Reviews 2

Như tên gọi, đây là cuốn sách viết về một nhân vật – nhạc sĩ Lam Phương, người đã và vẫn đang nổi tiếng với rất nhiều bài tình ca thuộc dòng “bolero” – dòng nhạc ăn khách ở miền Nam trước 75, bị chê bai và thậm chí cấm đoán từ 1975 tới tầm … 1995, và trở lại nổi tiếng một lần nữa trong khoảng 7-8 năm gần đây, kỳ này là …trên toàn quốc. Bolero thì có nhiều người sáng tác và cũng có nhiều ca sĩ nổi tiếng, song nhạc sĩ Lam Phương (sinh năm 1937) là một trong những người nổi tiếng nhất. Khi nghĩ về bolero, tôi thường nghĩ tới, khá là “không liên quan”, 1 môn nghệ thuật khác, ấy là cải lương. Cải lương Nam bộ cũng ra đời và nổi tiếng nhứt là ở …miền Nam từ tầm giữa thế kỷ 20, sau 75 tiếp tục được chánh quyền ủng hộ và có thời còn tiến ra phía Bắc, song có lẽ cũng khoảng từ những năm cuối 90 thì dần dần tàn lụi, dường như khó ai cứu vãn được! Một trong những lí do khiến cải lương chết, theo tôi, là do xã hội VN trở nên hiện đại, trong khi cải lương lại có tiết tấu chậm, tuồng tích xưa v.v… và v.v… Điều này, oái oăm thay, lại không đúng với bolero, khi “môn” này, như vừa nói ở trên, gần đây bỗng tái sanh, và được ngay cả khán giả trẻ - thế hệ millennial (nôm na là 8x và đầu 9x) - ưa thích. Lí do? Chịu thôi!

Lam Phương là nhạc sĩ người Kiên Giang, song từ nhỏ đã “sinh sống và công tác” tại Saigon, thành danh rất sớm (17 tuổi đã nổi tiếng, nên nhớ, đây là 1 nhạc sĩ chớ không phải ca sĩ!), khởi đi từ bài “Kiếp nghèo” song đời ổng … giàu nhiều hơn nghèo (trừ vài năm ngay sau 75, nhưng đó cũng là chung cảnh ngộ với vô vàn anh chị em bỏ nước ra đi!). Lam Phương chuyên trị tình ca, có lẽ bất kỳ ai cũng có thể kể ra ngay lập tức dăm ba bài tình ca nổi tiếng của ông, thậm chí ai cũng có thể ngân nga vài câu trong các bài hát ông viết (vd, với tôi, thì đó hẳn là những câu như “trời vào thu Việt Nam buồn lắm em ơi” và “anh muốn đôi ta mãi như người tình”!) – đây chính là điều tôi ấn tượng và khâm phục nhất ở ông. Tuy nhiên, dù nhạc tình của Lam Phương rất buồn, và bản thân ổng cũng nói là đời ổng “buồn nhiều hơn vui”, song tui thấy … chưa mấy thỏa đáng, vì Lam Phương là người cực kì đào hoa, trước sau có tới 3 vợ cùng kha khá “người yêu trong và ngoài mộng”, hi hi hi….Song đúng theo chất “anh Hai Nam Bộ”, nhạc sĩ không hề giấu giếm về “phong độ trong tình yêu”, ngay cả khi đã già, mà luôn nói về các mối tình với thái độ trân trọng, kín đáo, tiết chế - đây là điều khiến tôi rất thích và phục ông. Showbiz hóa ra … thời nào cũng thế, luôn vô số những câu chuyện tình, chỉ có ứng xử là mỗi thời mỗi khác, và thế hệ đi trước hẳn là vẫn còn có nhiều cách ứng xử khiến giới trẻ thời 4.0 phải học tập…

(đọc tiếp...)

Người làm văn nghệ, tức là gồm cả thi ca văn chương nhạc họa, có khi cả đời chỉ để lại trong lòng khán/thính/độc giả vài câu thơ, vài truyện ngắn, một hai bài hát, dăm bức tranh – thế là đã “ưng cái bụng”, thế mà Lam Phương sáng tác hơn 200 bài (hiện nay VN cho “lưu hành” đâu như hơn 100 bài), trong đó ít ra cũng có 10-15 bài hết sức nổi tiếng, hết sức phổ biến, thì quả là quá giỏi, quá tài!

