Reviews 6

Tiếp tục là 1 cuốn sách chuyên khảo được viết bởi 1 người không chuyên - một nhà báo viết về sinh vật học, về biến đổi khí hậu, về lịch sử sinh học....tuy nhiên, không giống như cái cảm giác thiên kiến áp đặt và hơi hời hợt khi đọc Phát minh cuối cùng của James Barrat, ở cuốn sách này, Elizabeth Kolbert đã cho t thấy 1 hành trình tuyệt vời, đầy gian truân nhưng cũng rất đỗi tự hào, 1 hành trình đẹp diệu kỳ nhưng cũng lắm nỗi xót xa....Elizabeth đã vẽ 1 bức tranh tuyệt đẹp nhưng cũng tuyệt vọng! Ở đó có số phận của những loài đã tuyệt chủng như voi mamoth, voi răng mấu, cúc đá, khủng long, chim Ăng - ca, đến những loài đang tuyệt chủng như ếch vàng Panama, tê giác, san hô, và cả những loài sẽ tuyệt chủng như gấu bắc cực, gấu xám, các loài chim, lưỡng cư, và - có thể cả con người nữa!

Trong hành trình đi và viết của mình, dù ko phải 1 nhà nghiên cứu chuyên nghiệp, nhưng Elizabeth cho thấy sự đầu tư và tìm tòi của bản thân, để tìm cách mang đến độc giả những góc nhìn đa dạng nhất, đúng đắn nhất về thực trạng của thế giới sinh vật quanh ta, về những đợt suy giảm/tuyệt chủng trong quá khứ, nguyên nhân của những đợt tuyệt chủng đó....và quan trọng nhất, tác giả hướng đến cái đích mà chúng ta đang dần bước đến: đợt tuyệt chủng thứ 6 - đợt tuyệt chủng diễn ra trong kỷ Nhân sinh, và dù biết hay ko, thì thủ phạm của đợt tuyệt chủng này chính là chúng ta!....Việc con người tác động đến môi trường và làm các loài sinh vật dần biến mất không phải là 1 phát hiện mới, nhưng cái cách Elizabeth đề cập đến nó khiến chúng ta lay động và phải nhìn nhận lại mức độ nguy hiểm của vấn đề....bằng lòng nhiệt thành, bằng sự quả cảm, kiên trì, và hơn hết - bằng tấm lòng yêu thương của 1 người phụ nữ, Elizabeth đã phác lên những nét cơ bản của bức tranh tương lai giới sinh vật - buồn thay - những nét đó mang màu xám!

(đọc tiếp...)

những câu trích dẫn hay nhất của cuốn sách đều nằm ở phần cuối, nhưng không vì thế mà bạn nên bỏ qua những nội dung trước đó, bởi câu chuyện của tác giả là 1 câu chuyện dài về đa dạng sinh học, về những loài mà có lẽ chỉ ở thế hệ cha mẹ chúng ta còn được thấy ê hề đầy rẫy, thì đến thời chúng ta đã chỉ có thể nhìn thấy trong sách vở, trên TV....và cái kết chỉ như 1 lời cảnh báo rằng nếu chúng ta tiếp tục thờ ơ với số phận của những sinh vật xung quanh, thì không chỉ chúng sẽ biến mất, mà ngay chính chúng ta rồi cũng chỉ còn là dĩ vãng, 1 viễn cảnh sẽ cô đơn đến cùng cực khi mà chúng ta chưa tìm ra sự sống bên ngoài hành tinh trong vũ trụ vô tận này, thì chính tay chúng ta lại đang bóp chết dần những sự sống vốn dĩ rất hữu hạn trong chính ngôi nhà chung cung mình!

