Giới thiệu sách
Được đóng góp bởi OBook Team

Khi Loài Vật Lên Ngôi

“Khi loài vật lên ngôi” – của Karel Čapek là một tác phẩm văn chương mang đầy tính tiên tri pha lẫn hài hước, châm biếm và phản biện xã hội cực kỳ sâu sắc; từ khoa học, nghệ thuật, giáo dục, kinh doanh, chính trị, chủ nghĩa phát xít, chủ nghĩa nô lệ, chủ nghĩa quân phiệt, pháp luật, tôn giáo, triết học, sự phân biệt chủng tộc, quyền lực báo chí, và mọi đặc điểm của bản chất con người mà ta có thể nghĩ đến, không gì thuộc về con người mà xa lạ với Karel Čapek!

Khi Karl Marx giải thích sự biến đổi xã hội, giải thích về sự phân chia gia cấp và để xây dựng một lý thuyết về lịch sử phát triển xã hội ông đã đưa ra 3 câu hỏi: - Tại sao xã hội lại biến đổi? - Xã hội biến đổi như thế nào? - Tương lai xã hội sẽ ra sao? Karel Čapek đã trả lời một cách sắc bén và đầy đủ những câu hỏi ấy. Không những thế ông còn viết lại được cả lịch sử tiến trình của văn minh và đưa ra được cả một dự báo mang tính tiên tri cho cả nhân loại. Như Milan Kundera từng nói “Khi loài vật lên ngôi sẽ không bao giờ rơi vào quên lãng… Čapek có lẽ là nhà văn châu Âu đầu tiên có những tác phẩm hình dung trước được viễn cảnh khủng khiếp của thế giới toàn trị.”

“Khi loài vật lên ngôi” còn là cảm hứng cho vô số tác phẩm lừng danh được xuất bản sau này, có thể liệt kê ra như: 1984 hay Animal farm của George Orwell; hay The Sirens of Titan, Harrison Bergeron của Kurt Vonnegut… và ngay cả ý tưởng Sinh sản đơn tính của khủng long trong Jurassic Park…

Ngoài ra, “Khi loài vật lên ngôi” là trường hợp tiên phong và độc đáo nhất trong tiểu thuyết về cả FORM và STYLE. Čapek đã đi trước thời đại trong việc sử dụng yếu tố thị giác để tạo thêm những tầng lớp ý nghĩa khác cho văn bản. Čapek là họa sĩ trước khi thành nhà văn kiêm nhà báo, và kỹ thuật đồ họa báo chí được Čapek khai thác triệt để trong “Khi loài vật lên ngôi” để tạo thành một hình thức anti-novel đi trước thời đại. Bản dịch Tiếng Việt đã được Tao Đàn trình bày theo đúng tinh thần trình diễn thị giác, tạo bất ngờ rất lớn cho người đọc.

Reviews 6

Ấn tượng của mình về quyển sách này là phông chữ giống như bị lỗi nhưng lại là có chủ đích. 😂 Nội dung truyện xen kẽ rất nhiều giữa phần viết và phần được trích ra từ các bài báo. Nếu không đọc một cácg cẩn thận rất có thể sẽ không hiểu hoặc không theo được mạch truyện. Với những cuốn khác mình có thể vừa đọc vừa suy nghĩ linh tinh nhưng với cuốn này thì phải hoàn toàn tập trung. Ý tưởng của “khi loài vật lên ngôi” không phải là mới, viết về một loài vật có xu hướng thống trị trái đất, và ở cuốn sách này là loài sa giông. Sa giông là loài vật sống dưới nước, đi bằng hai chân giống con người, mỗi đêm trăng tròn sẽ lên bờ nhảy múa. Sa giông bị coi là quái vật khi lần đầu tiên có người phát hiện. Nhưng có những kẻ có mục đích xấu, lợi dụng sa giông để kiếm lợi cho mình. Vì sa giông sống dưới nước nên trao đổi bằng cách sa giông sẽ lấy ngọc trai mang lên, con người sẽ đưa lại vũ khí để giúp sa giông chống lại thiên địch của mình. Càng tiếp xúc lâu dài với con người thì vũ khí sa giông có ngày càng hiện đại, số lượng sa giông tăng đột  biến, trình độ sa giông ngày càng cao vì học tập kiến thức từ con người. Đến khi con người cảm nhận được nguy cơ thì mọi thứ đã ngoài tầm kiểm soát, sa giông đã đủ sức mạnh để chống lại loài người. Trong hoàn cảnh này chúng ta có thể làm gì?  Liệu con người có còn giữ được địa vị thống trị của mình không hay sẽ bị soán ngôi? Mọi người hãy tìm đọc và tự trả lời nhé. :))