Hãy trở lại với cuốn sách. Có thể nói đây chỉ là tập hợp những ghi chép, tư liệu, hình ảnh về nhạc sĩ Lam Phương,chớ chưa hẳn là 1 cuốn “tiểu sử nhân vật” thực thụ. Cái chính là vì tác giả Nguyễn Thanh Nhã chưa có dịp gặp và làm việc trực tiếp với nhân vật của cuốn sách này, vì vài lí do….Tư liệu về Lam Phương thì vô số, từ trước 75 đến gần đây, từ các nguồn trong và ngoài nước, song thảy đều là “tư liệu thứ cấp”, giá mà tác giả sách được trao đổi trực tiếp với Lam Phương thì hẳn là sách sẽ “ngon” hơn nữa! Tuy nhiên, sách vẫn được viết khá dày dặn, nghiêm ngắn, theo trình tự thời gian như một cuốn biography, với nhiều hình ảnh tư liệu quý về nhạc sĩ, tờ nhạc, bài báo xưa, phụ lục “20 tình khúc tiêu biểu của Lam Phương”, phụ lục về những bài phỏng vấn “quan trọng nhứt” với nhạc sĩ khi ông còn khỏe v.v…Cho nên, với những fan của bolero nói chung và Lam Phương nói riêng thì cuốn sách hoàn toàn có thể đáp ứng nhu cầu tìm hiểu cơ bản về đời và nhạc của ông! Đồng thời, qua cuộc đời tuy nhiều thăng trầm song cũng khá may mắn của nhạc sĩ (đây là ý kiến cá nhân, vì tôi cho rằng so với nhiều văn nghệ sĩ miền Nam giai đoạn 54-75, Lam Phương khá “hên”!), độc giả thời nay được nhìn lại sanh hoạt văn nghệ nói chung và sanh hoạt âm nhạc nói riêng của Saigon trước 75, và phần nào là cuộc sống của văn nghệ sĩ hải ngoại sau 75 (Lam Phương ở Mỹ 75-80, kế đó qua Pháp 80-95, rồi lại về Mỹ từ đó tới nay). Việt Nam đổi mới về kinh tế tới nay là hơn 30 năm, song “hòa hợp” về văn nghệ có lẽ hơi chậm hơn so với kinh tế. Hình như Lam Phương là nhạc sĩ hải ngoại đầu tiên trở thành đề tài được viết thành sách xuất bản ở Việt Nam (ông chưa hề quay lại Việt Nam từ 1975!), không biết tôi có nhầm không?

Đây là một cuốn sách mới, lạ, và khá thú vị, với hình thức đẹp, trang nhã, có nhiều hình ảnh tư liệu! Tôi đọc, biết thêm nhiều điều mới, và khá thích “Lam Phương – trăm nhớ ngàn thương”.

Tôi là người Bắc, vậy nhưng hồi nhỏ cũng kịp "bỏ túi" kha khá những câu hát Lam Phương, kiểu như "Trời vào thu Việt Nam buồn lắm em ơi", "Ngày vui của anh cùng ai trên đời, là hôm tiễn em về nơi cuối trời", "Từ ngày có em về, nhà mình toàn ánh trăng thề" hay bản nhạc bất hủ "Thành phố buồn"... Hồi đó người ta mở thì nghe rồi nhớ, chứ không có ý thức rạch ròi là của nhạc sĩ nào. Mãi sau mới biết đó là những câu hát Lam Phương viết.

Tôi đã đọc một mạch cuốn sách này, đến tận trang cuối cùng, sau hai buổi tối. Tôi nghĩ, gọi đây là một cuốn hồi ký chân dung là rất chính xác, bởi lẽ cuốn sách đã cung cấp cho độc giả những hình dung cơ bản nhất về cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của người nhạc sĩ tài hoa. Nhưng đúng như những bài báo từng viết về ông, Lam Phương là người khá kín tiếng trong đời tư. Độc giả nào tìm đến cuốn sách chỉ để thỏa chí tò mò về những chuyện riêng tư thì có lẽ sẽ thất vọng.

(đọc tiếp...)

Sinh ra trong một gia đình nghèo tại Rạch Giá (Kiên Giang), mẹ cha lại thường xuyên ly tán, nên cậu bé Lâm Đình Phùng (tên khai sinh của Lam Phương) sớm thấu cảm được những nỗi bất hạnh đeo đẳng cuộc đời. Sự thấu cảm ấy đã sớm đi vào những sáng tác đầu tay của cậu, tiêu biểu nhất là Kiếp nghèo. Khôi hài chút là bài hát ấy lại giúp ông... thoát nghèo.

Nói đến Lam Phương, không thể bỏ qua những mối tình - các nàng thơ đã chắp cánh cho sự thăng hoa trong âm nhạc. Người ta thường bảo, âm nhạc nói riêng và văn nghệ nói chung thường có khả năng tiên tri. Các sáng tác của Lam Phương cũng vậy. Nó tựa như các trang nhật ký, có điều, nhật ký ấy lại viết trước cả cuộc đời.

Đọc "Lam Phương - trăm nhớ ngàn thương", tôi thấy kính trọng con người ông hơn ngoài phạm vi âm nhạc. Thăng trầm cùng bể dâu của thời cuộc nhưng ông vẫn giữ cho mình những đức tính đáng quý. Và thái độ trân trọng người tình cũ nữa, tôi vẫn nghĩ không nhiều người đàn ông thời nay hành xử được như vậy.

Hai mươi năm trời làm bạn với xe lăn và phải rời xa việc sáng tác nhạc, với một người nghệ sĩ, đó hẳn là quãng thời gian khó khăn và chán nản tột bậc. Nhưng Lam Phương vẫn giữ được nụ cười trong từng bức hình và sự hóm hỉnh ở những bài phỏng vấn. Riêng điều ấy thôi cũng đã rất đáng để nhiều người phải học hỏi rồi.

Mong một ngày không xa được thấy ông về thăm lại quê hương.

Thông tin chi tiết
Tác giả Nguyễn Thanh Nhã chấp bút
Năm phát hành 12-2019
Thể loại