Review sách Chữ số và thế giới - nguồn gốc bị lãng quên

#review

Tên sách: Chữ số và thế giới - nguồn gốc bị lãng quên

Tác giả: Đỗ Minh Triết

Thể loại: toán học hay lịch sử???

Đơn vị xuất bản: Nhã nam & NXB Hà Nội

Mức độ yêu thích: 9/10 (8,5 + 0,5 điểm vì tác giả là đồng bào 🙂)

Đỗ Minh Triết vốn là 1 thầy giáo dạy toán, và có lẽ là 1 người rất yêu toán, tâm huyết với toán cũng như thích tìm hiểu lịch sử của toán học, thế nên cuốn sách này như là 1 cuốn lược sử về chữ số vậy!.... Sở dĩ t gọi cuốn sách là "lược sử toán học" vì ngay từ những lời giới thiệu đầu tiên, tác giả trẻ này đã trích dẫn lại đoạn đầu tiên trong cuốn sách "Sapiens - lược sử loài người" của Y. N. Harari - một cuốn sách mà t rất yêu thích!....có lẽ vì thế, ngay khi mới bắt đầu đọc, t đã có cảm giác thú vị hào hứng muốn ngấu nghiến cuốn sách này!....và nếu bạn đọc lật ra bìa sau cuốn sách để đọc 1 đoạn lý giải điển tích trích dẫn trong sách, chắc sẽ càng tăng thêm sự háo hức trong bạn....tin t đi, cuốn sách sẽ ko làm các bạn thất vọng đâu!

Vậy, cuốn sách này có thể cho ta điều gì? Xin được nhắc lại là cuốn sách này ko phải là 1 cuốn sách toán, vì yếu tố toán học xuất hiện rất ít rải rác trong cuốn sách....thay vào đó, cuốn sách cho ta cái nhìn toàn cảnh (khá chi tiết) về sự hình thành, phát triển và hoàn chỉnh của các con số!.... Có thú vị ko ạ? Rất thú vị và rất đáng đọc nếu bạn là người yêu toán, hoặc thích tìm hiểu lịch sử các nền văn minh cổ xưa 🙂.... Các bạn đã bao giờ tự hỏi: những chữ số 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 ra đời từ khi nào? Và trước khi có những số đó thì con người viết số như thế nào? Hay số "19" tại sao lại là ghép của 1 và 9? Tại sao ko phải là 9 và 1, hay ở dạng 10-9, hay 9+8..v..v..có phải ngay từ đầu ngta đã viết như vậy hay ko?....hay đến cả việc tại sao 1 năm có 12 tháng, tại sao 1 ngày có 24 giờ, 1 giờ 60 phút và 1 phút 60 giây?....hay thậm chí tại sao có nhiều nước ko thích con số 13? Tại sao 666 là con số của Satan?..v..v.. Cuốn sách này sẽ giải đáp cho tất cả những câu hỏi trên, và còn nhiều lời giải đáp cho những câu hỏi hóc búa thú vị khác nữa....

Ngày nay chúng ta đã quá quen với việc sử dụng các con số trong các hoạt động sinh hoat hàng ngày cũng như các hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa nghệ thuật..v..v..các con số xuất hiện trên quần áo, giày dép, trên CMND, hộ chiếu, thẻ bảo hiểm, trên biển số xe, số đt, số tài khoản, trên tờ tiền, trên sàn chứng khoán..v..v.. đâu đâu cũng là các con số, nhiều đến mức ta coi như sự tồn tại của các con số là đương nhiên.... Nhưng nếu ta biết đc rằng, các con số này mới chỉ xuất hiện trong chưa đầy 1 thiên niên kỷ, thì có lẽ ta sẽ giật mình bất ngờ!.... Vậy, hãy nhìn ra xa hơn về quá khứ, trước khi chữ số (mà ta hay gọi là chữ số Ả rập) ra đời thì ngta tính toán thế nào, hay ngta đếm như thế nào? Bởi rõ ràng toán học ra đời trước khi có những con số này....hay là câu hỏi đơn giản hơn: tại sao lại gọi là chữ số Ả rập? Tất cả câu trả lời nằm trong cuốn sách này! 🙂

Tiếp theo, hãy lướt lại ví dụ bên trên, khi liệt kê các chữ số, t đã ko liệt kê chữ số "0", vì sao vậy?....có phải chữ số 0 cũng ra đời cùng các số anh chị em của nó từ 1 đến 9 ko?....nếu ko phải thì nó ra đời trước hay sau? tại sao nó lại ra đời trước hay sau các chữ số khác? Vai trò của chữ số 0 là gì, có khác biệt với các chữ số khác hay ko? Ai là người sáng tạo ra số "0" đầu tiên? Và nếu ko có số 0 thì con người gặp khó khăn gì khi tính toán..v..v.. t sẽ ko tiết lộ dông dài, chỉ bật mí là chữ số "0" tròn trĩnh tưởng như vô dụng lại mang ý nghĩa toán học vô cùng vĩ đại 😁.... và cuốn sách này, nếu được chọn thêm 1 cái tựa đề khác, t sẽ chọn tựa đề: lược sử chữ số và vai trò của số 0 lên lịch sử phát triển nhân loại!

Để hình dung 1 cách đơn giản, trực quan nhất về ý nghĩa các con số, hãy tưởng tượng sự khó khăn của loài người khi họ bất đồng ngôn ngữ trong giao tiếp trước khi chữ viết ra đời....đấy, sự khó khăn khi ta phải đối mặt với việc tính toán trước khi chữ số ra đời cũng tương tự thế, sợ nhỉ?

Nói thêm về mức độ chi tiết của cuốn sách, phải nói sự đầu tư của tác giả cho tác phẩm này là rất rất đáng nể, khi mà cậu ấy đã liệt kê ra rất rất nhiều phương pháp ghi số và bảng số của các nền văn minh cổ xưa, từ những đế chế như Maya, Ai Cập, Ả rập, La Mã, Ấn Độ, Hy Lạp, Trung Quốc đến những nền văn minh sơ khai hơn như Sumer, Crete, Mycenae..v..v.. nhiều đến mức độ t đọc cũng đến nản lòng vì nhiều quá 😅....song hành với từng nền văn minh đó, lại có những hệ số đếm riêng, cách ghi số riêng, cách tính toán và lưu giữ kết quả tính toán độc đáo riêng....tất cả tạo nên lịch sử lâu dài và nhiều trắc trở của toán học nói chung và các con số nói riêng....để từ đó, ta có cái nhìn đầy đủ, khách quan và thêm khâm phục tiền nhân vì đã nhào nặn, kết tụ tinh hoa dẫn đến sự thai nghén và ra đời của những con số nhỏ bé, đơn giản nhưng phi thường như ngày nay chúng ta sử dụng hàng ngày, hàng giờ.... Dù cho các câu hỏi về các con số còn rất nhiều mà cuốn sách cũng ko lý giải hết (có lẽ chưa có cuốn sách nào lý giải hết) nhưng với cá nhân t, đây vẫn là 1 cuốn sách thực sự hay, thực sự thú vị và đáng trân trọng, nhất là khi tác giả của nó lại là 1 người Việt trẻ!....

Ngoài cuốn sách này, Đỗ Minh Triết còn viết một số cuốn sách về toán học thú vị khác nữa, và t đang tìm cuốn "Tỷ lệ vàng hay là dãy số Fibonacci" mà chưa thấy có....bạn nào có mà có thể pass lại thì vui lòng inbox liên hệ với t nhé 🙂