Giới thiệu sách
Được đóng góp bởi OBook Team

Việt Nam Sử Lược (Tái Bản 2017)

"Cái nghĩa vụ làm sử, tưởng nên kê cứu cho tường tận, rồi cứ sự thực mà nổi, chứ không nên lấy lòng yêu ghét của mình mà xét đoán. Dẫu người mình ghét mà có làm điều phải, mình cũng phải khen; người mình yêu mà có làm điều trái, mình cũng phải chê".

(TRẦN TRỌNG KIM)

Việt Nam sử lược của Trần Trọng Kim xuất bản lần đầu năm 1920, dựa trên những nghiên cứu trước đó như Nam sử tiểu học và Sơ học An Nam sử lược từ những năm 1914 -1917, là bộ thông sử viết bằng chữ quốc ngữ đầu tiên của Việt Nam được soạn theo phương pháp hiện đại.

Với Việt Nam sử lược, sử học Việt Nam lần đầu tiên có một công trình thoát ly được khỏi lối chép sử biên niên truyền thống của Trung Quốc vốn chỉ nêu lên từng sự kiện riêng lẻ, rời rạc. Việt Nam sử lược trình bày các diễn biến lịch sử thành một câu chuyện liên tục và hấp dẫn, cho người đọc thấy được mối liên lạc nhân quả, biện chứng giữa các sự kiện xảy ra theo dòng thời gian. Ngoài ra, khác với lối chép sử của các sử thần thời phong kiến thường chỉ chú ý ghi chép hành vi, hoạt động của vua chúa quan lại, những cuộc tranh bá đồ vương, Việt Nam sử lược trái lại đã bắt đầu chú ý nhiều đến những sự kiện liên quan đời sống thực tế của dân chúng, sinh hoạt của xã hội, phong tục, tín ngưỡng,... Tất cả đều được thể hiện với một thái độ điềm tĩnh, khách quan, và công bằng đúng như một sử gia cần có.

Từ lâu đã được coi là tác phẩm kinh điển của sử học Việt Nam, cũng là cuốn sách để đời của học giả Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược hiện vẫn là bộ tín sử ngắn gọn súc tích, dễ nhớ dễ hiểu, sinh động và hấp dẫn nhất từ trước đến nay. Một kiệt tác luôn cần được đọc và đọc lại.

Reviews 8

Hôm nay là tròn 66 năm ngày mất Trần Trọng Kim (2/12/1953 - 2/12/2019). Ông là một nhà giáo dục, nhà nghiên cứu sử học, văn học, tôn giáo Việt Nam, từng làm thủ tướng của chính phủ Đế quốc Việt Nam vào năm 1945 (chính phủ này được Đế quốc Nhật Bản thành lập trong thời kỳ chiếm đóng Việt Nam). Ngoài Việt Nam sử lược, ông còn là tác giả/đồng tác giả của nhiều cuốn sách về lịch sử, văn hóa như Việt Nam văn phạm, Nho giáo, Quốc văn giáo khoa thư...

Nói riêng về cuốn Việt Nam sử lược. Đây là một tác phẩm trình bày ngắn gọn, giản dị nhưng khá cơ bản và khoa học về lịch sử Việt Nam qua góc nhìn tác giả. Cách viết và trình bày các vấn đề lịch sử của Trần Trọng Kim cũng rất mạch lạc, cuốn hút và thể hiện cái nhìn, cách đánh giá khách quan.

(đọc tiếp...)

Sự khách quan ấy thể hiện ở việc ông rất rạch ròi giữa thông tin và lời bình; không cổ vũ tinh thần dân tộc, không bóp méo lịch sử để cổ động cho chính trị và thẳng thắn về những khuyết điểm dân tộc. Ông phân định công, tội các nhân vật lịch sử dựa trên việc phân tích hoàn cảnh chứ không chỉ hành động của họ. Ngôn ngữ đơn giản, ngắn gọn và hướng về tầng lớp đại chúng nên rất dễ đọc.

Cá nhân mình cho rằng đây là một cuốn sách rất đáng đọc với ai muốn tìm hiểu về lịch sử Việt Nam, nhất là những người mới bắt đầu. Hãy đọc để hình dung rõ hơn việc như thế nào là một người viết sử có tâm.

Cuốn này nhiều nhà làm lắm, riêng mình vote cho ấn bản đặc biệt kỷ niệm 60 năm nhà xuất bản Kim Đồng này nhé! Sách in trang nhã, cứng cáp, chỉn chu cực kỳ.

