Được Học - Educated
by Tara Westover
3 reviews

Review sách Được Học - Educated

Hoa La La đã review

ĐƯỢC HỌC – Hành trình “lột xác”

Tác giả: Tara Westover

Dịch giả: Nguyễn Bích Lan

Tính đến nay, “Được học” là cuốn tự truyện/ hồi ký hấp dẫn nhất mà mình từng đọc (dĩ nhiên, mình bỏ qua cuốn “Khát sống” mà mình đã được truyền cảm hứng cách đây tầm 13 năm, vì giờ đọc lại, mình biết mình sẽ chẳng thích nó như lúc ấy nữa).

Mình không đọc Được học bởi lời đề từ “Cuốn sách yêu thích của Bill Gate”, nhưng đọc cuốn sách, mình hoàn toàn mường tượng được vì sao Bill Gate lại thích nó đến thế, bởi ông bỏ học Harvard nhưng ai cũng hiểu ông đã không ngừng nỗ lực học tập đến mức nào để trở thành người xuất chúng như vậy.

Mình mua Được học ngay ngày ra mắt sách và giao lưu với dịch giả Nguyễn Bích Lan – một người chị mà mình vô cùng yêu mến – nhưng phải đến một năm sau, mình mới vượt qua nỗi ngán đọc sách dày và dài để tiếp cận cuốn sách. Và tất cả những lời nhận xét ngắn gọn “Rung chuyển”, “Phi thường”, “Choáng ngợp”, “Đáng kinh ngạc”, “Gây hứng khởi”, “Xé tâm can” ở gáy bìa sách, mình vô cùng đồng tình, bởi mình cũng đã có những cảm xúc ấy khi đọc.

Nếu nói ngắn gọn, Được học chỉ kể về hành trình mà Tara, một cô gái người Mỹ 17 tuổi, vượt qua rào cản của gia đình để tự mày mò học, đến trường, vào thẳng đại học và lấy được tấm bằng Tiến sĩ, đạt được những thành tựu lớn trên con đường giáo dục. Nhưng nếu chỉ nói về chuyện đó thì có lẽ mình đã không thích cuốn sách đến thế. Điều mà Được học làm mình thổn thức chính là câu chuyện về lối sống khủng khiếp của gia đình Tara và nỗi sợ hãi, ám ảnh của Tara khi đã đi học và tưởng chừng đã thoát khỏi lối sống ấy.

Tara sinh ra và lớn lên trong một gia đình sùng đạo, và cả nhà rất đông người này thấm đẫm tinh thần tin tưởng hoàn toàn vào Chúa vì bố của cô – một tín đồ của giáo phái Mặc Môn. Họ tin là có Ngày tận thế, nên ông bố làm việc quần quật cả ngày đêm để tích trữ lương thực, đạn dược, súng ống. Trong mắt họ, Chính phủ là một thế lực hắc ám: nền giáo dục tẩy não, nền y tế giết người; chính vì vậy, con cái họ không có giấy khai sinh, được tiêm chủng hay tới trường.

Trong cuốn sách, ít nhất 5 lần gia đình này gặp tai nạn: khi lái xe trên đường, khi làm việc, bị phỏng, bị nổ ga… vô cùng khủng khiếp, nhưng không một lần nào họ tới bệnh viện (kể cả khi não đã nhỏ giọt, mặt đã biến dạng…). Tất cả đều được chữa trị tại nhà bằng các phương thuốc tự nhiên: mẹ Tara dùng tay bấm tách tách để chẩn đoán bệnh và sử dụng cây cỏ để tự điều chế thuốc.

Tara “được học” không phải bởi khao khát tìm kiếm tri thức (chính vì thế mà tên của cuốn sách ở thể bị động Educated – được học), cô chỉ đơn giản muốn thoát khỏi cảnh phải làm việc quần quật cho bố mình, và tính mạng luôn trong tình trạng ngàn cân treo sợi tóc, có thể bị thương (thậm chí chết) bất cứ lúc nào. Đi làm thêm ở ngoài, cô bị bố và anh trai gọi là đĩ, là bị quỷ Sa tăng bắt chỉ vì để ý đến một cậu bạn khác, vì xắn ống tay áo, vì uống một viên thuốc giảm đau…

17 tuổi, Tara lần đầu tiên bước chân đến trường, do lời khuyên của một anh trai. Cô đã bị bố ngăn cản, và cuối cùng, cô phải tự lo toàn bộ chi phí sinh hoạt, học tập của mình. Tara bàng hoàng và sửng sốt khi phát hiện ra rằng tất cả những điều mà cả gia đình cô tin tưởng đều sai sự thật – mà các bạn bè của cô thì đều không lạ gì những thứ đó.

Điều đau đớn nhất là khi ta nhận ra mọi điều ta tin tưởng, ta luôn sống theo là sai, rằng ta đã thực sự bị tẩy não, nhồi sọ (ngay chính trong gia đình mình)!

Ban đầu, Tara rất hận bố, vì nghĩ ông đã lừa dối mình, nhưng khi nhớ đến đôi mắt rừng rực khí thế lúc bố giảng đạo, cô biết, ông hoàn toàn tin tưởng tuyệt đối vào những điều mình nói, và mọi thứ đều bắt nguồn từ việc bố cô không “được học”.

Tara miệt mài học tập, nhận học bổng, trở thành một sinh viên được các giáo sư yêu quý, được đi khắp các châu lục, đến Harvard và Cambridge. Cô cố gắng để hàn gắn mối quan hệ với gia đình (khi bố mẹ cô rêu rao với tất cả mọi người rằng cô đã là người của quỷ dữ), nhưng bất lực.

Cô đứng giữa hai bờ lựa chọn: một là quay về nhà để tự huyễn hoặc mình theo những gì bố mẹ áp đặt, hai là ở lại với tự do và học vấn.

Nhưng cuối cùng, Tara đã lựa chọn sự thật, chấp nhận buông bỏ gia đình của mình – và cô tự gọi đó là Hành trình giáo dục. Mình xót xa nhất khi đọc câu này: “Tôi không còn là đứa con mà bố đã nuôi, nhưng bố là người cha đã nuôi đứa con ấy”.

Một lần nữa, mình thực sự thích cuốn sách này, với phần dịch mượt mà, giàu cảm xúc của chị Bích Lan, nó giữ được tinh thần của bản gốc, mình nghĩ thế, lúc êm đềm, khi căng thẳng đến nghẹt thở.

Và mình có thể sẽ đọc lại nó ;)

---

Mình chấm Được học 4,5/5*

Còn bạn, nếu đã đọc rồi, hãy cho mình biết cảm nhận của bạn ở bên dưới comment với nhé. Cảm ơn bạn đã dành thời gian đọc review của mình.

À, có một góc nhìn nho nhỏ nữa mà mình có khi đọc cuốn sách này (có lẽ là do thời điểm mình đọc nó), ở đây, mời bạn xem thử nhé:

https://www.youtube.com/watch?v=OwRuzV_kqKU

Người viết: Thanh Hoa



Review khác về sách này 2
“Được học” Educated là một cuốn tự truyện đặc biệt, đặc biệt ở mức phi thường và dị thường. Tara Westover 17 tuổi mới lần đầu đến trường và chỉ sau gần 10 năm, cô được công nhân là tiến sĩ của trườ... chi tiết
"Bốn người trong số anh em chúng tôi không có giấy khai sinh. Chúng tôi không có bất kì ghi chép y tế nào vì chúng tôi chưa từng gặp bác sĩ. Chúng tôi không có chứng nhận về giáo dục nào vì chúng t... chi tiết