Review sách Não bộ kể gì về bạn?

Một cuốn sách khoa học thật sự hấp dẫn ở cả văn phong và kiến thức.

“Não bộ kể gì về bạn?” là một cuốn sách khoa học đầy thú vị đưa tôi vào thế giới của hàng tỉ tế bào não, những neuron thần kinh, những xung điện hóa.. Nó dẫn dắt tôi đến từng ga, trạm một để trả lời hàng loạt những câu hỏi.

Câu hỏi thứ nhất: Tôi là ai?

Bằng những cuộc thí nghiệm và dẫn chứng xác đáng, David Eagleman đã chứng minh được rằng: Những chi tiết vi mô trong não bộ của bạn được hình thành và định hình phụ thuộc vào nơi bạn từng đến, việc bạn từng làm, những điều bạn từng trải nghiệm. Đặc biệt, bộ não không bao giờ bất biến mà luôn có sự vận động, thay đổi như chính cuộc sống đầy sắc màu của bạn. Hình ảnh minh họa về bộ não con người ở thời kỳ trẻ sơ sinh, một tháng, chín tháng, hai năm, trưởng thành đã chỉ rõ điều đó một cách trực quan, sinh động. Thêm nữa, bộ não thay đổi hay bị tổn thương sẽ khiến hành động của ta cũng thay đổi theo. Nó là trung tâm điều khiển, là người cầm dây diều đầy quyền năng. Tôi chắc chắn, bạn sẽ ngạc nhiên và thích thú trước những điều quen thuộc nhưng bạn chưa nhận ra hay chưa từng được biết mà cuốn sách đề cập.

Ngoài lập luận chặt chẽ, câu từ khúc chiết thì cách đặt đề mục giàu tính gợi hình cũng khiến tác phẩm tỏa ra mùi hương kích thích đọc giả “Khởi sinh bất toàn”, “Canh bạc tạo hóa”, “Tính dẻo của tuổi trưởng thành”, “Não giống như bông tuyết”…

Câu hỏi thứ 2: Thực tại là gì?

Chắc chắn, bạn sẽ ngạc nhiên như tôi khi dừng chân tại trạm này. Với những nghiên cứu đậm chất khoa học, David Eagleman đã đưa tôi đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác, kèm theo đó là sự thích thú trước những hiện tượng đời sống được lý giải rất “ngọt”: Mánh khóe của các ảo thuật gia, va chạm giao thông trên đường dù mắt vẫn quan sát, ảo ảnh của mắt, thời gian nhận biết của con người dường như kéo dài hơn trong một số trường hợp…

Luận điểm việc nhìn không chỉ cần đôi mắt đã được lý giải bằng những luận chứng, luận cứ thực tiễn. Sợi dây thú vị cứ thế kéo dài xuyên suốt tác phẩm. Một tác phẩm khoa học nhưng không khô khan, khó nuốt chút nào.

Câu hỏi thứ 3: Ai là người điều khiển?

Những dữ liệu khoa học dễ dàng được người đọc tiếp nhận bởi cách dẫn dắt nhẹ nhàng, mang hơi thở văn chương như thế này “Đó là buổi sáng. Các nẻo đường trong khu phố bạn sống im lìm khi mặt trời hé qua đường chân trời. trong từng phòng ngủ trên khắp thành phố, một sự kiện kinh ngạc đang diễn ra: ý thức con người đang cựa mình thức giấc. Chủ thể phức tạp nhất trên hành tinh của chúng ta đang nhận biết rằng nó đang tồn tại”.

Tác giả đưa ta đến từng bậc kiến thức một, chậm rãi, chắn chắn và đầy thận trọng. Ta bị thuyết phục hoàn toàn trước những số liệu thống kê, những câu văn chắc gọn, giàu giá trị. Những suy nghĩ đơn thuần của ta trước đó bị đánh đổ hoàn toàn. Các neuron thần kinh, bộ não, ý thức… những khái niệm ta chẳng mấy quan tâm, chẳng mấy khi tìm hiểu giờ đây lại là đối tượng kích thích sự theo dõi của ta.

