Review sách Vùng Đất Nam Bộ Dưới Triều Minh Mạng

Thanh Hai đã review

Ngay sau khi đọc Cuốn sách Từ dụ thái hậu của Trần Thùy Mai, tôi mua cuốn sách Vùng đất Nam bộ dưới triều Minh Mạng này với mong muốn tìm hiểu nhiều hơn về triều đình Huế dưới thời vua Gia Long, Minh Mạng (là bối cảnh thời gian trong câu chuyện của Từ dụ thái hậu).

Đáng tiếc là vì cái bìa quá xấu 😂😂 nên tôi đã quẳng nó sang 1 bên mãi đến hôm nay mới giở ra đọc.

Đây là một cuốn sách hay và thú vị cho những bạn muốn khám phá lịch sử theo nhiều góc nhìn khác nhau.

Cuốn sách này hình thành dựa trên cơ sở luận án tiến sĩ cùng tên của tác giả Choi Byung Wook - một nhà nghiên cứu Hàn Quốc chuyên ngành Việt Nam học. Nội dung cuốn sách tập trung vào mô tả những chính sách của chính quyền Minh Mạng đối với vùng đất Nam Bộ lúc bấy giờ đang hầu như nằm trong tay của Tả quân Lê Văn Duyệt. Hẳn chúng ta đều biết Nguyễn Phúc Ánh khởi sự cơ đồ ở đất Gia Định, mối quan hệ của Nguyễn Phúc Ánh với thuộc hạ ở Gia Định rất phức tạp. Năm 1802, sau khi nhà Nguyễn được thành lập, Vua Gia Long lựa chọn cách cai trị gián tiếp phần lớn đất nước mình cách ủy quyền cho những người thay mặt mình ở các vùng đất xa kinh thành. 11 trấn ở Bắc kỳ và 5 trấn ở Nam kỳ do các võ Quan có phẩm trật cao nhất cai trị. Vùng đất phía Bắc được gọi là Bắc thành, vùng đất phía Nam là Gia định thành. Chính cách phân chia này đã khiến cho quyền lực tập trung vào quan Tổng trấn thành (ở đây tác giả chỉ đi sâu vào phân tích tổng trấn Gia định) - tức Tả quân Lê Văn Duyệt. Tác giả miêu tả Lê Văn Duyệt như một kẻ thù chính trị của vua Minh Mạng, người chống lại việc đưa Minh Mạng lên kế thừa vương vị của vua Gia Long và cũng là một người xác lập căn cứ quyền lực của mình ở Gia Định để dễ bề chống lại chính quyền mới. Minh Mạng đã tìm mọi cách để dập tắt sự phản kháng này nên đã có những phản ứng quyết liệt nhằm khuất phục và nhổ tận gốc rễ di sản địa phương ở đây. Chúng ta sẽ thấy sự căng thẳng giữa Nam bộ và triều đình trung ương gia tăng như thế nào trong suốt ba thập niên đầu thế kỷ 19. Minh Mạng dần dần loại bỏ một số chỗ dựa của Lê Văn Duyệt, loại bỏ thuộc hạ thân tín của ông, làm suy yếu lực lượng quân sự của Tả quân. Kết quả của những chính sách mà triều đình Huế áp dụng cho vùng đất Nam bộ là ngay sau khi Lê Văn Duyệt qua đời năm 1832, Gia Định thành lập tức bị xoá bỏ, vùng đất trù phú và đông đúc này bị chia thành 6 đơn vị hành chính - sáu tỉnh Nam kỳ.

Ngoài nhân vật lịch sử Lê Văn Duyệt thì tác giả cũng chú trọng phân tích cá tính và vai trò của vua Minh Mạng. Có thể thấy vua Minh Mạng là một người có tính cách quyết đoán mạnh mẽ đến mức chuyên chế, bên cạnh đó rất bảo thủ cực đoan. Mặt khác ông còn là một con người thông minh, sắc sảo, quan tâm Nghiên cứu những cái mới, những hiện tượng canh tântrong các quốc gia trên thế giới và trong khu vực, nghiêm túc xem xét những ý kiến về cải cách của các triều thần. Tuy nhiên, thực tế là vị hoàng đế này nghiên cứu tìm hiểu về kĩ thuật tiên tiến của châu Âu là để phục vụ cho một chiến lược phòng thủ chống lại, chứ không phải là một chọn lựa và chấp nhận một đường lối mới với những cách nhìn và giải pháp mới. Đó chính là bi kịch lịch sử của ông. (Trích ý của GSTS Nguyễn Thừa Hỷ - người hiệu đính cuốn sách này)