Đánh giá: 8.5/10

Rất hay và độc đáo! Hoàn toàn xứng đáng với những lời khen về nó. Là fiction nhưng mình cứ ngỡ như đang đọc một cuốn sách nghiên cứu khoa học thật sự, bởinhững trích dẫn từ các báo, chú thích, dẫn chứng, v.v. Tất cả đều nằm trong phạm vi sáng tác của tác giả.

Trước khi đọc, đã có người cảnh báo mình rằng cuốn này khá khó đọc. Nhưng thực ra không hề khó đọc tẹo nào, mạch truyện cuốn hút kích thích trí tò mò đến đỉnh điểm luôn (bằng chứng là mình bị trễ làm vì buổi tối cố thức đọc 😝)

(đọc tiếp...)

Qua tiến trình phát triển của sa giông - một loài lưỡng cư hết sức kì quặc - từ chỗ bị giới hạn số lượng ở một vịnh biển nhiệt đới, tới lúc phát triền ngoài tầm kiểm soát của con người về số lượng, trình độ, văn minh và khoa học kỹ thuật, tác giả đã đả kích, giễu nhại mọi chủ nghĩa, mọi tổ chức, và bản chất con người ở nhiều tầng lớp. Sự giễu nhại ẩn dưới những bài “nghiên cứu”, “trích dẫn” rất thâm sâu, đôi lúc làm mình phải rùng mình 😬

Sách dịch hay nhưng còn nhiều lỗi đánh máy. Mình nhớ sơ sơ có khoảng 5 lỗi.

Khi loài vật lên ngôi - Viễn cảnh tương lai hay sự thật trần trụi?

"...Giá như sa giông chống lại con người thì may ra còn làm được gì đó; nhưng khi chính con người chống lại con người thì vô phương rồi, thế đấy."

(đọc tiếp...)

Ngay từ khi biết đến cuốn sách này, mình đã nhăm nhe nhòm ngó vì cái tên. Khi loài vật lên ngôi. Đặc biệt mà, phải không? Thế mà em nó lại phải tủi nhục nằm trên giá đến hơn nửa năm, vì cứ mở ra, đọc vài trang, lại gâp lại, cất đi. Bởi ngay lời tựa của tác giả có viết như thế này: "...bởi tôi - cho dù không ai đòi hỏi điều này ở các nhà văn - vẫn luôn trăn trở một điều: Cái gì đang đe dọa thế giới loài người? Sự thật hiển nhiên là tôi không thể xoay chuyển được hiểm họa của văn minh nhân loại, nhưng ít nhất tôi không thể ngồi nhìn và không thể thôi nghĩ đến điều đó." Mình nhớ đến Lỗ Tấn.

"Khi loài vật lên ngôi" là một tiểu thuyết viễn tưởng, tác giả viết về loài sa giông, một sinh vật lưỡng cư, có khả năng phát triển tương tự con người, cùng một thời đại, có lẽ còn vượt trội hơn, vì sa giông chỉ là một loài duy nhất, chúng hợp nhất thành một, chung một ngôn ngữ, một tôn giáo, không có sự phân chia giai cấp mà chỉ có sự phân công lao động. Đến đây, có lẽ bạn đã mường tượng được một chút về những gì cuốn tiểu thuyết này sẽ nói.

Thực sự, trước khi đọc cuốn này, mình từng cố nghĩ xem, sau kỉ Đệ Tứ đại Tân Sinh mà chúng ta đang sống đây, loài nào sẽ ngự trị. Kỉ Jura đại Trung Sinh có loài bò sát khổng lồ, kỉ Cacbon đại Cổ sinh có lưỡng cư ngự trị, và liệu có thật kỉ Đệ Tứ, con người là sinh vật ngự trị?

