Sapiens: Lược Sử Loài Người
by Yuval Noah Harari
13 reviews
Có 33 chủ sách đang sở hữu sách này trên OBook, bạn có thể

Review sách Sapiens: Lược Sử Loài Người

Hiền Vũ (Janie) đã review
review bởi Nguyễn Ngọc Nam - group Hội Yêu Sách

Quá tuyệt vời, thật sự những cuốn sách của Yuval đã đem đến cho chúng ta những kiến thức quá chuẩn xác, cái nhìn như tiên đoán về tương lai đã được tác giả phô bày hết trong những chương sách một cách rất có hệ thống và bài bản. Bạn sẽ thấy bộ não mình như vừa được nâng cấp hoàn toàn với những kiến thức trong sách và chắc chắn rồi, tôi rất mong chờ sách của tác giả này trong tương lai sẽ được các nhà xuất bản tại Việt Nam mua bản quyển để gửi tới cả các độc giả yêu thích đam mê ngành khoa học.

Tôi rất thích cái cách mà tác giả lồng ghép ví dụ qua mỗi sự kiện, thực sự nó làm cho người đọc cảm thấy dễ hiểu và hình dung ra sự việc rõ hơn. Lối viết của tác giả cũng đầy cuốn hút, luôn đặt ra câu hỏi và khơi gợi trí tò mò của độc giả từ đó đi sâu vào giải thích. Cách diễn đạt của Yuval cũng là một điểm sáng. Mạch lạc - đa dạng - logic. Có thể nói chỉ riêng những yếu tố trên thì có lẽ chúng ta không thể trông chờ gì hơn vào một cuốn sách với thể loại được cho là khô khan nữa rồi! ^^

Khởi thủy của loài người.

Có lẽ không phải nói nhiều thì ai cũng biết vũ trụ được hình thành từ vụ nổ big bang, một sự kiện khởi đầu cho toàn thể vạn vật trong vũ trụ trong đó có hàng tinh trái đất nơi loài người sinh sống. Khởi đầu vạn vật như nhau, đều bình đẳng. Sapiens (người hiện đại) ngày này là hậu duệ của loài vượn - như thuyết Darwin đã chỉ ra. Khi ấy trên thế giới tồn tại nhiều dạng người trong đó phải kể đến 2 dạng người chính là người Sapiens và Neanderthal.

Trong tất cả các dạng người thì Sapiens là loại thông minh nhất, tuy nhỏ bé hơn người Neanderthal nhưng tổ tiên của chúng ta lại có một bộ óc vô cùng tinh khôn, trên hẳn một bậc so với những loài khác. Chính vì thế mà khi giao tranh nổ ra giữa 2 bên, người Sapiens đã dành phần thắng và bắt đầu làm chủ được cuộc sống của mình, chuẩn bị cho quá trình tiến hóa tiếp theo.

Tai họa giáng xuống.

Sự phát triển của Sapiens kéo theo nhiều hệ lụy mà điển hình phải kể đến việc hệ sinh thái đã bị phá hủy một cách ko thể nghiêm trọng hơn. Loài người cổ xưa đã định hình hệ sinh thái bằng việc đặt chân lên những vùng đất cổ cách xa nơi khởi nguồn của họ hàng trăm km biển. Động vật ở không chỉ châu Úc mà tại các châu lục khác đã tuyệt chủng do bị giết hại quá nhiều. Có ba lý giải cho điều này:

Lý giải 1: Tốc độ sinh sản chậm, động vật coi thường con người.

Đây có lẽ là lý lẽ khách quan nhất mà ta có thể nghĩ ra để chối bỏ tội ác của mình. Dĩ nhiên nó cũng có phần đúng bởi chúng ta cũng từng là động vật, cũng sinh hoạt trong một hệ sinh thái như chúng trước khi tiến hóa lên một cấp độ cao hơn. Vậy nên các loài vật khác cảm thấy đâu có lý do gì để sợ chúng ta? Hơn nữa khi con người di cư từ châu Phi sang đến những châu lục khác là lúc những loài ở đó lần đầu tiên biết đến sự hiện diện của người tinh khôn, bề ngoài chúng ta nhìn gần như giống hệt các sinh vật khác nên chúng không đề phòng, chỉ đến khi các cuộc tấn công bắt đầu thì mọi chuyện đã quá muộn. Khi ấy các loài động vật mới biết đề phòng con người để bảo vệ bản thân.

