Review sách Arsene Wenger và câu chuyện Arsenal 1996-2018

Nguyen Duong Hieu đã review

Giải Ngoại hạng Anh (Premier League) là giải đấu cao nhất của bóng đá Anh, hiện đang "hot" nhứt thế giới và tất nhiên là cả ở Việt Nam, ít ra là xét theo số lượng khán giả theo dõi. Nước Anh tự hào là quê hương của bóng đá, giải vô địch Anh đã có lịch sử rất lâu đời, trước kia vẫn gọi là Giải hạng Nhứt (First Division). Từ mùa giải 1992-1993, cách nay 28 năm, nước Anh mới đổi tên giải đấu quốc nội này thành Premier League, mà ở VN ta dịch là "Giải Ngoại hạng Anh". Trong những năm gần đây, ít ra là cũng khoảng từ đầu thế kỷ 21, fan bóng đá Việt Nam có dịp theo dõi và ủng hộ giải đấu này khá đầy đủ.

Nói đến giải ngoại hạng Anh, người ta nhớ ngay tới cái tên của những CLB lừng danh như Man U, Arsenal, Chelsea và Liverpool, Man City và Tottenham. Người ta nhớ tới hàng loạt danh thủ tới từ ...khắp nơi trên thế giới, với xu hướng toàn cầu hóa bóng đá thời hiện đại, nhứt là sau khi luật Bosman có hiệu lực. Và người ta cũng không thể quên những "ông thầy" của họ - những huấn luyện viên bóng đá hàng đầu thế giới, đã lần lượt tề tựu về đấu trường khốc liệt nhứt hạng mà cũng vinh quang nhứt hạng của Âu lục và cũng là của cả thế giới này.

Bóng đá là trò chơi tập thể, luôn có chỗ cho tinh thần đồng đội, chiến thuật, sự phối hợp ăn ý và cả may rủi, chớ không dựa thuần túy vô tài năng từng cá nhơn như nhiều môn thể thao khác (ví dụ điển hình ở thái cực ngược lại là cờ vua, tennis, hay 1 số bộ môn điền kinh!). Chính vì lẽ đó, vai trò của HLV bóng đá luôn rất lớn, và thậm chí còn lớn hơn trong bóng đá hiện đại, khi mà tánh chất 'chiến thuật, chiến lược' của môn chơi này biến trận đấu trở thành cuộc đấu trí giữa hai ông HLV, chớ không chỉ là màn đấu sức giữa hai nhóm cầu thủ của hai đội. Trong giải ngoại hạng Anh, nói về HLV lẽ nhiên ai cũng nhớ tới hai cái tên xuất sắc nhứt, vượt trội hơn hẳn 'phần còn lại": Alex Ferguson của MU và Arsene Wenger của Arsenal. Trùng hợp thú vị thay, họ lại cùng tại vị rất lâu, mỗi người đều dẫn dắt đội của họ hơn hai chục năm (rất ấn tượng, nếu xét tới việc các ông chủ CLB Anh thay HLV như thay áo, vì sức ép thành công từ giới chủ và giới cổ động viên là rất kinh khủng!), và cùng rất thành công. Có thể nói, cuộc đối đầu MU-Arsenal và Ferguson-Wenger chính là "điểm mấu chốt" của bóng đá Anh trong giai đoạn 1996-2006.

Cuốn sách này của một nhà báo thể thao, có điều kiện tiếp cận gần gũi và 'dài hơi' với CLB Arsenal và cá nhân HLV Arsene Wenger. Do đó, lối viết tiểu sử theo kiểu 'biên niên' của tác giả khá dễ đọc, dễ theo dõi: sách dẫn chúng ta đi cùng nhiệm kỳ 22 năm của 'quý ông người Pháp', 'ngài Giáo sư' tại Arsenal - CLB truyền thống của thủ đô London. Sách về bóng đá, hẳn nhiên sẽ có nhiều đoạn mô tả các trận đấu (thành công nhiều hơn thất bại!) của Wenger cùng các cầu thủ của ông ta. Tuy nhiên, phần hay ho của cuốn sách, theo tui, lại là những trang miêu tả Wenger như một con người trong các mối quan hệ của ông ta với cầu thủ, với đối thủ (các HLV đội bạn), giới truyền thông, fan hâm mộ và các ông bà chủ của CLB. Khán giả xem bóng đá có thể khó hình dung ra được tánh chất công việc phức tạp, căng thẳng và nhiều khi vô cùng 'lắt nhắt', kiểu 'việc gì cũng đến tay mình' của một HLV trưởng CLB bóng đá. Quả không phải vô cớ khi người Anh gọi vị trí này là 'manager' chớ không phải 'coach' - ngay cái từ manager đã cho thấy khía cạnh 'quản trị' của công việc. Nghề HLV bóng đá không chỉ liên quan tới khía cạnh kỹ thuật và chiến thuật của môn thể thao này, mà nó còn là việc quản trị nhân sự (hơn nữa, toàn là nhân sự 'khó trị' - các ngôi sao, thậm chí là siêu sao bóng đá vừa trẻ vừa giàu vừa chảnh (à quên, cá tánh!!!) ở các đội bóng lớn như Arsenal!), quan hệ công chúng (CLB bóng đá như một tổ chức dịch vụ, có vô vàn khách hàng khó tánh và ...ai cũng có quyền đòi hỏi + chất vấn + yêu cầu vân vân và mây mây, dù chưa chắc tất cả họ đã hiểu cặn kẽ về bóng đá!)... Chính vì thế, cuốn sách không chỉ là câu chuyện 'đời huấn luyện' của Wenger (nhiều thành tích, dĩ nhiên rồi, vì nếu không thì tại sao ổng ...giữ được ghế hơn hai chục năm!), mà còn là những câu chuyện 'bếp núc' và 'hậu trường' của bóng đá chuyên nghiệp, ở Anh, ở tầm đỉnh cao của thế giới bóng đá!

Cuốn sách đã khắc họa hình ảnh HLV Wenger luôn trung thành với phong cách bóng đá tấn công, song không phải cố thắng bằng mọi giá mà phải 'thắng đẹp' - cái đã trở thành thương hiệu của CLB Arsenal dưới thời Wenger. Hình ảnh ông thầy người Pháp rất tận tụy trong công việc hàng ngày, 'tâm lý' với các cầu thủ và đội ngũ huấn luyện, luôn giữ điềm tĩnh trước công chúng và giới truyền thông v.v... cũng được lột tả rất rõ nét, từ rất nhiều câu chuyện được kể lại trực tiếp hay gián tiếp. Tư liệu ngồn ngộn, sự phân tích 'chí lý' và đôi khi hài hước đúng kiểu Ăng-lê của tác giả cũng là một điểm cộng cho cuốn sách. Fan bóng đá và những người quan tâm tới lãnh vực quản trị (quản trị con người, xây dựng văn hóa, xây dựng đội nhóm, quản trị chiến lược v.v...) đều có thể tìm thấy trong sách vài thông tin bổ ích.