Cuốn sách được chia làm 3 phần chính, khởi đầu, phát triển và sự lên ngôi của sa giông. Lịch sử có thể sẽ khác đi nếu con người không lạm dụng sự chăm chỉ cần cù của sa giông. Con người để sa giông phát triển mà không dự liệu trước tương lai, khi số lượng sa giông gấp 5,6 gần loài người, khi văn minh của lòai sa giông đã bước tiếp với nền văn minh của loài người. Trong cuốn sách này, có rất nhiều lần, tác giả hay một nhân vật nào đó cố gắng cảnh tỉnh loài người, nhưng đều vô ích. Người ta nghĩ về cái lợi trước mắt mình, cái mình nhìn thấy ngay đây, một vài ngày sau đây, để rồi quên mất mục đích thực sự lâu dài.

Có thể hiện nay sẽ không thể có loài vật nào bước kịp bước tiến của con người, không loài vật nào có thể ngự trị được nền văn minh như hiện nay, nhưng dù thế, loài người có được an toàn, khi chính loài người chống lại loài người?

Mình cảm thấy, ngay lúc này, sa giông chỉ là một thế thân cho chính sự diệt vong của loài người, khi "chất văn minh loài người ở trong chúng", kết hợp với "sự tàn nhẫn súc vật lạnh lùng, xảo quyệt của chúng". Một loài người nào đó đã trở thành sa giông, trở thành lũ súc vật không nhân tính.

Cách viết, ý tưởng viết của tác giả rất đặc sắc, làm mình cảm tưởng đây không phải là một cuốn tiểu thuyết, đây là một cuốn sách khoa học, là sự thực, và làm những người đọc, phải giật mình băn khoăn về chính sự sống của mình.

Chỉ đọc một vài trang thôi tôi đã nhận ra đây là một cuốn tiểu thuyết vị lai tuyệt vời. Từng câu thoại, từng câu văn thể hiện nét hóm hỉnh, châm biếm một cách hài hước. Sự sắc sảo được tác giả truyền tải vào câu chuyện đầy xuất sắc.

Hình mẫu loài Sa giông được sáng tạo rất thú vị, giông giống như con hải cẩu, sống dưới biển, nom vẻ ngoài trọc lóc trơn nhẫy có phần đáng ghê tởm nhưng chúng có vẻ vô hại. Giống loài cổ xưa này chỉ còn ít ỏi, chúng quanh quẩn trong một vùng biển, nhờ thiện cảm của tay thuyền trưởng mà chúng sinh sổi nảy nở và phát triển theo đúng đặc tính của mình, một dạng sinh vật tồn tại mạnh mẽ của tạo hóa. Ban đầu được sử dụng để mò vớt ngọc trai, sau dần trở thành một loại hình lao động chân tay để người ta buôn bán kinh doanh, cuối cùng biết nói như con người và trở thành cộng đồng được con người thừa nhận với đầy đủ quyền và trách nhiệm. Điều này thể hiện bước tiến hóa vĩ đại của chúng, việc hình thành mô hình xã hội theo một lớp lang tự nhiên rất hợp lý.

(đọc tiếp...)

Nhưng chung quy cũng nhờ con người mà loài sa giông mới có thể bước lên làm chủ thế giới, con người phát tán chúng, sử dụng chúng để mưu cầu lợi ích cho mình, rồi phía khác lại ra sức bảo vệ chúng... Có điều nực cười hơn nữa khi lại chính con người chủ mưu, xúi giục sa giông làm phản. Quả là không loài nào phức tạp và đáng sợ như loài người.

Đây lại thêm một tác phẩm hay lấy chủ đề loài người diệt vong, dự báo tương lai loài người. Độc giả đọc cười, rồi suy ngẫm, rồi lại rùng mình trước bao viễn cảnh. Nhưng cái kết truyện cũng mang lại chút hy vọng, để ta thấy tác phẩm sâu sắc hơn, nhân văn hơn.

~ KHI LOÀI VẬT LÊN NGÔI ~

Tác giả: Karel Capek

(đọc tiếp...)