Lý giải 2: con người dùng lửa đốt rừng, dụ động vật bước ra khỏi chốn rậm rạp để săn bắt.

Một mũi tên trúng hai đích. Vừa gia tăng diện tích để trồng trọt, xây nhà vừa giết được động vật để phục vụ cho các mục đích, lợi ích của con người. Có thể nói đây là cách "truyền thống" cổ xưa nhất, hèn hạ nhất của loài người.

Lý giải 3: sự kết hợp giữa cả con người lẫn khí hậu.

Như các bạn đã biết thì không chỉ con người mà thiên nhiên cũng đem lại sự tuyệt chủng cho một số loài sinh vật, động vật khác trên trái đất. Hai yếu tố này kết hợp với nhau tạo nên sự hủy diệt to lớn dành cho hệ sinh thái toàn cầu. Tuy vậy điều không thể phủ nhận là sức tàn phá của con người vẫn chiếm phần lớn nguyên nhân khiến cho hệ sinh thái bị sa sút và trong tương lai có nguy cơ còn tệ hơn nữa rất nhiều.

Khi cách mạng nông nghiệp là một cái bẫy.

"Lúa mì chẳng mang lại lợi lộc gì cho con người với tư cách cá nhân nhưng nó đã dành tặng cho hội Sapiens với tư cách một loài."

Các bạn hiểu câu này như thế nào? Đứng từ góc độ hiện tại thì lúa mì hay những nông sản thực phẩm khác là nguồn cung cứu đói cho nhân loại. Nhưng hãy lộn ngược trở lại hàng trăm ngàn năm về trước, khi nền văn minh nông nghiệp chưa từng tồn tại và phát triển, con người kiếm ăn bằng cách tự săn bắt hái lượm, không tự sản xuất theo một quy trình hay quy mô nào, không phụ thuộc vào bất kỳ chế độ hay chính sách, sự ràng buộc nào (ngoại trừ thiên nhiên). Vậy có người sẽ hỏi, vậy nguồn thực phẩm thiên nhiên có giới hạn, làm sao có thể trông đợi mãi vào nó như vậy được? Nhưng xin hãy nhớ vào thời điểm đó con người chỉ sống một bộ phận nhỏ ở một góc châu Phi, hệ sinh thái thế giới vô cùng rộng lớn. Con người thời đó duy trì giống nòi ở một số lượng rất ít nên việc sinh sống nguyên thủy theo cách đó không làm giảm đi nguồn cung của thiên nhiên một chút nào ngược lại còn rất dồi dào, đủ để những thế hệ tiếp sau nữa sinh sống...nếu không có sự can thiệp của cách mạng Nông nghiệp hay nói cách khác là con người.

Chưa kể đến hệ quả mà cách mạng Nông Nghiệp mang lại đó là khiến cho con người ăn uống một cách có chọn lọc từ đó bỏ qua rất nhiều những nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng khác, từ đó sức đề kháng suy giảm rõ rệt.

Điều cốt lõi của cách mạng Nông nghiệp đó chính là: "Giữ cho nhiều người sống sót hơn trong những điều kiện tồi tệ." Vâng, nói dễ hiểu nông nghiệp tạo ra một thị trường rộng lớn nơi tập thể loài người sống nương tựa vào nhau, nhưng nó đã vô tình cướp mất sự tự do, quyền cá nhân ( mà dù cho có muốn tự lập thì cũng không thể) bằng những thể chế ràng buộc.

Trật tự tưởng tượng.

