Reviews 5

Chết thì ai cũng sợ, nhưng tò mò chính là thứ giúp ta vượt qua nỗi sợ để tìm hiểu về nó. Với những ai mong muốn được hiểu về cái chết, thì cuốn sách "Hiểu về sự chết" của tác giả Sherwin B. Nuland là một lựa chọn hoàn hảo.

Với sáu căn bệnh phổ biến nhất dẫn đến cái chết, tác giả giải thích cho ta nguyên nhân, diễn biến dẫn đến sự sụp đổ của các cơ quan, sự ảnh hưởng của nó đến các cơ quan khác nhau, sự tác động của nó về cả thể xác và tinh thần người bệnh, để dẫn đến kết quả là cái chết không thể tránh khỏi.

(đọc tiếp...)

Tất nhiên đây không phải là một cuốn sách y khoa thuần tuý với từ ngữ khô khan, đan xem trong cuốn sách là chính những ví dụ thực tế mà tác giả đã được chứng kiến, cũng như những tâm tư tình cảm của chính tác giả trong quá trình hành nghề mấy chục năm dài.

Cuốn sách đơn giản giúp mỗi người có được những kiến thức cơ bản về cái chết, hiểu về nó để cảm nhận được nỗi đau mà nạn nhân của nó đang trải qua, để trân trọng những giây phút cuối cùng được sống bên người thân yêu của mình.

Cũng như cuốn sách giúp xoá bỏ đi những hình ảnh kinh điển về cái chết trong “phẩm giá” - điều được tác giả nhiều lần nói tới - để ta có thể nhìn thấy được những ký ức cuối cùng với người thân mà khi kinh hãi hoặc chối bỏ ta vô tình bỏ qua.

"Chẳng có gì là phẩm giá trong cái chết cả", “phẩm giá mà chúng ta tìm kiếm trong cái chết phải được tìm thấy trong phẩm giá của cuộc đời mà chúng ta đã sống.”

P/s: Tất nhiên một cuốn sách về đề tài này thì phải đề cập đến kiến thức y khoa, tác giả đã cố gắng giải thích một cách đơn giản nhất, đủ để ta hiểu được nội dung đang nói tới. Nhưng để hiểu được trọn vẹn thì mình nghĩ việc nhớ lại một chút kiến thức sinh học cơ thể hồi phổ thông và tra cứu vài thông tin trên mạng là việc nên làm

Sherwin B. Nuland (1930 - 2014) là Giáo sư lâm sàng về phẫu thuật. Ông là tác giá của hơn chục đầu sách, và tác phẩm này, Hiểu về sự chết, đã được giải thưởng Sách quốc gia (National Book Award). Sách được xuất bản lần đầu tiên vào năm 1993, đã được trên 20 năm. Sách được viết dưới góc nhìn thực tế sinh học và lâm sàng, “phân tích khoa học về chương cuối đời người”, do đó, những vấn đề của quyển sách, về các căn bệnh lấy đi rất nhiều mạng sống con người vào thời điểm đó, vẫn là niềm băn khoăn của nền y học hiện đại.

Nutland đã xem xét bảy con đường phổ biến nhất dẫn đến cái chết, và từ đó vén bức màn bí mật của quá trình hấp hối và những thời khắc cuối cùng của cuộc sống. Không phải để miêu tả những hình ảnh đầy đau đớn và ghê rợn của quá trình giảm sút sức khỏe, mà là những trải nghiệm chân thật nhất. Đó là sự hoạt động không biết mệt mỏi của con tim, cái kết của tuổi già, bệnh Alzheimer đầy tàn nhẫn, căn bệnh thế kỷ AIDS, cũng như về ung thư, và các cuộc án mạng. Nhiều căn bệnh dường như tước đi “phẩm giá của người chết” vào những năm tháng cuối đời. “Căn bệnh cuối cùng mà tự nhiên bắt chúng ta phải chịu, sẽ quyết định bầu không khí chúng ta rời bỏ cuộc đời”. “Nhưng, nên cho phép những lựa chọn của chính chúng ta, trong chừng mực có thể, trở thành nhân tố quyết định cho cách chúng ta ra đi”.

