Giới thiệu sách
Được đóng góp bởi OBook Team

Gã Khổng Lồ Mất Ngủ

Gã khổng lồ Trung Quốc đã trỗi dậy trở thành nền kinh tế phát triển nhanh nhất thế giới, thách thức tât cả các cường quốc phương Tây, đặc biệt là Hoa Kỳ. Nhưng giới lãnh đạo nước này lại đang bất an hơn bao giờ hết: có thể duy trì quyền lực được bao lâu khi phải gắng gượng tuyệt vọng để lãnh đạo một đất nước rối bung do những thay đổi kinh tế gây ra.

Canh cánh mối bất an này, đặc biệt sau khi thoát khỏi tình thế ngàn cân treo sợi tóc Thiên An Môn năm 1989, giới lãnh đạo Trung Quốc hết sức chú ý đến cái mà họ gọi là "ổn định xã hội". Và trên cơ sở này mà Trung Quốc đã xử lý theo cách của họ các vấn đề trong nước như biểu tình của quần chúng, bất ổn nông thôn, xung đột sắc tộc, sự chia rẽ trong hàng ngũ lãnh đạo, truyền thông thời đại internet..., và các vấn đề đối ngoại với Hoa Kỳ, Nhật Bản, Đài Loan.

Cuốn sách Gã khổng lồ mất ngủ của Susan Shirk đã cung cấp một hiểu biết chân thực và sâu sắc về chính trị Trung Quốc. Đây có thể là một tham khảo đặc biệt quan trọng cho các nhà chính sách của Hoa Kỳ và các quốc gia khác, nhằm đưa ra chính sách phù hợp để Trung Quốc đóng tròn vai một cường quốc có trách nhiệm trên thế giới như nước này tuyên bố

Reviews 2

          Mùa hè 2008, chứng kiến Thế vận hội Olympic lần 29 được tổ chức hoành tráng tại sân vận động Tổ chim, cả thế giới choáng ngợp trước hình ảnh Trung Quốc vừa mở cửa sau hơn hai thập kỉ cải cách nay đã thành một siêu cường với tốc độ vũ bão. Nhưng trước khi Olympic diễn ra, một loạt khủng hoảng như cuộc biểu tình ở Tây Tạng, vụ động đất ở Tứ Xuyên... đã cho thấy sự mong manh trong hệ thống chính trị Trung Quốc :khổ sở trong việc bưng bít thông tin, lèo lái chủ nghĩa dân tộc ngày một quá khích cộng với sự chia rẽ trong chính nội bộ về việc kiểm soát đối nội, đối ngoại ...Việc hành xử như một cường quốc có trách nhiệm ngày càng vượt khỏi tầm kiểm soát của chính phủ trong một xã hội truyền thông nở rộ, mâu thuẫn sắc tộc, giàu nghèo, biến đổi khí hậu, biểu tình tràn lan...

Việc đầu tiên có thể minh chứng cho sự mong manh ấy bộc lộ rõ qua nghi án hát nhép tại lễ khai mạc Thế vận hội. Đặt kì vọng quá lớn vào việc Thế vận hội có thể khuếch trương tầm vóc tới đâu đã dẫn đến nỗi bất an và việc làm gian dối không cần thiết .Lẽ dĩ nhiên, Thế vận hội chính là dịp để người dân Trung Quốc rửa hận vì để hụt lần đăng cai trước mà nguyên do được đổ lỗi về phía Hoa Kì - cường quốc giờ đang lo lắng trước sự trỗi dậy của Trung Quốc. Không thể phủ nhận với bề dày lịch sử văn hóa và những thành tựu có từ hàng thế kỉ trước, sau một thời gian mờ nhạt trên trường quốc tế, giờ đây Trung Quốc lại trỗi dậy mạnh mẽ hơn bao giờ hết và trở thành một đối trọng đáng gờm của Hoa Kì. Mối hiểm hoạ giờ đây dành cho Hoa Kì và các nước đồng minh không chỉ dừng lại ở việc cạnh tranh kinh tế mà còn cả thù địch về lợi ích chính trị nhằm gia tăng tiếng nói trong chính trường quốc tế.

(đọc tiếp...)