Sẽ có người không đồng tình với tôi về nhận định này, nhưng thiển ý cá nhân tôi cho rằng những cuốn sách sử xưa, ngoài việc in lại trung thành với ấn bản hoàn chỉnh nhất có thể tìm được vào thời đó, thì để phù hợp với hoàn cảnh hiện đại, các NXB còn cần đầu tư vào công việc biên tập và chú giải. Nhiều ấn bản "Việt Nam sử lược" đều chủ yếu bám sát theo nguyên bản của Trần Trọng Kim, viết từ năm 1920, không có nhiều chú thích về các khác biệt xưa - nay dù có những từ ngữ và kiến thức thực sự đã không còn phù hợp với ngôn ngữ và hệ thống chính sử nước ta ngày nay, nếu thực sự làm phép so sánh sẽ có nhiều điểm vướng mắc đối với cả người đọc lẫn những dữ kiện lịch sử.

Tuy nhiên, hậu sinh nói gì thì nói, giá trị của công trình này vẫn rất mẫu mực và có ảnh hưởng lớn. Sách chia làm 5 quyển, thời thượng cổ, thời Bắc thuộc, thời kỳ thống nhất tự chủ, thời kỳ phân tranh và thời cận kim (cận đại) chủ yếu là nhà Nguyễn và giai đoạn mở đầu xâm lược của thực dân Pháp. Lối viết giản dị súc tích, không sa đà vào biên niên và triều chính, mà có thêm cái nhìn mới so với thời đại về đời sống tập tục văn hóa dân gian, do đó dễ tiếp cận hơn những bộ như Sử ký toàn thư.

(đọc tiếp...)

Những thiếu sót của chính Việt Nam sử lược cũng như những bản in hiện thời thì cũng đã có nhiều lời bàn, người đọc lịch sử nên đọc nhiều tác phẩm đã được thời gian kiểm chứng để so sánh và nắm bắt được tổng quan, còn đi sâu chi tiết thì luôn có tranh cãi, người đọc phổ thông có lẽ khó nhận biết được chính xác. Tác giả có nói, "Việc chép lịch sử cũng như việc dệt vải dệt lụa, dệt xong tấm nào mới biết tấm ấy tốt hay xấu, còn tấm đang dệt, chưa biết thế nào mà nói được." nên dù thế nào, đây vẫn là một bộ sử rất nên - và với giới trẻ, có lẽ là cần - đọc.

Trong giới viết sử Việt Nam thời trước năm 1945, có hai cây đại thụ: một là Đào Duy Anh ở miền Bắc, một là Trần Trọng Kim ở trong Nam. Nếu Đào Duy Anh về sau trở thành một học giả danh tiếng thì cùng với sự nghiệp chính trị thất bát, con đường viết lách của Trần Trọng Kim cũng chấm dứt ở sự kiện lớn năm 1945. Là một học giả, Trần Trọng Kim nghiên cứu rất nhiều mảng khác nhau, và ở mảng nào, ông cũng đạt được những thành công nhất định. Trong nghiên cứu lịch sử, Việt Nam sử lược không phải là công trình đồ sộ nhất, nhưng vì không đồ sộ, ngắn gọn súc tích, nên nó được phổ biến rộng rãi trong giới bình dân, được tái bản rất nhều lần kể từ khi nó ra đời năm 1919 cho đến nay. 

Đây là bộ thông sử đầu tiên được viết bằng chữ quốc ngữ theo lối hiện đại. Nói thông sử có nghĩa là thông suốt, là không bị gián đoạn, tác phẩm được viết liên tục từ thời Hồng Bàng cho tới tiệm cận thời điểm mà tác giả sinh sống. Nói viết theo lối hiện đại có nghĩa là viết sử theo kiểu trình bày Tây phương, gộp những sự việc có liên quan lại với nhau quy về một mối, khác với cách viết biên niên kỷ lược như trước đây. Và đặc biệt nhất, là nó được viết bằng chữ Quốc ngữ, nên nói chung được giữ gần như toàn vẹn khi xuất bản, không giống những bộ sử giai đoạn trước đó, ví dụ "Đại Việt sử kí toàn thư" bị sai lệch đi rất nhiều khi dịch từ chữ Hán sang Quốc ngữ. Một điểm cộng nữa của tác phẩm, đó là Trần Trọng Kim viết sử vào thời hiện đại, đất nước lúc này có phần Âu hóa, và ông bị ảnh hưởng rất lớn từ phương Tây. Thế nên, không có chuyện chép chuyện vua chúa sinh hoạt ra sao, cung cấm thế nào,... quyển sử đề cập nhiều đến tình hình chung đất nước và đời sống dân chúng, nên không bị nhàm chán. 

(đọc tiếp...)

Tuy nhiên, một công trình lớn như vậy thì không tránh khỏi sai sót, Trần Trọng Kim cũng mắc một vài sai sót nhất định trong bộ sử của mình. Vì thế, mình đã cố ý chọn cái bìa Nhã Nam tái bản mới nhất (2017) để giới thiệu cho các bạn. Mục đích của việc này là cập nhật những hiệu đính mới nhất, vì đôi chỗ cũng có chú thích hiệu đính những sai lầm của tác giả bên cạnh việc tôn trọng giữ nguyên tác phẩm của ông. 

