Phải Trái Đúng Sai
by Michael Sandel
4 reviews
Có 23 chủ sách đang sở hữu sách này trên OBook, bạn có thể

Review sách Phải Trái Đúng Sai

Tran Quoc Khanh đã review

Theo vài người quen làm trong ngành sách, thông thường, một cuốn sách được coi là “ok” với nxb phải bán được 2000 bản trong vòng 6 tháng. Nếu một cuốn sách ra từ 11/2011, với lượng in 3000 mà đến 2014 chưa tái bản thì dễ dàng suy ra là ế chỏng gọng. Thật ra tính toán cho có vậy thôi chớ nghe tựa là biết ngay nó ế rồi, kể cả khi nó được idol GS Ngô Bảo Châu nâng niu tuyển chọn. Cuốn này là PHẢI TRÁI ĐÚNG SAI của Michael Sandel trong tủ sách Cánh Cửa Mở Rộng.

Cuốn này sẽ không đưa ra kết luận phe nào đúng, phe nào sai, phe nào phải, phe nào trái trong vụ máy bay MH17 bị bắn rơi đâu. Nên nếu ai có ý định này thì đừng phí thời gian!

Bởi lẽ, thế nào là điều đúng?

Thầy dạy đàn của mình từng đưa ví dụ rằng ở Tây Tạng, tổng chi phí để nuôi một đứa trẻ ốm yếu lớn hơn tổng chi phí khiến cho nó chết ngay từ bé (nếu nó ốm yếu). Vì vậy, ngay sau khi chào đời, bà mụ sẽ ngâm đứa bé trong nước lạnh trong ít phút, nếu nó chịu được thì sẽ sống khỏe mạnh, còn không thì làm ma chay luôn.

Việc “quy ra thóc” mọi thứ rồi cân đong đo đếm như trên là theo thuyết vị lợi của Jeremy Bentham. Thuyết này có ảnh hưởng rất lớn đến việc làm luật của mọi nhà cầm quyền. Dự thảo cấm ruợu bia sau 22h của Bộ Y tế là một ví dụ khác. Người dân ở khu phố Tây có thể biểu tình vì luật này sẽ bẻ gẫy cần câu cơm của họ nhưng (có thể người ta đã tính toán rằng) tổng thiệt hại sẽ thấp hơn tổng chi phí khắc phục hậu quả do uống rượu bia sau 22h.

Nhưng làm vậy thì có coi là xâm phạm quyền tự do?

Và xa hơn là câu hỏi “Tự do có phải là muốn làm gì thì làm không?”

Tất nhiên là không rồi. Vì nếu thế thì thế giới này đâu có loạn cỡ này! Cứ tưởng tượng 8 tỉ con người thích gì làm nấy, không có khuôn khổ, nguyên tắc, luật lệ gì đi. Thấy hạnh phúc với hiện tại ghê chưa?

Ok, nghĩa là tự do của con người phải có giới hạn. Việc phán xét đúng sai một hành động sẽ dựa vào việc nó có đi quá giới hạn đó hay không.

Vậy thì giới hạn đến đâu? Và do ai qui quy định?

Theo Immanuel Kant, giới hạn này về cơ bản, do chính mỗi người đặt ra và phạm vi tùy thuộc vào “pure practical reason”. Từ này nghĩa là gì thì đọc sách mới hiểu, có muốn spoil ở đây cũng chịu!

Sách triết, lại về đạo đức, công lý nên khá khó nhai. Nhưng nhờ trời, tác giả đưa rất nhiều ví dụ thực tế rất hay. Ngoài ra, để hào hứng hơn, sách còn nhắc đến 2 sự kiện đã được dựng thành phim:

1. To Big To Fail (http://www.imdb.com/title/tt1742683/): nói về sự kiện Bộ Tài chính Mỹ đề nghị Quốc hội cấp 700 tỉ USD để cứu các tổ chức tín dụng trong đợt suy thoái kinh tế 2008.

2. Lone Survivor (http://www.imdb.com/title/tt1091191/): là hồi tưởng của Marcus Luttrell, thành viên SEAL duy nhất còn sống sót sau khi bị Taliban phục kích, truy sát. Sự việc bắt nguồn từ việc nhóm SEAL này biểu quyết không giết người chăn dê đã phát hiện ra nhóm.



Review khác về sách này 3
Những ý tưởng được đưa ra ở cuốn sách thật có tác dụng thay đổi nhận thức con người, ít nhất là với cá nhân mình. Từ chỗ cho rằng chỉ có 1 chân lý đúng, và coi những quan điểm trái chiều là 'lố bịc... chi tiết
Phải thừa nhận rằng đây là quyển sách hay nhất mà mình được đọc trong nửa đầu năm 2018, độ khó đọc của nó cũng thuộc hàng top đầu dù chỉ có 400 trang. Rất khó để viết cảm nghĩ của mình về nó vì mìn... chi tiết
Thấy có vẻ nổi nên cũng đua đòi đọc, hơi khó nhằn nên phải chia ra từng chương từng ngày để hoàn thành, giúp mình rèn luyện ý chí tốt :) Không xuất sắc đến mức phải đọc, sách giới thiệu các quan đi... chi tiết