Sự mong manh của chính quyền TQ bắt nguồn từ mâu thuẫn nội tại mà đỉnh điểm là sự kiện Thiên An Môn (TAM) chấn động suýt làm lung lay chế độ cộng sản .TQ sau hơn hàng thập kỉ đói nghèo do nền kinh tế tự cung tự cấp, đóng cửa với thế giới bên ngoài đặc biệt là sau thảm kịch TAM đã học được bài học sâu sắc về hậu quả của việc chia rẽ từ trong nội bộ Đảng và sức mạnh đáng sợ của các tầng lớp học sinh sinh viên. Từ đó, ưu tiên hàng đầu của chính quyền chính là đoàn kết nội bộ Đảng và các tầng lớp nhân dân bằng cách đẩy mạnh làn sóng chủ nghĩa dân tộc, tuyên truyền rao giảng tinh thần yêu nước mù quáng. Việc giáo dục lòng yêu nước đã có thời phát huy sức mạnh của nó đặc biệt trong việc nuôi dưỡng lòng hận thù với Hoa Kì, Nhật Bản và hy vọng về một ngày Đài Loan về với TQ cho đến khi nó trở thành con dao hai lưỡi đẩy giới lãnh đạo vào thế tiến thoái lưỡng nan.

Bên cạnh đó, ổn định xã hội còn là một ám ảnh lớn với giới cầm quyền TQ bởi dân số quá đông, sắc tộc hỗn loạn, phát triển kinh tế làm gia tăng khoảng cách giàu nghèo, kéo theo sự ô nhiễm môi trường đáng báo động. Thêm vào đó là một lực lượng học sinh sinh viên đông đảo sẵn sàng đổ ra đường khi có bất kì tình huống gây hấn nào từ Đài Loan, Nhật Bản, Hoa Kì làm tái hiện thảm kịch TAM ngày nào.

Lúc này, chủ nghĩa dân tộc mà TQ ngày ngày rao giảng trở thành con dao hai lưỡi. Ngăn cản dân chúng có thể làm bạo lực leo thang và giới cầm quyền bị quy chụp là những kẻ bán nước,không có tinh thần dân tộc. Chiều theo họ có thể khiến tình hình khu vực bất ổn và chiến tranh là điều hiển nhiên. Lúc này, nội bộ Đảng lại bắt đầu xuất hiện hai luồng ý kiến trái chiều và vòng luẩn quẩn xưa cũ tái hiện.

Để kiểm soát vấn đề nhức nhối này, chính quyền TQ đến nay vẫn bưng bít thông tin, kiểm soát báo chí truyền thông và ngăn chặn các cuộc biểu tình từ trong trứng nước. Nhưng trong một thế giới mà truyền thông nở rộ, việc kiểm soát ngày càng khó khăn thậm chí còn đẩy giới cầm quyền vào tình huống bị chỉ trích là chậm chạp, thiếu quyết đoán. Đã có thời,TQ xử lý các vấn đề quốc tế một cách cảm tính và làm căng thẳng các vấn đề quốc tế. Tuy nhiên, khác với tư tưởng bài ngoại trước đây, giờ đây các vấn đề nhạy cảm được TQ xử lý mềm mỏng và khôn khéo hơn. TQ và cả HK nhận ra mối quan hệ cộng sinh lẫn nhau đặc biệt là trong tình hình thế giới mở cửa toàn cầu như hiện nay.

Cuốn sách cung cấp cho ta một cái nhìn mới mẻ và giảm bớt lo âu về người hàng xóm khổng lồ ngày càng lớn mạnh. Mỗi quốc gia đều có mâu thuẫn và bất ổn riêng của nó. Tìm hiểu về họ, rút ra được điểm mạnh điểm yếu đồng thời làm bài học cho chính mình cũng không bao giờ là thừa thãi.

Tuy nhiên,chính quyền TQ rất giỏi bưng bít thông tin mà tác giả - một quan chức cấp cao của chính phủ Hoa Kì có thể phanh phui ra rất nhiều trong cuốn sách này nên không biết độ kiểm chứng tới đâu. Thêm nữa ,cuốn sách chỉ dừng lại vào giai đoạn Hồ Cẩm Đào cầm quyền, chính sách giữa Mỹ với Trung Quốc từ đó đến nay cũng có rất nhiều biến động căng thẳng. Cuối cùng , dẫu sách nói về chính trị hơi khó đọc nhưng bù lại tác giả chia ra thành từng chương nhỏ, ý chính cũng được tách ra rất rõ ràng nên dù là một người mù chính trị như mình cũng vẫn ngấm được như thường.  

Review của bạn Nguyễn Hồng Nhung

Cuốn sách này mình đã mua khá lâu, nhưng thật ra không được ưa anh hàng xóm này lắm nên không muốn tìm hiểu nhiều, mãi tới tận giờ mới đọc. Mình đã phải đọc cuốn này tận hai lần, lần thứ nhất chỉ đọc lướt qua để nắm nội dung chính, nhưng lần thứ hai thì lại đọc rất tỉ mỉ và cẩn thận. Mình thấy đây có vẻ là một công trình nghiên cứu rất dày công của tác giả Susan.

