Review sách Những Người Châu Âu ở Nước An Nam

Nguyễn đã review

Sách gồm hai phần, "Những người châu Âu ở nước An Nam" là bản dịch hai chương 2 và 4 với nhan đề "Les européens en pays d’Annam" trích từ quyển "Histoire moderne du pays d’Annam" (Lịch sử hiện đại của nước An Nam) và tập tiểu luận "Một thương điếm Anh ở Đàng Ngoài thế kỷ XVII" ("Une factorerie anglaise au Tonkin au XVII siècle"). Việc trích dịch này thường hay gặp ở các tác phẩm mà phần lớn nội dung nói về rất nhiều lĩnh vực trong bối cảnh lịch sử, văn hóa thời bấy giờ của các tác giả phương Tây, chẳng hạn như cuốn Một chuyến du hành đến xứ Nam Hà cũng là trích dịch từ một công trình đồ sộ hơn, có lẽ là mang tính "kinh tế" hơn trong điều kiện dịch thuật tư liệu lịch sử hiện tại ở Việt Nam, nhưng điểm hạn chế của việc trích dịch này là chúng cung cấp một bức tranh chưa hẳn toàn diện, để lại những đứt đoạn và thiếu sót khi bị bứt ra khỏi tổng thể tác phẩm gốc, nên cần đến sự chú giải của người dịch và biên tập để nhìn nhận bối cảnh tổng quan, mà điều này đôi khi lại không được thực hiện.

Cũng cần phải xem xét tác giả có vị trí vai trò như thế nào, để đưa ra nhận định về các dữ liệu trong tác phẩm. Charles B. Maybon đã ghi lại sự cập bến nước ta và quá trình mở rộng hoạt động của các giáo sĩ và thương gia châu Âu trong hai thế kỷ 17-18. Phần còn lại miêu tả và phân tích quá trình hình thành và hoạt động của Công ty Đông Ấn Anh và thương điếm Anh ở Phố Hiến, sau chuyển đến Kẻ Chợ vào cuối thế kỷ 17. Một tiến sĩ nghiên cứu sẽ có cái nhìn khác với một thương nhân, một nhà nhân chủng văn hóa sẽ tiếp cận thực tế khác với một nhà du hành, cuốn sách này khá khách quan về mặt dữ kiện, nhưng đương nhiên vẫn có phần chủ quan về nhận định.