Tóm lại, nếu phải giới thiệu một quyển sử cho người nhập môn, thì mình sẽ giới thiệu cuốn này.

Đánh giá của mình: 4 sao

Việt Nam sử lược được chấp bút bởi Trần Trọng Kim (1883- 1953), ông lấy bút hiệu Lệ Thần.

Lệ Thần Trần Trọng Kim là một học giả uy tín đầu thế kỷ 20. Tên tuổi của ông gắn liền với các công trình nghiên cứu về văn học và văn hóa như Nho giáo, Việt Nam sử lược, Việt Nam văn phạm, Quốc văn giáo khoa thư, Luân lý giáo khoa thư, Một cơn gió bụi...Trong đó nổi tiếng nhất là Việt Nam sử lược với hơn 400 trang hệ thống toàn bộ lịch sử Việt Nam từ buổi hồng hoang thượng cổ cho đến năm 1945. Theo đánh giá chung, Việt Nam sử lược là “cuốn sách lịch sử Việt Nam đầu tiên viết bằng chữ quốc ngữ, hệ thống lại toàn bộ lịch sử nước Việt (cho đến thời Pháp thuộc) và được đánh giá là một trong những cuốn sách sử Việt Nam có phong cách ngắn gọn, súc tích và dễ hiểu”

(đọc tiếp...)

Tuy được viết ngắn gọn, nhưng mọi diễn biến lịch sử trên đất nước ta trước thế kỷ 20, Trần Trọng Kim không bỏ sót một sự kiện quan trọng nào. Và điều đặc biệt ở đây là ông có lối viết minh bạch, mạch lạc, trình bày rõ ràng. Bên cạnh đó ông không đứng về phía một phía mà đứng trên cái chung để viết cho mọi độc giả.

Đây là một cuốn sách lịch sử rất hay dành cho mọi lứa tuổi, đặc biệt là lứa tuổi thiếu niên nhi đồng, cần tìm hiểu về lịch sử nước nhà nhưng chưa đủ thời gian, trí não để có thể đọc được những bộ sử viết chi tiết và đồ sộ. Cuốn sách này xứng đáng là cuốn sách trong thư viện gia đình của mọi độc giả. 

Việt Nam sử lược - bản đặc biệt của nhà xuất bản Kim Đồng là một bản sách rất đẹp -  bìa cứng chắc chắn, tông màu trầm buồn,  hoa văn vẽ trên bìa thuần Việt  cực kỳ đẹp. Đây là cuốn sách mà tôi rất ưng ý khi nhận về. Mong rằng nhà xuất bản Kim Đồng sẽ cho ra thêm nhiều đầu sách chất lượng như vậy.

Ơn giời, cuối cùng thì mình cũng đã đọc Việt Nam sử lược.

Lịch sử Việt Nam đối với mình là những mảnh ghép rời rạc thiếu kết nối, nhớ trước quên sau, biết người này quên mất người kia. Mỗi khi đi qua một con đường mang tên một vị anh hùng dân tộc, danh nhân lịch sử, ừ thì nghe tên quen lắm, mà không nhớ ra người đó là ai, có công gì với đất nước. Cảm thấy bản thân mình thật hổ thẹn vì vốn hiểu biết hạn hẹp, đã biết vậy thì chớ, lại còn cứ hay trì hoãn không về bổ sung kiến thức ngay, làm bản thân không thể khá lên được.

(đọc tiếp...)

Bằng một lối viết trung dung, học giả Trần Trọng Kim đã giúp những mảnh ghép về lịch sử Việt Nam của mình được nối liền lạc lại với nhau, điều tưởng dễ mà hóa ra lại rất khó khi suốt bao năm trời mình không cố gắng làm điều ấy. Những nhận xét khách quan, tránh thiên vị của tác giả cũng giúp mình hiểu thêm về những tính cách của các nhân vật lịch sử cũng như nhận định được tính đúng sai trong hành động của họ. Thí dụ: Bản thân mình không thích vua Quang Trung (các bạn đừng ném đá mình, mình hiểu công lao to lớn mà ông đã làm được cho nước Nam ta, đây chỉ là cảm tình cá nhân mà thôi), nhưng đọc phần Trần Trọng Kim phân tích nhà Nguyễn Tây Sơn là chính thống hay ngụy triều thì đã giúp mình hiểu thêm, có cái nhìn thật công bằng đối với triều đại này (thậm chí ông còn đánh giá tính chính thống của nhà Nguyễn Tây Sơn hơn nhà Lý, nhà Trần vì nhân lúc ấu quân, nữ chúa mà làm sự thoán đoạt).