(đọc tiếp...)

Nhưng cuốn sách không phải để chống lại cái chết, mà thuận theo và tiếp cận nó. Chết là động lực của tự nhiên, là sự kế thừa của các thế hệ. “Loài người cũng giống như lá cây. Khi một thế hệ đâm chồi nảy lộc, một thế hệ khác suy tàn”. Hay như câu “khi thích hợp, chúng ta nên rút lui và nhường chỗ cho lớp khác. Khi đã sống hết thời mình, chúng ta chẳng nên ao ước lấn phần thế hệ khác”. Đó là một quan điểm rất hay của tác giả trong Hiểu về sự chết.

Mỗi người có lẽ đều có một ao ước về cái chết của mình - một cái chết bình yên, không vật vã. Nhưng hầu hết mọi người rời bỏ cuộc đời mà không theo cách họ lựa chọn. Cái chết thuộc về người đang hấp hối và những người yêu quý họ, chứ không phải đó là cuộc chiến đầy mong manh, mà người chết lại cô đơn giữa các trang thiết bị y tế.

“Phẩm giá mà chúng ta tìm kiếm trong cái chết phải tìm được tìm thấy trong phẩm giá của cuộc đời mà chúng ta đã sống. Nghệ thuật về cái chết chính là nghệ thuật về sự sống… Người đã sống trong phẩm giá, sẽ chết trong phẩm giá.”

Và tôi tự hỏi rằng, không biết thời khắc cuối cùng của tác giả như thế nào, có phải là một cái kết “êm dịu” cho cuộc đời của ông hay không.

HIỂU VỀ SỰ CHẾT

Sài gòn, 27 tháng 9 năm 2018

(đọc tiếp...)

Cách đây rất lâu, khi bóng Landmark 81 chưa thấp thoáng trên bầu trời Sài gòn, khi ý niệm về văn minh hay tôn giáo còn xa lạ, khi lửa vẫn chưa là vũ khí để chúng ta leo lên nấc thang tiếp theo của tiến hóa, con người đã bước vào một cuộc chiến không khoang nhượng và không hồi kết, cuộc chiến sinh tồn. Mà kẻ thù không ai khác ngoài chính đất mẹ̣, là người vào thời khắc chào đời đã khoác lên mỗi chúng ta, những linh hồn bé nhỏ, tấm áo choàng sống động của tạo hóa. Mà theo thời gian, phần thân xác ấy sẽ dần phản bội và héo mòn một cách chính xác dưới bàn tay nhào nặn của bà. Cũng vì thời điểm ra đi ấy bí hiểm nên cái chết luôn khiến nạn nhân của mình hoang mang, kích động mà hiếu kì. Và nếu bạn cũng sở hữu niềm quan tâm về chương cuối của cuộc đời, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu ngay.

