khứ hòng lấy lại cảm xúc của mình, vô hình chung đẩy thực tại rời xa vào quên lãng. Cũng như cái tôi, cảm xúc của Billy nằm nơi ngã ba giữa quá khứ và thực tại, dù chọn theo hướng nào thì kết quả nhận được cũng tuyền một màu khổ đau. Đời là thế!

Giữa cơn cùng quẫn, Billy điên cuồng đốt cháy bản thân để đẩy chiếc xe goòng lao nhanh hết cỡ cốt tìm kiếm một lối thoát khả dĩ. May mắn thay và cũng bất hạnh thay, anh đã tìm thấy nó, lối thoát hay là cái đường hầm Tralfamadore chứa đựng toàn sự phi lý. Nơi vũ trụ Tralfamadore, khi thời gian và không gian đồng quy về một điểm, Billy thỏa sức đắm mình trong cái tôi và cảm xúc. Không còn nhấp nháy, chẳng còn lãng quên, ranh giới xóa nhòa mà ngã ba cũng tiêu biến, Billy sống cả cuộc đời trong một khoảnh khắc và sống trong khoảnh khắc cả một đời. Anh nào có biết rằng Tralfamadore chẳng qua chỉ là một tên gọi khác, một hình hài khác của chiến tranh – thứ mà anh ghét cay ghét đắng. Nào hãy thử đánh vần mà xem: T-R-A-L-F-A-M-A-D-O-R-E, cũng giống như “w-a-r” hay “g-u-e-r-r-e” hay “se-n-so-u” hay “в-о-й-н-а” hay bất cứ ngôn ngữ nào khác, đều đọc là “C-H-I-Ế-N T-R-A-N-H”. Và như thế, Tralfamadore hiển nhiên chỉ dấu đến sự vô nghĩa, một sự vô nghĩa cùng cực mà con người đã ngu ngốc tạo ra nhưng lại không tài nào chịu đựng được. Tralfamadore gặm nhấm từng mảnh tâm hồn, nó nhai ngấu nghiến ký ức đến mức nát vụn để rồi vá víu lại bằng sợi chỉ giả tạo của thời gian. Nó dùng mấy mánh đổi chiều không gian cũ mèm hòng đưa chúng ta vào ảo ảnh. Phần đông chúng ta không thấy được nó. Còn Billy thì đã bước vào. Đời là thế!

Billy ngày càng tuyệt vọng, anh rơi mãi rơi mãi trong vô tận cho đến khi thấy mình chìm xuống. Một đại dương chỉ tuyền ký ức, hay nói đúng hơn là một nhà giam bằng ký ức. Billy bị giam ở đó, vẫy vùng trong thứ chất lỏng tuyệt vọng, anh ngày càng chìm sâu, và sẽ chẳng còn thấy gì ngoài màn đêm u tối. Billy trở nên cô độc. Nhưng không chỉ mình anh, những người như anh nhiều không kể xiết. Họ cũng là những người lính, với tất cả cô độc trong đại dương của riêng mình. Mặt biển và bầu trời – thực tại và tương lai – giờ đây trở nên quá xa vời.

Rồi một ngày cái khối trống rỗng căng phồng kia không thể trống rỗng căng phồng hơn được nữa. Nó nổ tung và biến mất. Nó chết. Billy chết. Anh chết không phải vì tim ngừng đập hay ngừng thở. Anh chết vì ngừng sống. Billy đã chết trong đường hầm Tralfamadore khi căn tính của anh – cái tôi và cảm xúc – mãi mãi bị giam cầm. Billy đã chết khi anh sống sót sau vụ rơi máy bay. Billy đã chết khi anh sống sót sau màn oanh tạc Dresden. Billy đã chết khi anh đặt chân tới lò sát sinh số 5… Và trước đó nữa. Billy đã luôn chết, chết trong chính cuộc đời vô tận của mình. Đời là thế!



Review khác về sách này 1
Câu chuyện xoay quanh nhân vật Billy Pilgrim – một người cao và yếu, có hình dạng như một chai Coca-Cola, được sinh ra ở Ilium, N.Y., và là đứa con duy nhất của một thợ cắt tóc ở nơi đây. Sau khi t... chi tiết