Một trong những chủ đề gây bàn tán xôn xao nhất đó là hệ thống trật tự xã hội, quy chuẩn do con người tạo ra. Thật vậy, từ thuở khai sinh tổ tiên của chúng ta vốn đã bình đẳng với nhau. Có hệ thống cấp bậc rõ ràng nhưng vẫn có thể sống với nhau một cách thoải mái không vướng bận. Nhưng kể từ thời tiến hóa, chúng ta đã dần xây nên những quy luật, nguyên tắc do chính bộ não với trí tưởng tượng phong phú tạo nên. Với trí tưởng tượng, chúng ta có thể nghĩ ra bất cứ thứ gì từ tôn giáo, trật tự xã hội cho đến các thứ siêu hay ho khác blah blah,... Có một điểm cần nhấn mạnh là với trật tự tưởng tượng con người đang dần đánh mất đi những bản năng vốn có của mình do bị kìm kẹp trong những quy chuẩn mà xã hội loài người "tưởng tượng" ra. Đó là một phần của sự tiến hóa và chúng ta không thể chối bỏ nó.

Tiền tệ.

Có một khái niệm mà tôi thấy cực thích khi tác giả đề cập đến sự ra đời của hệ thống tiền tệ. Có thể nói đây là bước ngoặt to lớn đã làm thay đổi cuộc sống loài người rất nhiều. Các bạn có thể hiểu đơn giản tiền giống như một loại hàng hóa mà chúng ta có thể đem ra để trao đổi nhằm thu về một thứ gì đó mà mình muốn. Thay vì như trước kia con người trao đổi các thứ với nhau bằng cách anh cho tôi cái này tôi sẽ cho/giúp lại anh cái kia thì tiền được ra đời như một sự thay thế. Thực sự tiền đã giúp cho con người giảm thiểu những chi phí, công sức, thời gian, tối giản hóa mọi thứ. Cũng chính thế mà những ngân hàng lần lượt ra đời và sau đấy chắc ai cũng đã biết, kinh tế thế giới đã bắt đầu có những bước chuyển mình mạnh mẽ từ đây.

Sự ra đời của đế quốc.

Trong sách tác giả có nói đế quốc gắn liền với chủ nghĩa tư bản. Và thế giới phát triển cũng một phần do đế quốc với những cách thức hoạt động của nó. Về vấn đề này tôi chưa tìm hiểu nhiều nên cũng không viết được gì mấy. Nhưng về cơ bản thì đế quốc mang đến cho các nước bị xâm lược những thành tựu to lớn về nhiều mặt như kiến trúc, văn hóa,... Nhưng đồng thời cũng đồng hóa những đất nước đó để hợp thành một thể thống nhất với chính nó. Điều bi kịch là phải mất hàng trăm năm để những dân tộc bị xâm lược, thuộc địa của đế quốc hòa nhập thực sự với bản xứ, được họ công nhận như một phần của mình. Nhưng kết quả cuối cùng là vẫn không thể có một sự xâm lược, đồng hóa thành công nào đến từ các nước đế quốc do hệ quả của chiến tranh để lại là quá lớn khi quá nhiều người lính đã thiệt mạng, con số thương vong lên đến hàng trăm triệu người kèm theo những mất mát to lớn về tài chính cũng như thời gian công sức. Kết quả là các nước đế quốc phải từ bỏ thuộc địa của mình để về nước, an phận với phần đất quê nhà.

Khoa học từ đâu mà ra?

Khoa học là từ tôn giáo, chính trị, kinh tế mà hình thành nên. Tôn giáo là những đức tin vào thần thành và phật pháp -> khoa học giúp cho con người ngộ ra được rằng không có thế lực siêu nhiên nào cả (nạn đói, bệnh dịch, thiên tai,...). Chính trị làm sự nên sự phát triển của khoa học thông qua các cuộc đua tranh giành phần thắng, để khẳng định vị trí của mỗi quốc gia và phục vụ lợi ích cá nhân. Kinh tế cũng góp phần thúc đẩy sự phát triển của khoa học bởi khoa học phát triển đồng nghĩa với kinh tế phát triển nhờ những siêu máy tính, thuật toán tinh vi,...

Như vậy có thể nói khoa học có mối quan hệ sâu sắc không thể tách rời với tôn giáo, chính trị và kinh tế mà nếu như thiếu bất kỳ yếu tố nào thì sự phát triển của thế giới sẽ bị lung lay!

