Review sách Cảo Thơm Trước Đèn - Truyền Kỳ Mạn Lục

Nếu Trung hoa có "Liêu Trai chí dị" của Bồ Tùng Linh với không gian ma mị, nhiều yếu tố kỳ ảo thì Việt Nam ta tự hào với "Truyền kỳ mạn lục". Nghĩa là ghi chép những chuyện kỳ lạ được lưu truyền.Tác phẩm gồm 20 truyện, viết bằng chữ Hán, , cuối mỗi truyện có lời bình của tác giả hoặc của một người có cùng quan điểm của tác giả. Mỗi truyện đều có nét đặc sắc riêng:

"Câu chuyện ở đền Hạng vương" (Hạng vương từ ký)

"Chuyện người nghĩa phụ ở Khoái Châu" (Khoái Châu nghĩa phụ truyện)

"Chuyện cây gạo" (Mộc miên thụ truyện)

"Chuyện gã trà đồng giáng sinh" (Trà đồng giáng đản lục)

"Chuyện kỳ ngộ ở trại Tây" (Tây viên kỳ ngộ ký)

"Chuyện đối tụng ở Long cung" (Long đình đối tụng lục)

"Chuyện nghiệp oan của Đào Thị" (Đào Thị nghiệp oan ký)

"Chuyện chức phán sự đền Tản Viên" (Tản Viên từ phán sự lục)

"Chuyện Từ Thức lấy vợ tiên" (Từ Thức tiên hôn lục)

"Chuyện Phạm Tử Hư lên chơi thiên tào" (Phạm Tử Hư du thiên tào lục)

"Chuyện yêu quái ở Xương Giang" (Xương Giang yêu quái lục)

"Chuyện đối đáp của người tiều phu ở núi Na" (Na sơn tiều đối lục 那山樵對錄)

"Chuyện cái chùa hoang ở huyện Đông Triều" (Đông Triều phế tự lục)

"Chuyện nàng Thúy Tiêu" (Thúy Tiêu truyện)

"Chuyện bữa tiệc đêm ở Đà Giang" (Đà Giang dạ ẩm ký)

"Chuyện người con gái Nam Xương" (Nam Xương nữ tử truyện 南昌女子傳)

"Chuyện Lý tướng quân" (Lý tướng quân truyện)

"Chuyện Lệ Nương" (Lệ Nương truyện)

"Cuộc nói chuyện thơ ở Kim Hoa" (Kim Hoa thi thoại ký)

"Chuyện tướng Dạ Xoa" (Dạ Xoa bộ soái lục)

Nhưng rõ ràng, nhưng tác phẩm này không phải chỉ là ghi chép, thuật lại để mua vui. Những yếu tố kỳ ảo, những ma mị, thế lực quỷ ma... đều là dụng ý của Nguyễn Dữ. Thông qua cái vỏ ngoài đó, ông muốnphản ánh hiện thực mục nát của chế độ phong kiến thời bấy giờ: Đầy rẫy những bất công, ngang trái.

Để hiểu tác phẩm, ta phải đọc và ngẫm nghĩ. Đọc và chiêm nghiệm.