Trước đây, khi nghĩ về cái chết, mình thường chụp mũ nó như sự kiện hoặc biến cố tại một thời điểm. Nhưng điều này thực sự không hợp lý, vạn vật đều theo nhân quả vận hành. Sự chết cũng vậy. Tuy cao, thấp, mập, ốm khác nhau nhưng ai cũng cần không khí để thở, thức ăn và nước uống để tồn tại. Và vì vậy, những dấu hiệu để nhận biết một người khỏe mạnh, bình thường là giống nhau ở mọi người. Mà khi có chút ít sai lệch khỏi những biểu hiện này, ta dường như chắc rằng mình cần gặp bác sĩ. Với những tiến bộ thần kì về y học, họ sẽ giúp ta trở về mức bình thường nên có. Nhưng mọi thứ đều có giới hạn của nó, y học cũng vậy, chữa bệnh cơ quan này thì cơ quan khác xuất hiện tác dụng phụ, cũng như uống thuốc tây lâu ngày sẽ hại bao tử. Và khi những sai lệch tích lũy đủ nhanh, đủ nhiều thì sự sống sẽ gặp nguy hiểm. Một cơ thể lớn tuổi với những mạch máu sơ vữa và kém đàn hồi, đến một ngày vì gặp lại đứa cháu xa cách lâu ngày mà vui mừng quá độ, tim đập nhanh hơn đẩy máu đi nhiều hơn mọi ngày một chút. Một mảnh sơ vữa tách ra và trôi theo dòng máu đến những mạch nhỏ hơn thì gây tắc nghẽn. Não thiếu máu nuôi, tim đập nhanh hơn nhưng huyết áp càng cao, mảnh sơ vữa càng bị ép đi vào mạch máu nhỏ hơn. Dòng máu tắt hoàn toàn. Não dừng. Tim dừng. Cỗ máy cũng dừng. Nếu nhìn kĩ, ta sẽ thấy nguyên nhân là chứng sơ vữa. Còn căn nguyên là những thói quen của bản thân khi còn trẻ, là bia rượu, là thuốc lá, là chế độ ăn uống,... Vì vậy, chết luôn là quá trình diễn ra từ từ khi cơ thể dừng hoạt động.

Suốt hơn 400 trang giấy, tác giả kể lại những câu chuyện nghề rất thật cùng phân tích chuyên môn về những con đường phổ biến của cái chết. Có lúc ta bắt gặp ở đó là nhiệt huyết của sinh viên thực tập, là tình máu mủ anh em, là ước mơ của cậu bé Do Thái và cả sự liều lĩnh khi đặt cược đạo đức lẫn sự nghiệp bản thân trước hội đồng chuyên môn của bệnh viên nhằm tác thành cho mong muốn được quyên sinh của bệnh nhân. Nhưng đằng sau những giá trị đầy tính nhân văn ấy, cái kết cho tất cả bệnh nhân chỉ có một, đó là chết. Câu chuyện ám ãnh mình nhất có lẽ là cái đầu tiên, khi cậu sinh viên thực tập lần đầu đối diện cái chết một cách bất lực. Về sau mới hiểu, cảm giác suy sụp của tác giả khi ấy là cơ chế mà cơ thể sử dụng để hòng chống lại những mối nguy về tinh thần và thể xác trước sự kinh hoàng và đau đớn. Tuy có vạn nẻo đường tử thần, như đột quỵ, tai biến, và ung thư. Nhưng dù là con đường nào, mục tiêu của chúng chỉ có một, là hạ gục cơ thể, là làm chúng ta suy kiệt, là cắt đứt nguồn sống nuôi dưỡng của ta mà thôi.

Ngay từ bìa sách đến nội dung, tất cả đều phủ một màu u ám. Vậy đâu là con đường của sự sống? Câu trả lời thật ra đã nằm trong lẽ sống của cỏ cây. Cái chết là cần thiết để sự sống đâm chồi, như tre già măng mọc, như tác giả nhận đinh: "một tiến trình thiết yếu của tự nhiên, cho phép giống loài chúng ta tiếp tục dưới hình hài con cái chúng ta cũng như con cái của người khác". Và khi đã chấp nhận được quan điểm này, chúng ta dễ dàng thực hiện bước tiếp theo là tìm kiếm phẩm giá cho cuộc đời chính mình. Theo lời đề nghị, tác giả muốn chúng ta tự tạo và duy trì cho mình cách sống có ích cho mọi người xung quanh. Để khi lá rụng về cội một phần của chúng ta sẽ ở lại với những người ta yêu quý như những kỉ niệm ấm áp và ý nghĩa.

Khi lật tới những trang cuối cùng, thật sự là mình có chút tiếc nuối khi nói lời chia tay với tác giả, với kí ức và tư tưởng của ông. Cứ ngỡ đọc về sự chết sẽ hiểu về lẽ chết, nào ngờ nhận được thêm cả lẽ sống, thứ có thể áp dụng vào đời sống đang diễn ra thường ngày giữa bạn, tôi và mọi người xung quanh chúng ta.