Chủ nghĩa tiêu dùng.

Đây là chủ nghĩa chung duy nhất của toàn nhân loại bởi ai ai cũng cần phải mua sắm. Đó dường như là một nhu cầu thiết yếu không thể thiếu trong cuộc sống của chúng ta, nhất là trong thời đại công nghệ, giải trí đang phát triển vượt bậc. Việc mua sắm không chỉ giúp làm đẹp bản thân mà cũng một phần nói lên giá trị của mình. Một người giàu có ắt hẳn sẽ phải có cách chi tiêu mua sắm khác với người nghèo. Dựa vào cách thức mua sắm có thể đoán được một người thuộc tầng lớp nào của xã hội, tính cách họ ra sao. Nói tóm lại chủ nghĩa tiêu dùng ra đời như một sự thiết yếu trong quá trình tiến hóa lên thời kỳ cách mạng công nghiệp của loài người.

Chính quyền - Thị trường - Gia đình truyền thống.

Đây có lẽ là một trong những phần gây tranh cãi nhiều nhất. Chính quyền và thị trường có thực sự thay thế cho gia đình truyền thống? Mặc dù không muốn phải thừa nhận nhưng thực sự thì đúng là vậy. Có lẽ trong số ít chúng ta không ai là thường xuyên ở nhà ngồi ăn cơm cùng gia đình, thời gian chúng ta ở ngoài đường còn nhiều hơn là ở nhà. Chính chính quyền và thị trường đã cướp mất đi cái truyền thống đó, cái truyền thống gia đình gắn bó, phát triển cùng nhau - đúng như bản chất nguyên thủy thời xưa.

Hàng nghìn năm trước, khi chính quyền, thị trường còn chưa tồn tại, loài người sống với nhau theo thể thức gia đình gồm khoảng 10 người. Họ sống gắn bó với nhau vô cùng khăng khít, cùng nhau làm, cùng nhau hưởng, không phải phụ thuộc vào ai và sự chia sẻ là một điều tất yếu trong cuộc sống của họ. Nhưng kể từ khi thế giới bắt đầu xu hướng phát triển lên một cấp cao hơn, sự cần thiết trong việc quản lý cá nhân là điều khả dĩ, vậy là chính quyền ra đời. Sự ra đời của họ buộc mọi người phải đi làm để phục vụ lẫn nhau, có nghĩa là vì một lợi ích tập thể, đổi lại chính quyền sẽ bảo vệ, dạy học, chữa bệnh, giải trí cho họ. Đôi bên cùng có lợi. Vô hình chung mô hình "gia đình truyền thống" bắt đầu bị biến chất. Các thành viên phải đi ra ngoài làm nhiều hơn, phải đóng thuế, phải mang trong mình cái gọi là lòng tự tôn dành cho dân tộc, cho quốc gia để hết mình cống hiến phục vụ tổ quốc, phục vụ những người lạ. Những giá trị gia đình dẫn bị mai một theo năm tháng do đã bị cuốn theo guồng quay bộ máy chính quyền tạo ra. Hệ quả là một mô hình "gia đình truyền thống" mà theo tôi là một nét đẹp trong văn hóa loài người đã bị bãi bỏ.

Hạnh phúc là gì?

Chắc chắn là đã ngàn lần con người tự hỏi bản thân câu này và vẫn luôn đi tìm câu trả lời. Thực sự mà nói không có khái niệm chính xác nào cho hạnh phúc. Sự đong đếm niềm hạnh phúc là một điều vô nghĩa khi mà bộ não con người quá phức tạp để trả lời câu hỏi đó. Niềm hạnh phúc xuất phát từ những xúc cảm đơn thuần của con người mà tùy theo họ cảm nhận. Ví dụ bạn đang thèm ăn kem, bạn được ăn kem -> bạn thấy hạnh phúc. Khi bạn yêu một ai đó và được người ấy đáp lại -> bạn thấy hạnh phúc. Nhưng đó có là hạnh phúc thực sự không hay chỉ là một hiệu ứng nhất thời của cảm xúc, kiểu như sự hưng phấn cá nhân? Định nghĩa hạnh phúc là một việc rất khó! Điều đó phụ thuộc vào rất nhiều tác nhân, tác động bên ngoài. Chính bản thân chúng ta nhiều khi còn không hiểu mình muốn gì thì làm sao có thể biết mình hạnh phúc hay ko? Nếu chỉ dựa vào cảm xúc thì đó là một đánh giá phiến diện.