Hai phần mình thích nhất trong sách là tờ hịch do Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn soạn ra và tờ "Bình Ngô đại cáo" của Bình Định Vương Lê Lợi (lẽ ra tờ này phải đề là "Bình Minh đại cáo", đoạn này chắc thời đi học thầy cô có nói với các bạn, bạn nào còn nhớ tại sao Lê Lợi lại đặt là "Bình Ngô đại cáo" chứ không phải "Bình Minh đại cáo" không nè?), đọc rất phê và phần nào (thật ra là một phần rất rất nhỏ thôi) sự hào hùng thời bấy giờ. Trong khi đó phần mình không thích nhất là giai đoạn Nam Bắc phân tranh (mình thấy hơi lạ vì thời này không sử dụng tên gọi Đàng Trong (chúa Nguyễn) và Đàng Ngoài (vua Lê chúa Trịnh) vốn đã quen thuộc với nhiều người, khi chúa Trịnh bắt đầu suy thì mới thấy dùng Bắc Hà để gọi miền Bắc), thời kỳ này kéo dài hơn 200 năm với nhiều sự kiện, nhiều công việc ở cả hai miền đọc thực sự rất vất vả. Đọc hơi mệt và chán, mình đã mong là mình sẽ thích phần này dữ lắm vì đây là một giai đoạn rất đặc biệt trong lịch sử, chiến tranh giặc giã đủ kiểu rồi biết bao nhiêu công việc làm ở cả hai miền với nhiều từ cổ được sử dụng làm mình đọc toát cả mồ hôi, mà thật ra nó cũng kém hấp dẫn, kiểu như mình đọc qua cho biết chứ không quan tâm lắm.

Như đã nói, sách sử dụng nhiều từ cổ nên sẽ là một trở ngại lớn đối với đối tượng độc giả trẻ, vậy nên nếu các bạn tự thấy kiến thức về sử Việt còn yếu, chưa hình dung được chiều dài lịch sử trải qua những điều đại nào cũng như cần nắm bắt những sự kiện chính, thì mình đề cử các bạn đọc bộ đôi huyền thoại Sách giáo khoa Lịch sử và Sách giáo khoa Ngữ văn trước. Nói nghe có vẻ buồn cười, nhưng mình vẫn thấy đây là những tài liệu khá tốt để giúp bạn có được kiến thức nền, từ đó nâng cao lên nếu muốn, ngoài ra thì từ ngữ được dùng trong Sách giáo khoa cũng dễ hiểu hơn, từ nào khó hiểu thì được chú thích ngay bên dưới giúp các bạn dễ nắm bắt. Trong khi đó thì Việt Nam sử lược để "Bảng từ vựng" ở cuối sách, và thật ra thì nó cũng không đầy đủ hết tất cả các từ lạ mà bạn sẽ gặp đâu (còn lạ tới mức nào thì còn tùy vào vốn từ vựng của bạn) vì như thế thì số từ được liệt kê sẽ là rất lớn. Ngoài ra thì phần nội dung chính trong Việt Nam sử lược chỉ dừng lại ở những năm cuối thế kỷ 19, một số sự kiện đầu thế kỷ 20 được nhắc sơ qua cho đến Nhật đảo chánh Pháp ngày 9 tháng 3 năm 1945 và kết thúc bằng việc vua Bảo Đại đọc chiếu thoái vị và nhường quyền cho đảng Việt Minh, tất cả những việc nói trên chỉ được trình bày vẻn vẹn trong một mặt giấy. Trong khi đó thì dòng thời gian trong Sách giáo khoa lịch sử kéo dài đến tận năm 2000, tức là giúp các bạn có cái nhìn thật tổng quan về lịch sử Việt Nam từ thời Thượng cổ tới cuối thế kỷ 20. Tất nhiên, đây là nguồn tài liệu nhằm giúp các bạn có kiến thức cơ bản để từ từ phát triển lên thêm nếu có ý định, chứ bạn đừng đòi hỏi phải có cuốn sách nào vừa thật chi tiết, thật hấp dẫn, lại vừa mang đến cho bạn cái nhìn toàn cảnh về giai đoạn 1945 - 1975 và thật khách quan trung thực, không "Lịch sử do bên thắng cuộc viết nên", như thế e là đòi hỏi quá đáng lắm. Tự bản thân các bạn phải trao dồi, tự có chính kiến để tìm đọc các sách viết về thời kỳ rất nhạy cảm này, để tránh đọc phải sách rác hoặc lấy chiêu bài "cái nhìn đa chiều" làm tấm bình phong.

Thông tin chi tiết
Tác giả Trần Trọng Kim
Nhà xuất bản NXB Văn Học
Năm phát hành 01-2017
Công ty phát hành Nhã Nam
ISBN 8935235212244
Trọng lượng (gr) 900
Kích thước 17 x 25
Số trang 490
Giá bìa 190,000 đ
Thể loại