Từ Điển Khazar
by Milorad Pavic
1 reviews

Review sách Từ Điển Khazar

Trần Thông đã review

Ngay từ tựa đề đã khiến chung ta băn khoăn liệu đây có phải là một quyển từ điển chuyên ngành khô khan nhàm chán nào đó không nhỉ?! Thực ra, “Từ điển Khazar” có thể được xem như vừa là từ điển vừa là tiểu thuyết – kiểu sách hai trong một ấy mà. Viết ra tác phẩm này bởi Milorad Pavíc đã chia nghệ thuật thành hai trường phái khác nhau là thuận nghịch và không thuận nghịch. Với tư tưởng là nên viết tiểu thuyết theo góc độ đa chiều như các sự vật trong cuộc sống, tác giả không muốn sách của ông đi theo bất kỳ lối mòn văn chương nào cả. Và thậm chí là ông muốn phá bỏ những quy cách cổ điển đã áp đặt lên các phong cách viết tiểu thuyết để tìm cho mình một lối đi riêng biệt.

“Từ điển Khazar” nói đơn giản thì không hề đơn giản, nói phức tạp cũng chẳng phải phức tạp. Nội dung của nó cũng theo cái kiểu “nửa nạc nửa mỡ” như chính tựa sách. Các thông tin thì được sắp đặt theo bảng chữ cái đúng “chất từ điển” mà mỗi mục thì như một mảnh ghép cho bức tranh tổng thể nói về việc phục hưng vương quốc Khazar bí ẩn trong con đường lịch sử đã qua. Câu chuyện mở màn với cảnh người Khazar cổ xưa đã có thứ tiếng và tôn giáo riêng của đất nước họ. Cho đến một ngày, vị đầu tộc của vương quốc này mơ thấy một giấc mộng kỳ lạ mà không ai giải thích được. Thế là ba nhà hiền triết được mời đến để giải đáp giấc mơ bí ẩn ấy. Nếu nhà hiền triết nào có thể giải đáp hợp lý thì cả vương quốc Khazar sẽ theo đạo của người đó và tôn làm quốc giáo. Thế nhưng kết quả của cuộc chiến giữa ba nhà hiền triết vẫn mãi là một bí ẩn. Bởi lẽ ba cuốn từ điển của người Hồi, người Do Thái và người Cơ Đốc đều khẳng định rằng vương quốc Khazar đã tôn sùng tín ngưỡng của họ. “Từ điển Khazar” giống như sự tập hợp của ba loại từ điển đó mà bạn phải tự nhận định và đưa ra câu trả lời cho chính mình về cuộc “Luận chiến Khazar” năm xưa.

Thực chất thì “Luận chiến Khazar” giống như một lý thuyết tuyệt vời bị phủ mờ bởi lẽ kết quả đã bị che đậy và người ta phải tự huyễn hoặc mình tin vào một sự thật mà họ cho là đúng nhất. Dù sao thì “Từ điển Khazar” tuy có một hình thức trình bày độc đáo nhưng nội dung lại mang tới một sự mơ hồ đáng kể. Nhưng câu chuyện này vốn dĩ phải mơ hồ như vậy cuộc tìm kiếm chân lý cho giấc mộng kỳ quặc ấy đã vô nghĩa và bế tắc ngay từ phút ban đầu rồi. Có chăng là tác giả đang muốn chúng ta hiểu rằng con người luôn cố gắng dồn ép người khác vào ý thức hệ tách biệt để thể hiện sự độc tôn mù quáng mà họ cho rằng đó là chân lý. Thế mới biết cuộc đời có những sự khẳng định đầy tức cười và ảo diệu đến thế.