Review sách Pandora's Lab: Seven Stories of Science Gone Wrong: Paul A. Offit ...

Lam Ha đã review

Tên: Pandora's Lab - The seven stories of Science gone wrong

Tác giả: Paul A. Offit

Là một quyển sách khá hay ho về những phát kiến của nhân loại mà làm cho hàng triệu người chết hay bị thương. Quyển sách lấy ý tưởng từ chiếc hộp của Pandora, việc mở chiếc hộp đã làm hàng ngàn điều ác phát tán vào thế giới.

Tỷ dụ như cần sa:

Từ lúc xa xưa, các bác sĩ giảm đau cho bệnh nhân bằng cách dùng lá và mủ của cây anh túc. Sau đó họ nhận thấy tác dụng phụ gây nghiện của nó nên tìm cách điều chế để giữ lại thuộc tính giảm đau mà bỏ thuộc tính gây nghiện, dẫn đến phát minh morphine.

Morphine được dùng rộng rãi với niềm tin rằng đây là chất gây nghiện ít, có bác sĩ còn tiêm trực tiếp vào tĩnh mạch với lập luận rằng tiêm vào người thì thuốc sẽ bỏ qua con đường ăn uống và vì thế khiến nó không trở thành cơn thèm của người nhận thuốc.

Sau rồi thấy bệnh nhân lệ thuộc ghê quá, có nhà khoa học mới chưng chất morphine cùng vinegar (dấm) tạo ra một chất và đưa nó vào thị trường sau khi test trên một nhóm nhỏ trong 4 tuần. Công ty dược quản lý này đã chạy một chiến dịch rầm rộ quảng bá rằng thứ thuốc mới này an toàn cho cả trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, quân đội Mỹ còn đặt mua với số lượng lớn để dùng cho thế chiến I. Thời điểm ban đầu, thuốc này còn được dùng để điều trị cơn nghiện morphine nữa. Chất đó chính là heroin.

Hoặc tỷ dụ như lobotomy (phẫu thuật thuỳ não?)

Tức là có hai vị bác sĩ tên là Moniz và Lima, sau khi được một số nghiên cứu thuyết phục, đã tiến hành khoan sọ bệnh nhân để lấy một phần "não hỏng" ra ngoài rồi đổ một thìa cà phê rượu vào phần thuỳ não trước trán. Với lập luận rằng bằng cách đó họ có thể chữa các chứng bệnh về não. Trong khoảng ba mươi năm đã có hàng ngàn bệnh nhân được điều trị bằng cách này. Bao gồm cả chị gái của tổng thống Kenedy.

Các cuộc phẫu thuật sau đó còn được tiến hàng bằng "ice breaker"(?) với mục đích rút gọn thời gian phẫu thuật xuống còn khoảng sáu phút, nhằm tăng lượng bệnh nhân được điều trị.

Hoặc những tuyên bố của Linus Pauling - người từng hai lần được nhận giải Nobel - rằng vitamin C là thần dược giúp con người trẻ lâu, chống ung thư,... khi dùng liều khoảng 4000 đơn vị khối lượng mỗi ngày....

Một cuốn sách đáng để đọc và suy ngẫm.

Điểm trừ: một số dẫn chứng mâu thuẫn, như trong bài về Pauling nói rằng nghiên cứu chỉ ra dùng vitamin C quá liều gây ung thư ở chuột, từ đó làm cơ sở kết luận phản bác Pauling. Nhưng trong chương cuối lại bác bỏ rằng nghiên cứu ở chuột và khỉ không chính xác, thứ gây hại cho chuột chưa chắc đã gây hại cho người. Như một lượng chocolate lớn có thể gây tử vong ở chó, nhưng hoàn toàn vô hại đối với con người.

Điểm cộng: dẫn chứng nhiều, lập luận sắc sảo, ví dụ dễ hiểu, case study tỉ mỉ, rút gọn thuyết phục.

Dù gì đi nữa, mình cảm thấy những luận điểm về câu chuyện và bài học rút ra trong quá khứ đáng để học hỏi. Nhưng những lập luận về các phát kiến gần đây thì vẫn cần phải xem xét thêm. Tỷ như về môi trường, thuốc lá điện tử, vân vân và mây mây