Câu hỏi thứ 4: Chúng ta quyết định như thế nào?

Để chứng minh vai trò của não bộ đối với quyết định của mỗi người, nhà khoa học thần kinh đã đưa ra nhiều tình huống thực tế, rồi thực trạng kinh tế của Mỹ, những bức hình về khu vực não bộ và cả một mẩu truyện trong thần thoại Hy Lạp. David Eagleman rất thông minh trong cách làm rõ vấn đề và cả cách kết luận. Những kiến thức ông cung cấp chắc chắn sẽ không bị trôi tuột sau khi ta đọc xong cuốn sách bởi luôn có những câu chủ đề giàu sức đọng “Bộ não của bạn giống như một nghị viện thần kinh, bao gồm các đảng phái đối lập đấu tranh để giành quyền lèo lái con thuyền trạng thái…. Chúng ta là những sinh vật phức tạp vì chúng ta bao gồm nhiều xu hướng, tất cả đều kiểm soát.”

Câu hỏi thứ 5: Tôi có cần bạn?

Nhà khoa học đã dẫn dắt và đưa ta đến kết luận rằng: Một nửa chúng ta là người khác. Chúng ta không tồn tại độc lập mà luôn sống trong một tập thể, cộng đồng. Các neuron thần kinh của chúng ta cũng vậy, chúng cần các neuron khác để tồn tại.

Với cái nhìn của một nhà khoa học, tác giả đã đề cập đến tình trạng ngoại nhóm lợi ích với những con số xác thực: 1915 người Ottoman Turk tàn sát hơn một triệu người Armenia, 1937 người Nhật sát hại hàng trăm ngàn người dân Trung Hoa, 1994 người Hutus giết chết 800.000 người Tutsis… Chiến tranh và giết chóc, thông thường chỉ được nhìn nhận ở khía cạnh lịch sử, kinh tế, chính trị nhưng với tác giả, nó còn được nhìn ở góc độ hiện tượng thần kinh. Hiện tượng gì đã xảy ra? Khu vực nào bị đoản mạch? Tác phẩm sẽ trả lời tường tận.

Việc hiểu về não bộ, các hiện tượng thần kinh, ta có khả năng làm gián đoạn những hành động phi nhân tính trên phạm vị rộng cũng như những ứng xử vô nhân đạo, những hành vi thiếu đạo đức trong đời sống. Thế nên, khoa học thần kinh cần được tìm hiểu và quan tâm nhiều hơn nữa.

Câu hỏi thứ 6: Chúng ta sẽ là ai?

Vẫn tiếp tục với cái nhìn khách quan, khoa học, David Eagleman đã đặt ta lên con thuyền xuôi theo dòng nghiên cứu của ông: Để thành công, để trở thành một con người như mong muốn, điều ta cần có là tính dẻo của não. Ông phân tích ý thức, giác quan tăng cường, đưa ra giải pháp để có một cơ thể tốt hơn và cuối cùng là hướng tới một tương lai đầy hứa hẹn “Loài người chúng ta hiện đang khám phá ra các công cụ để định hình vận mệnh của chúng ta”.

“Não bộ kể gì về bạn?” đã trả lời tường tận, chi tiết sáu câu hỏi như thế. Cuốn sách là một sự kết hợp tuyệt vời giữa tri thức khoa học với những con số và những thí nghiệm trong phòng kín, những thí nghiệm mang tính thực tiễn và cả những câu chuyện trong thần thoại, những sự kiện trong lịch sử… Tất cả tổng hòa trong những câu văn sắc bén có, mượt mà có, uyển chuyển có. Đây là một cuốn sách khoa học thật sự hấp dẫn ở cả văn phong và kiến thức.



Review khác về sách này 1
#NÃO_BỘ_KỂ_GÌ_VỀ_BẠN#DAVID_EALGEMAN : nhà khoa học thần kinh tại đại học StanfordDịch giả : Trần Tuấn HiệpCuốn sách này được tác giả viết dựa trên loạt phim tài liệu cùng tên của BBC do chính ông v... chi tiết