Khi mà ngoài kia, phố thị nô nức đón Trung Thu. Tôi ngồi đây, tập nhìn sự đời qua lăng kính của tác giả, ông lão đã qua cái tuổi thất thập cổ lai hi. Không tệ đâu ạ !

#howtodie #omegaplus #review #leisurereading

Trước hết, phải nói rằng đây là một quyển sách khó đọc. Khó đọc không phải bởi vì những thuật ngữ chuyên ngành y, mà bởi những xúc cảm khi đọc sách. Bởi vì một ngày kia, ai cũng sẽ phải đi qua một trong những con đường trong cuốn sách. Và ta có thể tìm cả thấy trong sách những nỗi đau mà ta đã chứng kiến.

Tiêu đề ngắn gọn “How we die” đã thể hiển rõ nhất toàn bộ nội dung của quyển sách. Tác giả cuốn sách - một bác sĩ, đã chọn ra những nguyên nhân chủ yếu đưa chúng ta đến chương cuối cuộc đời. Cách viết súc tích, đầy đủ và thẳng thắn khiến chúng ta đọc và suy ngẫm. Cái chết không có phẩm giá, không lãng mạn hay tràn đầy ý nghĩa - nó đơn giản chỉ là điều tất yếu, và cuối cùng sẽ diễn ra, dù theo con đường nào đi nữa.

(đọc tiếp...)

Đây là một cuốn sách hay, và có lẽ ai cũng nên đọc một lần trong đời mình. Không phải để sợ hãi và lảng tránh, mà để thấu hiểu, chấp nhận và dũng cảm đối mặt. Và cũng để biết trân trọng và tận dụng được - khi còn có thể - cuộc sống tuyệt đẹp dù ngắn ngủi này.

Đọc từ Hơi thở hoá thinh không sang thẳng quyển này luôn - tác giả quyển này là thầy của anh Paul Kalanithi (tội nghiệp cuốn Sapiens của em bị bỏ xó :'()

How we die - Chúng ta chết như nào? - mình thích tựa này hơn là "Hiểu về sự chết" vì sát với nội dung sách hơn.

(đọc tiếp...)

Tác giả Sherwin B. Nuland đã viết nên quyển sách bằng tất cả những kiến thức về sinh lý giải phẫu lẫn kinh nghiệm hơn vài chục năm mang trách nhiệm của một bác sĩ lên vai. Ông giải thích khá dễ hiểu (đối với những người không làm nghề y) những hiện tượng, khả năng mà con người có thể trải qua khi chạm đến mốc thời gian cuối cùng trong cuộc đời mình.

Mình tính chỉ chấm cuốn này 3* thôi nhưng chương cuối cùng lại vớt được thêm 1* an ủi. Một chương ngắn ngủi nhưng lại nêu bật được sự mâu thuẫn của những người mang sứ mệnh giữ lại sự sống cho người khác nhưng phải lựa chọn giữa việc tôn trọng ý kiến bệnh nhân (buông xuôi theo căn bệnh) và thực hiện các phương pháp chữa bệnh (dù đôi lúc các phương pháp này quá sức với bệnh nhân). Ngoài ra mình còn thích một chương ông nói về ung thư - sự bành trướng của nó trong thời gian này và cách người bệnh lẫn gia đình họ đối mặt với căn bệnh này. Và mình nhận ra rằng không riêng người Việt mới có cách hành xử như vậy.

Gấp sách lại rồi chợt nhận ra lúc ba hấp hối thì mình không có ở bên mà đang đi làm...

Thông tin chi tiết
Tác giả Sherwin B. Nuland. Người Dịch: đặng Ly. Hiệu đính: Th S. Bs. Nguyễn Hồng Phúc
ISBN 8936066702041
Thể loại