Lược Sử Thế Giới
by E H Gombrich
1 reviews

Review sách Lược Sử Thế Giới

Trần Thông đã review

Tóm tắt lịch sử thế giới trong một cuốn sách nhỏ theo cách dễ tiếp cận và thú vị với trẻ em từ 9 đến 13 tuổi dường như là một nhiệm vụ bất khả thi - tuy nhiên, đây chính là thử thách mà E.H. Gombrich, một nhà sử học 26 tuổi thất nghiệp ở Vienna, phải đối mặt vào năm 1935. Làm cho vấn đề tồi tệ hơn, nhà xuất bản yêu cầu ông hoàn thành bản thảo trong sáu tuần. Gombrich đã sản xuất một chương mỗi ngày - nghiên cứu vào ban ngày, viết vào ban đêm - và đọc những gì ông viết cho người vợ tương lai của mình nghe và đánh giá. Theo một cách nào đó, cuốn sách có thể được so sánh với một chuỗi các bài viết của một blogger chăm chỉ, được viết theo cách trực tiếp, không chính thức và có ý kiến cá nhân, có thể tiếp cận dưới nhiều góc độ khác nhau cho tác giả.

Ngay sau khi xuất bản, "Lược sử thế giới" bị Đức quốc xã cấm vì "quá hòa bình". Thời điểm đó, tác giả đã trốn khỏi Áo và định cư tại Vương quốc Anh. Công thức thành công của Gombrich không phải là ông đã phát hiện ra thông tin mà trước đây chưa được biết hoặc giải thích lại lịch sử chưa hề được công bố - thay vào đó, ông đã xoay sở để biến nhiều thông tin thành một thứ dễ dàng để mọi người có thể tiếp cận và nghiên cứu hay đơn thuần là giải trí hàng đêm. Thật vậy, "Lược sử thế giới" có lẽ là cuốn sách duy nhất về lịch sử thế giới - từ thời kỳ đồ đá đến thế kỷ 20 - có thể được đọc trong một hoặc hai ngày. Phong cách “tự sướng” của Gombrich nhằm tìm cách thu hút độc giả trẻ bằng cách lập luận rằng ngay cả anh ta, một nhà sử học chuyên nghiệp, vẫn đấu tranh để hiểu mọi thứ: Ví dụ, trong chương về quyết định của Ba Tư tấn công người Babylon, anh ta viết rằng "một điều gì đó rất kỳ lạ xảy ra trong khoảng từ 550 đến 500 trước Công nguyên, tôi không thực sự hiểu nó, nhưng có lẽ đó là điều khiến nó trở nên thú vị." Tác giả tìm cách thể hiện cái sự mờ mờ ảo ảo về thông tin và những quan điểm cá nhân vô định khiến cho mọi thứ trở nên bí ẩn từ những vấn đề như giải thích nguồn gốc của nhiều từ như 'dân chủ', 'phá hoại', 'đại số', 'giấy', 'công tước', hoặc tên của ngày, của tuần và các tháng trong năm.

Đương nhiên, cuốn sách của Gombrich có những điểm hoàn toàn không hợp lý. Thật đáng khen ngợi khi ông bao gồm các chương về lịch sử Ấn Độ và Trung Quốc, nhưng tác giả rõ ràng không bị ấn tượng bởi Đức Phật hoặc Khổng Tử, vậy nên những giáo lý mà ông mô tả trong quyển sách có chút thiếu hiểu biết và sáo rỗng. Mặt khác thì chương mô tả sự ra đời của Chúa Giêsu dễ gây được thiện cảm hơn và Gombrich trích dẫn một số đoạn của Kinh thánh. Trong một số trường hợp, ông viết với một chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, ví dụ như có một lập luận rằng "người plebeian ở Rome, không giống như người Ấn Độ hiền lành". Hơn nữa, quyển sách của Gombrich đôi khi có đoạn đặc tả bởi các quan điểm về giới tính mà ngày nay sẽ được coi là không thể chấp nhận được.

Tuy nhiên, cuốn sách của Gombrich không chỉ hữu ích cho trẻ em quan tâm đến lịch sử mà còn cho các học giả quan tâm đến việc làm sao để hướng các bạn trẻ và những người không có chuyên môn thích về lịch sử nói chung và lịch sử thế giới nói riêng. Phong cách của "Lược sử thế giới" tất nhiên sẽ không phù hợp ngay cả đối với một văn bản phi học thuật hiện đại, nhưng điều gây ấn tượng là khả năng của Gombrich trong việc tóm tắt những dòng lịch sử rất rộng mà không tạo cảm giác quá hời hợt trong các dòng mô tả. Trái lại, cuốn sách của Gombrich chứa đầy những ý kiến mạnh mẽ, nhiều trong số đó đã bị chỉ trích dữ dội.

Quan trọng không kém, Gombrich hoàn toàn thành công trong việc hạn chế viết quyển sách của mình thành một mục của Wikipedia hoặc sách giáo khoa được sử dụng trong trường học. Rốt cuộc, cuốn sách của ông không nhằm giúp độc giả ghi nhớ ngày tháng năm, nhưng đánh giá cao tầm quan trọng của lịch sử và quan tâm tích cực đến nó. Đây là điều mà sách giáo khoa nên học tập và tái bản trong những lần sau. Cuốn sách pha trộn lịch sử với những quan sát cá nhân sâu sắc, là một quyển sách thú vị cho mọi người.