Để kết thúc cuốn sách này, tôi có một câu hỏi: Liệu rằng cuộc sống của con người tinh khôn tốt hơn hay người hiện đại tốt hơn? Đứng ở góc độ sinh tồn lâu dài thì chúng ta ở thời chục ngàn năm trước có lẽ sẽ tốt hơn, đứng ở góc độ phát triển, chinh phục thì có lẽ cuộc sống hiện tại và tương lai sau này sẽ thích hợp hơn. Vậy, giá trị nào là đúng chõo vận mệnh loài người?

- Nguồn: Nguyễn Ngọc Nam - group Hội Yêu Sách -

Nguyễn Ngọc Nam - group Hội Yêu Sách


Review khác về sách này 12
Sapiens lược sử loài ngườiYuval Noah HarariHomo Sapiens – Loài động vật đã trở thành Chúa Trời! Một câu kết shock của một cuốn sách độc đáo, sắc bén. Cuốn sách đôi khi gây cho tôi cảm giác shock, s... chi tiết
Bắt đầu với tựa đề đi ha, mặc dù nghe tựa có vẻ đây là cuốn sách hơi khó nuốt 😅 chắc là mọi người sẽ nghĩ là ờ đây là cuốn sách kể về từ lúc con người xuất hiện khi nào, tiến hóa ra sao,...NHƯNG nó... chi tiết
Ban đầu mình không có ấn tượng tốt với cuốn này, bởi ấn tượng không tốt của mình với Alpha & Omega (lol), cơ mà đọc xong thì mình thấy cuốn này khá tốt (dù mình đọc bản dịch đểu trên mạng nên c... chi tiết
 Quyển sách rất xứng đáng với những lời khen ngợi từ độc giả trên toàn thế giới, kiến thức của Yuval Noah Harari rất đáng kinh ngạc, ông đi từ lĩnh vực này tới lĩnh vực, liên kết chúng với nhau và ... chi tiết
#dongho#Sapien_lược_sử_loài_ngườiĐây là cuốn sách nặng ký và cần đọc chậm rãi để có thể tiêu hoá hết lượng thông tin ngồn ngộn trong gần 600 giấy khổ lớn. Mỗi lần đọc nó mình lại nghĩ đến con trăn ... chi tiết
Cá nhân mình đánh giá thì đây là một quyển sách nên đọc, và nếu đã quyết định đọc rồi thì nên đọc hết. Bởi vì, những kiến thức và thông tin trong cuốn sách là cả một công trình nghiên cứu, tổng hợp... chi tiết
Đây là cuốn sách mà Bill Gate, Mark Zuckerberg, Barack Obama khuyên chúng ta nên đọc.. sau 2 tuần mình cũng đã đọc xong 522 trang của cuốn sách nổi tiếng này..cảm nhận chung của mình là cuốn sách h... chi tiết
ồ biết bắt đầu từ đâu nhỉ ? đây có lẽ là một trong những quyển sách hay  mà tôi từng được đọc. Nó không chỉ đơn thuần là 1 quyển sách về những ghi chép về các mốc, sự kiện của loài người mà còn đưa... chi tiết
Một cuốn sách thực sự đáng đọc.Cuốn sách đã đập tan sự "kém hiểu biết" của tôi khi cho rằng loài người là "người" duy nhất trên Trái đất. Nếu sách giáo khoa chỉ dạy chúng ta rằng loài người được ti... chi tiết
Sapiens là một cuốn sách "khai não" chứa đầy kiến thức về con người, được diễn giải theo trình tự phát triển của giống Sapien, giúp người đọc nhận thức được rõ hơn về lịch sử, hiện tại và tương lai... chi tiết