Review sách Tuy hai mà một - Bài thơ thành Peterburg

HuyenTrang Pham đã review

“Tuy hai mà một” là bản dịch từ nguyên bản tiếng Nga của dịch phẩm vốn được biết tới với tên gọi “Là bóng hay là hình”. Nếu bản dịch Anh ngữ trước đó với dung lượng chỉ 213 trang và chưa thực sự chuyển tải hết được nội dung của tác phẩm thì lần này, dịch giả Phạm Ngọc Thạch đã mang tới công chúng một bản dịch đầy đủ và mượt mà hơn rất nhiều. Tác phẩm viết năm 1846 này đánh dấu những bước đi đầu tiên của Dostoevky trên địa hạt văn chương.

Tác giả đã xây dựng một tình huống truyện khá độc đáo. Yakov Petrovich Golyadkin là một viên chức nhỏ, với mức lương ba cọc ba đồng, có lối sống lập dị, luôn tự tách mình ra khỏi đám đông. Nếu chỉ dừng lại ở đó, chúng ta sẽ thấy Golyadkin thật giống với nhân vật Be-li-cop ở truyện “Người trong bao” của Chekhov. Nhưng ngoài chuyện lập dị, Golyadkin còn luôn muốn tỏ ra mình là người đứng trong hàng ngũ quý tộc. Cuộc sống của hắn là một chuỗi ngày mỏi mệt khi luôn phải chạy đua theo một cái bóng giàu sang làm vỏ bọc che đậy. Triền miên trong những tháng ngày đó là màn độc thoại nội tâm hoặc đối thoại mà chẳng khác gì độc thoại của chính hắn bởi lượng thông tin mới hầu như không có.

Mạch truyện chuyển hướng khi trong sở làm của hắn xuất hiện một viên thư ký mới. Đó là một người có tính cách hoàn toàn trái ngược Golyadkin nhưng lại giống hệt hắn từ họ tên cho đến ngoại hình. Nhanh chóng nhận ra sự “nguy hiểm” toát ra từ đối thủ, Golyadkin thứ nhất tìm mọi cách để vạch trần chân tướng Golyadkin thứ hai song bất thành. Hắn càng ngày càng bị cô lập ở cả môi trường làm việc lẫn đời sống riêng tư trong khi Golyadkin thứ hai bằng vẻ hài hước và dễ mến, nhanh chóng chiếm được cảm tình từ tất cả mọi người.

Hình ảnh ẩn dụ được hé lộ ngay từ tiêu đề truyện cho ta thấy sự ngỡ ngàng của con người khi bắt gặp chính mình. Ranh giới giữa hiện thực và mộng tưởng bị xóa nhòa khiến cho triết lý sâu xa được Dostoevsky khéo léo gửi gắm: Rốt cuộc, mỗi con người trên đời này có đang sống với chính mình hay chỉ là một bóng hình ảo ảnh? Và chừng nào ta còn sợ hãi khi đối diện với chính mình thì khi ấy, ta vẫn là một kẻ thất bại trong hành trình khẳng định cái tôi.

Ngân Lê
Ôi hay quá! Em đi đặt mua luôn đây!
HuyenTrang Pham
Hay hơn bản dịch Anh ngữ nhiều em ạ.