Hoàng Hậu Margot
by Alexandre Dumas
1 reviews

Review sách Hoàng Hậu Margot

Leeng Keeng đã review

Có thể nói tình yêu và quyền lực là chủ đề xuyên suốt của một tiểu thuyết lịch sử, không một tác phẩm nào mà không đề cập đến chữ tình và chính trị nhất là thời các vua chúa. Và Hoàng hậu Margot trong cuốn sách cùng tên của Alexandre Dumas cũng thế, một bà hoàng đắm chìm trong một cuộc tình ngắn ngủi mà đậm sâu nhất trong cuộc đời nàng cùng những âm mưu toan tính với ngai vàng của nước Pháp.

Thực ra thì tôi rất sợ môn lịch sử bởi hàng loạt sự kiện gắn liền với hàng tá mốc thời gian, quá nhập nhằng; nhưng tiểu thuyết lịch sử lại là một khía cạnh khác, tôi thích được đắm chìm trong từng trang sách đó. Như đại văn hào Alexandre Dumas từng ví von "Lịch sử là chiếc đinh treo, là chiếc khung để tôi dán lên đó bức tranh của mình". Lịch sử luôn thế, luôn hấp dẫn đầu óc sáng tạo của văn thơ, của nghệ thuật, nó như cái cây trụi lá của mùa đông để rồi tươi tốt, đủ đầy khi qua bàn tay của những người sáng tác. Và Dumas chính là bậc thầy của tiểu thuyết lịch sử với sức sáng tác mạnh mẽ dồi dào đến kinh ngạc. Dưới ngòi bút của ông, từng thời kỳ lịch sử đã sống lại và phong phú hơn, với nhiều tác phẩm nổi tiếng như Bá tước Monte Cristo, Ba người lính ngự lâm, Hai mươi năm sau, Hoàng hậu Margot... Cha ông - một vị tướng da màu - là một nguồn cảm hứng để ông viết nên những tiểu thuyết lịch sử gây tiếng vang như thế, tình cảm phụ tử trở thành một trong những chủ đề trong các tác phẩm của ông.

Tác giả dẫn người đọc đi vào câu chuyện của mình bằng cánh cửa là cuộc hôn nhân đẫm mùi chính trị giữa công chúa Marguerite de Valois, con gái vua Henri II và là em vua Charles IX với Henri de Bourbon, vua xứ Navarre, đánh dấu sự xích lại gần nhau của phe Tân giáo và Cơ đốc giáo xưa nay vốn thù nghịch nhau. Nhưng đó lại không phải là tiền đề cho con đường tranh giành quyền nhiếp chính với con trai mình của thái hậu Catherine de Médicis mà chỉ là bước đệm thứ hai.

Luôn tiện vừa nhắc đến thái hậu, cùng lướt qua cái "tình thân" trong con người này. Không phải nhân vật chính nhưng bà lại đóng vai trò then chốt trong câu chuyện này, người điều khiển chính các hành động, ý đồ, luôn dúng mũi vào mọi việc: từ cái chết đột ngột của hoàng hậu Jeanne de Navarre, rồi cuộc hôn nhân vương giả đã nói ở trên, đến những âm mưu giết người kinh hoàng khác. Nào là thảm sát, mưu phản, đầu độc... đều có bàn tay đầy bẩn thỉu đó nhúng vào, bảo vệ vương triều Valois là cái cớ hoàn hảo để bà thực hiện những tội ác của mình. Lợi dụng, xúi giục, giết chết con trai, con gái để hoàn thành mưu đồ riêng, tạo nên cục diện những đứa con cô độc không có tình yêu của mẹ, những người anh em không chút tình thân với nhau. Cho rằng bà góp phần không nhỏ làm nên cuộc chiến tranh tôn giáo, cuộc tranh đoạt vương quyền trong nội bộ triều đình Pháp, thời kỳ đầy rối ren của lịch sử nước Pháp, quả không oan ức chút nào.

Mở đầu là vụ thảm sát đẫm máu người Tân giáo trên đất Pháp trong ngày lễ Thánh Barthélemy, sự kiện đưa đến hành động cải giáo của Henri xứ Navarre và con người may mắn thoát chết Bá tước de La Mole, bước đi đưa đến sự chuyển mình của phái Công giáo, đưa nhà Bourbon lên nắm quyền cai trị nước Pháp. Sau đó là các vụ mưu phản, đầu độc theo chủ ý của bà thái hậu đã nói ở trên, nhưng tất cả lại do sự nhu nhược, kém quyết đoán của vị vua Charles IX như ông đã thừa nhận trong những giây phút hấp hối cuối đời.

Bên cạnh mùi máu tanh, những ồn ào, giận dữ đó là chuyện tình đầy lãng mạn cũng như éo le của các "mối quan hệ bất chính", tình bạn thắm thiết, khăng khít của bá tước de La Mole và bá tước Coconnas, tình anh em của vua nước Pháp dành cho vua xứ Navarre... Có lẽ đó là những điểm sáng nhỏ nhoi trong bức tranh đầy đen tối mà thái hậu đã dựng lên.

Nhà soạn kịch người Anh Watts Phillips từng nói về Alexandre Dumas "... Ông là sinh vật vui vẻ, khôi hài và tự đại nhất trên mặt đất. Cái lưỡi của ông như cối xay gió - một khi bắt đầu chuyển động, bạn sẽ chẳng bao giờ biết được khi nào thì nó ngừng..." Quả thế, có lẽ đây là câu miêu tả rõ nét về cái tài của tác giả, lấy Hoàng hậu Margot làm minh chứng, với lời văn vừa hiện thực vừa lãng mạn lại có chút hài hước, giễu cợt và hàng loạt vấn đề được ông lồng ghép chặt chẽ chỉ trong câu chuyện xoay quanh một cuộc hôn nhân.

Chỉ là khi gấp lại cuốn sách, câu hỏi đặt ra là bánh xe định mệnh ấy xoay vần là nhờ vào tài trí của vua Navarre hay tất cả do sự khéo léo của Margot? Và nếu bỏ qua một vài chi tiết, thì qua những gì con người ấy thể hiện ra, đôi lúc lại thấy nàng không có tình yêu với La Mole mà chỉ vin vào đó dùng người để đến với ngôi vị hoàng hậu nước Pháp mà thôi.