Review sách PELÉ Cuộc Đời Và Thời Đại

Nguyen Duong Hieu đã review

Khán giả bóng đá hẳn ai cũng biết đến tên tuổi Pele - người được mệnh danh là Vua Bóng đá, dù thời kỳ thi đấu của ông đã cách đây khá xa, gần năm mươi năm rồi! Cùng với những Hoàng đế Beckenbauer, Thánh Johan Cruyff, Di Stefano, George Best, Raymond Kopa, Just Fontaine, Gerd Muller, Mario Kempes, hay gần hơn chút nữa là 'Pele trắng' Zico, là Michel Platini, Diego Maradona, Paolo Rossi, Lothar Matthaeus, họ dường như là những ngôi sao đã 'quá già' và lùi vào dĩ vãng - một dĩ vãng chưa có TV, hay chưa có TV màu, một dĩ vãng mà nhiều fan bóng đá chỉ có thể tưởng tượng ra những pha bóng tuyệt diệu của các thần tượng, hoặc nghe các phóng viên kể lại trên mặt báo. Nhưng đó cũng là một phần của bóng đá, một quá khứ huy hoàng khi môn thể thao này còn chưa đến được với quá nhiều người hâm mộ như hiện nay - khi chúng ta tràn ngập tin bài, hình ảnh, video và vô vàn chuyện đời tư cập nhật về từng ngôi sao mà chúng ta theo dõi!

Pele năm nay đã tròn 80 tuổi, ông sinh năm 1940. Xuất thân nghèo khổ như nhiều người da đen khác ở Brazil, nhưng may mắn được trời phú tài năng bóng đá xuất sắc, Pele đã thi đấu chuyên nghiệp từ rất sớm (16 tuổi), tham gia đội tuyển quốc gia Brazil cũng rất sớm (18 tuổi), và ngay lần đầu đã được góp mặt trong lễ hội bóng đá lớn nhất - World Cup 1958. Vừa hay lại vừa may, trọn sự nghiệp Pele rơi vào những năm tươi đẹp nhất của bóng đá Brazil: 1958-1970; khi quốc gia này có cả chòm sao siêu sáng, giúp họ làm một lèo 3 chức VĐTG trong 4 kỳ World Cup liên tục, giành vĩnh viễn cúp Nữ thần vàng (cúp Jules Rimet). Ở tầm CLB, Pele cũng lại vừa hay vừa may khi được đá gần trọn sự nghiệp trong 1 CLB Santos số 1 Brazil, số 1 Nam Mỹ và hầu như là số 1 thế giới trong thập niên 1960. Thành tích cá nhân và tập thể của Pele ... dài cả thước, và cuốn sách này không có mục đích thống kê hay kể lại những câu chuyện liên quan tới 'sự nghiệp đại thắng' của danh thủ này nữa!

Thay vào đó, tác giả tập trung kể về xuất thân và con đường đi lên của cậu bé nghèo Pele. Trong 1 xã hội mà người da đen ít có cơ hội (thời đó Brazil không phân biệt chủng tộc nhiều bằng Mỹ, song rõ ràng người da đen cũng ...ít cơ hội hơn người da trắng!), bóng đá dường như là lối thoát duy nhất. Tuy có tài năng thiên bẩm, nhưng Pele đã chăm chỉ, kỷ luật và luyện tập rất nhiều để duy trì được phong độ và thể lực ổn định suốt thời gian dài chơi bóng. Nên nhớ rằng tài năng bóng đá Brazil không hề thiếu, song nhiều ngôi sao da đen, hay những ngôi sao trẻ xuất thân nghèo khó, đã rơi rụng qua thời gian khi sớm thỏa mãn với thành công và danh vọng tới quá nhanh với họ (thực ra danh sách này còn kéo dài tới ngày nay, mà câu chuyện nóng hổi của siêu sao Ronaldinho vừa phải ... đi tù tại Paraguay đầu năm 2020 là ví dụ!). Pele, may thay, đã không như thế! Sự kèm cặp động viên từ cha mẹ, từ những người thầy và đồng đội đầu tiên, đã giúp ông đổi đời và trở thành ngôi sao bóng đá số 1, ngôi sao thể thao số 1 của Brazil, và của toàn thế giới.

Những mảng khác về cuộc đời Pele cũng được sách khai thác: tình yêu, cuộc sống gia đình, việc làm ăn kinh doanh (thua lỗ và ... bị lừa nhiều, một cách hoàn toàn ... dễ hiểu), sự nghiệp sau thời đỉnh cao (việc 1 danh thủ Brazil qua Mỹ thi đấu năm 1976, khi nước Mỹ hầu như ... mù tịt về bóng đá!), giúp độc giả hiểu hơn về một ngôi sao của thế kỷ trước. Họ không hào nhoáng như những ngôi sao bóng đá sau này, những Beckham, hay gần đây là CR7, những người khôn ngoan và kiếm tiền giỏi hơn các bậc cha chú, những người bước ra từ bóng đá và song song đó thành công ngay trong nhiều lĩnh vực kinh doanh khác. Pele điển hình cho những cầu thủ Nam Mỹ, bình dân và giản dị hơn nhiều.

Đó là cuộc đời, còn thời đại thì sao, theo tựa sách 'Pele - cuộc đời và thời đại'. Khi viết hay nhận định về các ngôi sao thể thao nói chung, một nguồn tư liệu quan trọng và tương đối chính xác là những nhận xét từ chính các đối thủ đương thời của họ. Bóng đá là môn thể thao đồng đội và đối kháng, song phẩm chất cá nhân và ngôi sao vẫn luôn được mọi người nhớ tới trước tiên. Cả đời chinh chiến hơn ngàn trận và ghi hơn ngàn bàn thắng, Pele có vô số đối thủ trong và ngoài nước. Họ cạnh tranh nhau trên sân cỏ, song nhìn chung luôn với tinh thần thể thao của thời đó: mã thượng, đàn ông, tôn trọng tài năng của nhau. Tác giả đã cho chúng ta những góc nhìn mới và sâu về Pele từ những đối thủ lớn nhất của ông, từ những đồng đội của ông - và đây là một phần rất hay của cuốn tiểu sử này.

Lần đầu tiên, một cuốn tiểu sử dày dặn về Vua bóng đá Pele được dịch và xuất bản tại Việt Nam, và đây có thể xem là một tư liệu thú vị cho các fan bóng đá, nhất là các fan trẻ, để có được những thông tin về bóng đá thời kỳ trước - thời của Pele.