(đọc tiếp...)

Hoạ sách ấn tượng, chú thích rõ ràng, đó là cảm nhận đầu tiên của mình đối với cuốn sách này. Ngay từ bìa sách, người đọc đã phần nào nắm được nội dung chính của tác phẩm: Một góc nhìn về chính trị đương đại Trung Quốc.

Tuy cuốn sách nói chủ yếu về chính sách đối ngoại của Trung Quốc với Nhật Bản, Đài Loan và Mỹ nhưng điều làm mình bị thu hút lại là những chấm nhỏ khác trong cả hành trình dài mà tác giả đưa ra.

Cuốn sách cho mình thấy những khía cạnh mới mẻ hơn, sâu hơn trong những vấn đề cốt lõi của chính trị. Lần đầu tiên, mình cảm thấy hiểu sâu sắc về các vấn đề nội bộ của Đảng Cộng sản Trung Quốc- trong ngoài bất nhất ( như bài học Thiên An Môn năm 1989 khi Đảng Cộng sản Trung Quốc thể hiện sự không đoàn kết trước mắt công chúng thì họ có nguy cơ sụp đổ ngay lập tức). Hay việc được hiểu rõ hơn về lịch sử Đảng Cộng sản Trung Quốc từ thời Mao Trạch Đông đến thời Hồ Cẩm Đào. Mọi thứ hiện rõ ngay trước mắt, như một thước phim tua qua từng thời kỳ, không tô vẽ, không màu mè, chỉ độc một sự thật trần trụi.

Hoá ra cũng có một Trung Quốc mà chính sách đối ngoại lại phụ thuộc hầu hết vào công chúng. Những người làm chính trị không thể đưa ra chính kiến riêng của mình, bởi nếu làm trái ý người dân, cuộc đời chính trị gia của họ sẽ không thể tiếp tục trong “giới” này nữa. Hẳn việc các chính trị gia không có chính kiến cũng là một hệ quả không mong muốn của Đảng Cộng sản Trung Quốc, vì họ đã dùng chính sách khơi gợi lòng yêu nước quá sâu sắc trong lòng nhân dân.

Việc miêu tả các cuộc chiến khốc liệt giữa các thái tử đảng ( con của những công thần lập quốc tranh giành quyền lực hiện tại) hay tầm ảnh hưởng của các tiền bối đi trước đến các lãnh đạo hiện tại của Đảng Cộng sản Trung Quốc cũng là một điểm nhấn đáng chú ý trong tác phẩm.

Và mình cũng có được một cái nhìn mới về hình ảnh người Nhật và người Đài Loan qua cách nhìn của người Trung Quốc. Về vấn đề này, trong sách có một câu rất hay, làm mình nhớ mãi ngay cả khi đã gập sách lại “Nếu để chiến tranh với Mỹ, người dân Trung Quốc sẵn sàng bỏ ra một ngày công, để chiếm lại Đài loan thì sẽ sẵn sàng bỏ ra một tháng lương, còn chiến tranh với Nhật thì sẵn sàng hy sinh cả cuộc đời”.

Như đã nói từ đầu, thực sự bài viết này mình không quá tập trung vào các vấn đề nổi cộm trong cuốn sách mà tác giả đưa ra, những thứ mình viết trong bài review này chỉ là một chấm nhỏ trong “Gã khổng lồ mất ngủ”, nhưng nó thực sự đã làm mình ấn tượng và làm thay đổi một vài quan điểm của mình về Trung Quốc. Mình cũng thấy một vài vấn đề của Trung Quốc rất “Việt Nam”, chỉ là ở tầm lớn hơn.

Mọi người nghĩ sao về cuốn sách này vậy? Nếu có điều gì không hợp lí trong bài viết của mình, mọi người hãy chia sẻ và góp ý cho mình nhé 

Nguyễn Hồng Nhung
Thông tin chi tiết
Tác giả Susan L. Shirk
Dịch giả Hoàng Mai Anh
Nhà xuất bản Nhà Xuất Bản Hội Nhà Văn
Năm phát hành 04-2015
Công ty phát hành Nhã Nam
ISBN 8935235204973
Trọng lượng (gr) 500
Kích thước 15 x 24 cm
Số trang 480
Giá bìa 120,000 đ
Thể loại