Giới thiệu sách
Được đóng góp bởi OBook Team

Nếu cuộc đời Đề Thám là một khúc tráng ca, thì cuộc đời con gái ông (Hoàng Thị Thế) lại là một cuộc phiêu lưu, vừa thống thiết lại vừa mỹ lệ. Chỉ bằng yếu tố là con gái của ông thôi, thì bà đã trở thành quân bài của những sách lược chính trị vừa trâng tráo, lại vừa khôi hài và không bao giờ khoan nhượng. Nếu tuổi thơ của Hoàng Thị Thế là một giai đoạn êm ấm hạnh phúc bên gia đình và dư giả về vật chất, thì cuối đời bà lâm vào cảnh khốn cùng về tình cảm lẫn kinh tế trong khi giữa hai thời điểm đó, bà trải qua những giây phút mật thiết với nhiều nhân vật cấp cao của nền Cộng hòa Pháp, giao du với giới thượng lưu Paris và đã đạt được tiếng tăm trong sự nghiệp điện ảnh ngắn ngủi của mình.

Hồi ký của bà, mặc dù không đầy đủ (viết vào năm 1963, tức hai mươi lăm năm trước khi mất), đã được con cháu của Đề Thám chia sẻ. Hồi ký đó cho phép chúng ta biết những sự kiện nào và những nhân vật nào là quan trọng nhất đối với bà trong suốt nửa đầu cuộc đời. Đồng thời, nó cũng cho phép chúng ta hình dung rõ nét hơn vai trò người cha, người chồng của Đề Thám vốn chỉ được lịch sử ghi nhận như là một thủ lĩnh kháng chiến. Bị những thế lực lớn thao túng, Hoàng Thị Thế buộc phải đi những con đường mà bà không chọn lựa. Tới khi không còn giá trị lợi dụng về mặt chính trị nữa, thì bà bị ruồng bỏ và lâm vào cảnh khốn quẫn.

Đây không phải là một tác phẩm hư cấu. Tất cả mọi nhân vật được đề cập đều có thật, tất cả mọi sự kiện được kể ra đều xác thực.

Reviews 1

Người Việt Nam không ai xa lạ với cái tên Đề Thám - Hoàng Hoa Thám, thủ lĩnh phong trào vũ trang Yên Thế (Bắc Giang), cuộc khởi nghĩa kéo dài nhất trong các phong trào chống Pháp của dân tộc ta nửa sau thế kỷ XIX.

Cần nhớ lại rằng từ khi Pháp nổ súng tấn công Đà Nẵng năm 1858, trên toàn cõi Việt Nam đã có vô số phong trào kháng Pháp từ Nam chí Bắc, ngay từ những ngày mà triều đình nhà Nguyễn (vua Tự Đức) còn theo đường lối chủ hòa, sợ giặc. Trước hết, đó là những phong trào ở lục tỉnh Nam kỳ, nơi bị Pháp chiếm đầu tiên, với những cái tên lừng lẫy như Trương Định, Nguyễn Hữu Huân, Võ Duy Dương v.v... Từ 1885, khi vua Hàm Nghi xuống chiếu Cần vương, phong trào kháng Pháp có tính 'chính danh' hơn nữa và càng mạnh mẽ, đa phần do các nhà nho, hay các vị quan triều đình cầm đầu. Tuy nhiên, do giặc quá mạnh, hầu hết các phong trào đều sớm muộn thất bại vào những năm cuối thế kỷ XIX, trừ một nơi - Yên Thế! Đáng nói hơn, thủ lĩnh phong trào lại là một người nông dân 'rặt', thậm chí có nhiều nguồn thông tin cho là ông mù chữ: Hoàng Hoa Thám. Cuộc chiến bền bỉ, dai dẳng và đầy mưu lược của ông và nghĩa quân Yên Thế đã kéo dài gần 30 năm, từ khoảng 1884-1885 cho tới cái chết vì bị ám sát của Đề Thám năm 1913, thực sự làm kẻ thù vừa đau đầu, vừa kinh sợ và vừa nể phục.

(đọc tiếp...)