Thể loại: Truyện giả tưởng, châm biếm. Điểm: 7/10

Đây là câu chuyện giả tưởng mô tả quãng thời gian mà con người chia sẻ quả địa cầu chung với loài sa giông. Loài sa giông này tên là Andrias Scheuchzeri, một loài thằn lằn lưỡng sinh, sống dưới biển nhưng cũng có thể lên cạn, khi ngồi xuống thì có chiều cao khoảng hơn 1m, phát ra âm thanh ts-ts-ts nhưng có thể học nói tiếng người. Khi thuyền trưởng van Toch người Hà Lan phát hiện ra loài sa giông này có thể tìm ngọc trai, ông đi gặp 1 người bạn thời thơ ấu là Mr. Bondy nay đã trở thành thương nhân để thực hiện một kế hoạch kinh doanh vĩ đại: cung cấp vũ khí để bọn sa giông có thể chống lại cá mập, sau đó bọn chúng sẽ trả ơn ông bằng ngọc trai. Với sự đồng ý hợp tác của Mr. Bondy, Thuyền trưởng van Toch mua những chiếc tàu lớn, chở hàng đàn sa giông đi đến các vùng biển khác để chúng sinh sôi thêm, từ đó lượng ngọc trai thu được không sao kể xiết.

Dần dần, loài sa giông Andrias Scheuchzeri đã bành trướng khắp Trái Đất, đạt số lượng bằng dân số loài người, có kết cấu xã hội riêng, nhưng theo cách tác giả miêu tả thì chẳng khác gì loài người, từ một quần thể sinh vật ngây thơ rốt cuộc cũng phát sinh những tệ nạn, những cá thể xấu xa trong xã hội. Sa giông chủ yếu làm việc như nô lệ, nhưng cũng có những bậc trí thức sa giông ở tầng lớp cao hơn trong xã hội sa giông. Cuối cùng, khi con người nhận thấy loài sa giông không còn là những nô lệ ngoan ngoãn mà đã trở mối đe đọa trước mắt, họ tiến hành diệt chủng sa giông trên diện rộng. Một cuộc Thế chiến đã nổ ra giữa loài người và loài sa giông.

Quyển sách không có kết thúc rõ rệt. Cuối truyện là cảnh ông Povondra – từng là người gác cổng nhà Mr. Bondy – khi đang hấp hối vẫn mãi băn khoăn về việc “ngày xưa” ông đã để Thuyền trưởng van Toch vào gặp Mr. Bondy, từ đó dẫn đến vụ hợp tác kinh doanh, đến việc loài sa giông bành trướng cả thế giới, và đến chiến sự ác liệt diễn ra liên miên trên mọi châu lục… Đến lúc qua đời, ông Povondra vẫn không biết hành động của ông hồi đó là đúng hay sai.

“Khi loài vật lên ngôi” là quyển sách truyện giả tưởng của nhà văn Karel Capek nổi tiếng xứ Bohemian (nay là Cộng hòa Czech). Cốt truyện không quá nghiêm túc nhưng cũng không đủ châm biếm để trở thành một câu chuyện hài hước, tuy nhiên vẫn có thể đọc để giải trí. Vài đoạn còn thể hiện tư tưởng trọng nam khinh nữ của tác giả. Độc giả có lẽ sẽ rất rối mắt với phần in ấn: font chữ được thay đổi liên tục, có khi trong một đoạn đổi font 2 lần, và vì đổi font quá nhiều nên có vài lần biên tập viên quên đổi font cho hợp với ngữ cảnh. Bên cạnh đó có những trang / những chương in chữ quá nhỏ mờ, độc giả chắc phải dùng để kính lúp mới xem nổi. Không rõ ở thời điểm quyển sách được viết (năm 1936) thì Karel Capek có cố ý dùng nhiều kiểu chữ để nhấn mạnh những đoạn cần gây chú ý hay không, nhưng khi biên dịch sang tiếng Việt thì một ấn phẩm in ấn gây rối mắt như thế có lẽ sẽ không chiếm được nhiều cảm tình của độc giả.

(Sea, 12-6-2018)

Thông tin chi tiết
Tác giả Karel Capek
Nhà xuất bản Nhà Xuất Bản Hội Nhà Văn
Năm phát hành 01-2017
Công ty phát hành Công ty Cổ phần sách Tao Đàn
ISBN 9786045375150
Kích thước 14 x 20.5 cm
Số trang 360
Giá bìa 117,600 đ
Thể loại