Review sách Kokoro - Những Ám Thị Và Âm Vang Trong Đời Sống Nội Tại Nhật Bản

Nguyễn Linh đã review

Kokoro- Những ám thị và âm vang trong đời sống nội tại Nhật Bản

- Lafcadio Hearn - 1896-

#review

***

Năm 1905, Đế quốc Nga đại bại trước quân đội Nhật, lần đầu tiên kể từ khi bắt đầu quá trình thực dân, một cường quốc Châu Âu phải chịu thất bại nhục nhã trước một quốc gia Á Đông. Cuộc chiến ở một góc châu lục ấy làm cả thế giới phương tây ngỡ ngàng và đánh giá lại Nhật Bản- người “học trò” nhỏ nhắn và cầu thị của những “người thầy” da trắng. Họ hoảng sợ trước sự trưởng thành vượt bậc của dân tộc vốn mấy mươi năm trước tràn ngập tô giới của họ.

Nhưng, vào năm 1896, tức vào 10 năm trước “cuộc đại chiến đầu tiên của thế kỷ 20” ấy, có một nhà văn, nhà báo kiêm một giảng viên và kẻ lãng tử Lafcadio Hearn đã dự đoán được điều đó, và dự đoán nhiều khác nữa, chỉ bằng việc nghiên cứu kỹ càng phẩm chất nội tại của con người Nhật, của văn hoá Nhật.

***

Với khả năng của mình, bằng nhiều cách khác nhau, Hearn đã vẽ lên một bức tranh xã hội Nhật Bản trong hơn 300 trang giấy ở thời khắc lịch sử:

Nước Nhật, sau mấy mươi năm duy tân Minh Trị đang gặt hái được những quả ngọt đầu tiên của mình: chiến thắng kiêu hãnh trước hạm đội hùng mạnh nhất Châu Á, một cường quốc lịch sử hàng đầu- nhà Thanh, và quá trình mở mang thuộc địa đầu tiên đến bán đảo Triều Tiên và Đài Loan mà không mất một chiếc thuyền.

Một xã hội Nhật hồ hởi trước chiến thắng vĩ đại của dân tộc; một xã hội Nhật Bản đan cài giữa cái cũ và cái mới; một xã hội Nhật Bản đoạn tuyệt hoàn toàn trọng thị với Trung Hoa và đang là người học trò xuất sắc của Phương tây để rồi nhằm đến mục tiêu duy nhất là xây dựng nước Nhật hùng mạnh; một nước Nhật hậu chiến với những vấn đề tồn tại, với những quan niệm thủ cựu chưa thể mất đi và với những mối quan hệ luân lý đang dần hoà với cuộc sống đương đại.

***

Thật khó để phân định Kokoro là thuộc thể loại gì.

Nếu như coi đó là một loạt tiểu luận, như nhiều người nghiên cứu thành danh khác đánh giá, thì ta không thể lý giải được những câu chuyện tràn đầy xúc cảm văn chương như Ở gia xe lửa, Ni cô chùa A Di đà, Haru...những câu văn đậm chất Nhật Bản, mà sau này ta dễ bắt gặp ở những nhà văn Nhật Bản khác.

Nhưng nếu coi đây là một tập truyện ngắn, thì ta càng không thể lý giải được những tiểu luận dài về Thiên tính của Văn Minh Nhật Bản, Ý niệm về Tiền kiếp, Một số ý tưởng về thờ cúng tổ tiên... với những câu văn sắc gọn của một ký giả, của một nhà dân tộc học bẩm sinh.

Và hàng loạt phần trong Kokoro khó phân định giữa truyện và luận, những nét vắn tắt trong cuộc đời dài ở Người thủ cựu, Hậu chiến...làm ta rối chí.

Mình đọc lướt qua những tiểu luận dài giới thiệu nhắm đến người phương Tây, lặng người trước những con chữ đầy tình thương và suy tư trước những nhận định của Lafcadio Hearn về thế cuộc nước Nhật:

“nếu Trung Hoa đi theo những phương pháp CN phương Tây, họ sẽ có thể cho giá thấp hơn Chúng ta (Nhật Bản) ở mọi thị trường trên thế giới”

“ sự thịnh vượng của không nằm đúng ở khả năng cho giá thấp hơn các quốc gia láng giềng. Hàng hoá của [Pháp] được ưa chuộng nhất thế giới.... tại sao Nhật Bản không nên trở thành nước Pháp ở vùng viễn Đông chứ?”

***

Điểm:

8/10

- Giấy tốt, bìa cực đẹp, mình thấy xấu hổ do không có đủ ánh sáng để chụp được những bông hoa đào mạ nhũ đỏ ở bìa sách, chúng lấp lánh vô cùng.

- Nội dung ổn, truyện ngắn siêu hay còn tiểu luận thì mình đọc thấy ổn, nhiều đoạn lan man mình đọc lướt.

- Nhược: nhiều đoạn hướng đến giới thiệu Nhật cho người phương tây, kiến thức về mảng ấy mình tương đối nên sẽ thấy lan man.