Đề Thám và người vợ ba của ông - bà Đặng Thị Nho (bà Ba Cẩn) có hai người con là Hoàng Thị Thế (sinh năm 1901) và Hoàng Bùi Phồn (Hoàng Văn Vi, sinh năm 1908). Năm 1909, khi nghĩa quân bắt đầu thoái trào và thất bại, Hoàng Thị Thế (8 tuổi) và sau đó là mẹ của bà đều bị quân Pháp bắt. Người mẹ, cũng là 1 thủ lãnh, bị giặc đày sang Nam Mỹ và chết trên đường đi đày (4 năm sau, ông Đề Thám cũng bị giết năm 1913). Nhưng đứa con gái của hai anh hùng Yên Thế, cô bé Hoàng Thị Thế, như một trớ trêu của số phận, lại được người Pháp nuôi nấng, dạy dỗ trong những điều kiện và môi trường 'sang trọng, quý tộc' nhất, lọt vào xã hội thượng lưu Paris, với hai người giám hộ, cũng là hai người cha nuôi là Albert Sarraut (2 lần toàn quyền Đông Dương, 1 chính trị gia và thành viên nội các Pháp sau khi từ Đông Dương về nước) và Paul Doumer (toàn quyền Đông Dương, sau này còn là Tổng thống Pháp). Chúng ta giờ đây có thể hơi lúng túng không hiểu động cơ nào khiến người Pháp, mà cụ thể là những viên chức hàng đầu của chế độ thuộc địa thời đó, lại có những 'biệt đãi' lâu dài, bền bỉ và rất nghiêm túc với đứa con gái của một kẻ thù của họ - đó là một vấn đề vĩnh viễn khó được giải thích trọn vẹn... Chỉ biết rằng, khi nhìn lại cuộc đời dài của bà Hoàng Thị Thế - sinh ra trong 'chiến khu' Yên Thế vào đầu thế kỷ XX, khi Việt Nam còn thuộc Pháp, qua đời năm 1988 tại Hà Nội khi đất nước đã thống nhất và vừa bước vào giai đoạn đổi mới - hậu sinh có thể có nhiều suy nghĩ và cảm xúc. Do hoàn cảnh gia đình đặc biệt và sau đó là những 'lắt léo' không ngờ của số phận, bà đã trở thành một chứng nhân của giai đoạn lịch sử đầy sóng gió của Việt Nam - giai đoạn đầu và giữa thế kỷ XX, với 'chủ đề' chính là giành độc lập cho quốc gia sau gần một thế kỷ mất chủ quyền.

Dựa trên nhiều tài liệu, trong đó có cuốn hồi ký của chính bà Thế viết khi đã ngoài 60 tuổi và vừa từ Pháp quay về Hà Nội sinh sống trong gần ba mươi năm cuối đời, tác giả Claude Gendre - cháu nội của cụ Jean Gendre, một người lính Pháp năm xưa từng trực tiếp tham gia vài trận đánh với nghĩa quân Yên Thế - đã cố gắng miêu tả lại cuộc đời sóng gió và khá 'li kì' của người phụ nữ Việt Nam này. Cuốn sách giải thích được phần nào những lí do của những mốc chính trong cuộc đời Hoàng Thị Thế, cũng như cho độc giả thấy được chân dung khá rõ nét của bà, từ lúc là một cô bé trong chiến khu, đến khi được người Pháp nuôi dạy như một tiểu thư quý tộc, rồi tới cuộc sống hôn nhân ngắn ngủi và không hạnh phúc, giai đoạn khó khăn (không tiền bạc và nghề nghiệp trong gần 20 năm tại Pháp trước khi về VN năm 1961), và những năm cuối đời.

Tôi ấn tượng nhất trong sách là đoạn trích bức thư của bà Hoàng Thị Thế viết cho người con trai duy nhất của bà là Jean-Marie Bourges năm 1955 (khi đó bà 54 tuổi, và người con trai cũng tầm 20 tuổi), giải thích cho con hiểu nhiều chuyện trong cuộc sống gia đình (khi đó đã tan vỡ sau khi vợ chồng bà li dị năm 1940) cũng như những quan niệm của bà về cuộc sống, về quê hương và Tổ quốc Việt Nam - cái luôn luôn ở trong trái tim người phụ nữ buộc phải lưu vong từ rất sớm này. Hình ảnh một người mẹ hiện lên thật bình dị và tình cảm - đây là 1 bức thư hay, 1 tư liệu quý.

Ngoài ra, việc năm 1959-1960 cả hai miền Nam Bắc đều cố gắng mời bà Hoàng Thị Thế - con gái người anh hùng Hoàng Hoa Thám, 1 biểu tượng của tinh thần yêu nước và kháng Pháp - về nước, cũng khiến bà dường như một lần nữa trở thành 'quân bài chính trị', lần này là giữa hai miền đang có chiến tranh với nhau. Sự việc này làm tôi liên tưởng tới việc năm xưa cả phe Cộng sản và Quốc dân đảng tại Trung Hoa đều mong 'thỉnh' được bà Tống Khánh Linh, phu nhân của Tôn Trung Sơn - quốc phụ của Trung Hoa, về bên mình vậy. Có những con người mà bản thân xuất thân và số phận của họ đã đặc biệt, gắn liền với lịch sử và đôi khi chính họ cũng không thể nào điều khiển được...

Thông tin chi tiết
Tác giả Claude Gendre
Dịch giả Thanh Thư
Nhà xuất bản Nhà Xuất Bản Hà Nội
Năm phát hành 02-2020
Công ty phát hành Omega Plus
ISBN 1033582418870
Kích thước 14 x 20.5 cm
Số trang 172
Giá bìa 89,000 đ
Thể loại