Việt Nam Phong Tục
by Phan Kế Bính
2 reviews

Review sách Việt Nam Phong Tục

HuyenTrang Pham đã review

“Việt Nam phong tục” của Phan Kế Bính ra đời cách đây đã cả thế kỷ nhưng những giá trị về mặt văn hóa, lịch sử của nó thì vẫn vẹn nguyên.

Phan Kế Bính được tiếp thu cả hai nền giáo dục Nho học và Tây học do đó công trình của ông vừa khái quát được các phong tục của văn hóa truyền thống người Việt, vừa thể hiện cái nhìn rất tiến bộ. Cuốn sách được chia làm ba thiên: Phong tục trong gia tộc, phong tục hương đảng, phong tục xã hội. Ở bài viết nhỏ này, tôi chỉ xin bàn đến những điều ông viết về thói xấu, tục dở của người Việt ta.

Tác giả của Việt Nam phong tục không ngại chỉ rõ, người Việt thường “lo những ngôi thứ trong làng, lo những danh phận vô ích”; “nhiều nhà vì cớ nay giỗ mai Tết mãi mà sinh ra khốn khó; hoặc là vì việc cúng cấp ăn uống mà anh em thường hay khích bác nhau” hay vì kiêng tên húy thái quá thành ra “ngộ quá”, “nực cười quá”; “cứ như lối học của ta thuở trước thì chẳng những là chậm đường tiến hóa cho dân, mà lại làm hại cho tính thông minh của người ta nữa”; “ta nhầm vì theo tục Tàu, lại nhầm vì tin chuyện huyền hoặc của Tàu mà mỗi năm bỏ ra bao nhiêu tiền về hương về pháo, về vàng về mã, thực là món tiền tiêu vô ích, phí của quá”... Những tư tưởng này xét đến hôm nay vẫn còn được coi là tiến bộ, chưa nói gì đến cả thế kỷ trước.

Từ những tồn tại đó, Phan Kế Bính không ngại đề xuất “mừng thọ và mừng sinh nhật của cha mẹ có lẽ hơn là làm giỗ ngày húy nhật”, rồi trực tiếp so sánh “nhiều người kiến thức hẹp hòi, không bằng được người các nước vậy”, “tục tang ma Âu châu thanh giản mà tỏ lòng hiếu kính biết là dường nào”, “tục Nhật Bản cũng dùng một lối thanh đạm mà tống táng”... Đây là điểm khác biệt rất lớn của tác giả, nó đã vượt lên thói ru ngủ, tự khen mà tôi hay thấy trong các cuốn sách viết về phong tục Việt Nam.

Tuy vậy, không phải nhận xét nào của ông trong cuốn sách này cũng hoàn toàn xác đáng như việc ông coi cởi trần đóng khố đánh vật là “thô tục” hay cho nhiều phong tục làng xã là “dã man”, “nực cười” khi chưa truy đến tận cùng nguồn gốc, bản chất của các phong tục đó.



Review khác về sách này 1
"Việt Nam phong tục" ra đời cách nay đã một thế kỷ, mà theo dòng lịch sử không ngừng chảy thì lối sống, phong tục, ngôn ngữ của bất kỳ một dân tộc nào cũng có nhiều thay đổi qua từng thời kỳ và từn... chi tiết