Xin trích dẫn những lời cảnh báo đó: 

"Bằng cách đẩy những loài khác tới tuyệt chủng, con người đang hối hả cưa đi cành cây mà họ cũng ngồi trên đó"

"Nếu bạn muốn nghĩ về việc tại sao con người lại quá nguy hiểm cho những loài khác, bạn có thể hình dung ra cảnh tượng một tay thợ săn ở châu Phi mang một khẩu AK-47 hay một tay lâm tặc đang chặt rừng ở Amazone với 1 cây rìu, hay còn hơn nữa, bạn có thể mường tượng ra chính mình, cầm 1 cuốn sách trên tay!"

"Homo Sapiens có thể không phải là tác nhân duy nhất của đợt tuyệt chủng thứ 6, nhưng đang đối mặt với rủi ro là một trong những nạn nhân của đợt tuyệt chủng đó"

Thế đấy, với việc tàn phá môi trường một cách tự nhiên và bản năng như hơi thở, con người đang biến mình thành thiên địch của toàn bộ giới sinh vật, và đóng vai 1 loài ngoại lai xâm lấn nguy hiểm nhất của Trái đất! Phải làm gì đây để thay đổi cách nhìn nhận này!?

Tác phẩm như lời cảnh tỉnh đến mỗi con người chúng ta rằng một đợt tuyệt chủng mới đang diễn ra và những dấu hiệu của nó thì ngày càng được thể hiện rõ rệt - Đợt tuyệt chủng thứ 6. Mà nguyên nhân chính của nó lại đến từ con người, một sinh vật đang cư ngụ trên hành tinh này, chứ không phải từ bất kì một yếu tố tự nhiên nào như 5 đợt tuyệt chủng trước đó. Cùng việc kể những câu truyện chính tác giả được trải qua, hình ảnh của đợt tuyệt chủng mới này càng được thể hiện rõ nét. Và tất nhiên vai trò của con người trong đó cũng là một yếu tố khiến người đọc phải suy ngẫm hoặc đúng hơn là đáng lo ngại. Khi con người trở nên quá phát triển đến mức không chỉ đứng đầu chuỗi sinh vật trên Trái Đất này mà còn có khả năng thay đổi cả hành tinh. Dù biết hay không thì phần lớn con người chúng ta cũng đang góp phần vào việc hình thành nên đợt tuyệt chủng này, một đợt tuyệt chủng thiết thực đến nỗi chỉ cần nhìn vào sân sau nhà chúng ta cũng có thể thấy những dấu hiệu của nó. Từng câu truyện của tác giả như giúp người đọc nhìn thấy vai trò cùng trách nhiệm của mình trong việc ngăn chặn đợt tuyệt chủng này. Bởi sau khi trải qua nó, rất có thể những gì từng được gọi là văn minh của loài người chỉ rồi cũng chỉ còn là một lớp trầm tích mỏng vài milimet trên thềm lục địa ở hàng trăm triệu năm sau mà thôi. Đừng để những thế hệ sau của chúng ta phải gánh chịu những hậu quả mà chỉ vì những lợi ích trước mắt, chúng ta ngày nay đã và đang đánh đổi.

Nếu bạn đã và đang fan của chương trình Thế giới động vật trên các kênh truyền hình thì Đợt tuyệt chủng thứ sáu của Elizabeth Kolbert là cuốn sách bạn nên dành thời gian để đọc.

(đọc tiếp...)

Đợt tuyệt chủng thứ sáu lần lượt giới thiệu cho bạn những cá thể và quần thể đã và đang có nguy cơ tuyệt chủng gần đây và sắp tới. Cá nhân mình là một đứa yếu sinh lý nên mình chỉ ghi nhớ và thấy thú vị ở những chương nói đến những loài mà mình quen biết. Và những câu chuyện về quần thể san hô, những khu rừng Amazon và các loài tê giác đã thực sự cuốn hút mình cũng như góp phần tiếp thêm động lực để mình đọc hết quyển sách này.

Biển đang bị axit hóa là một khái niệm mà mình mới nghe lần đầu. Nhưng nó lại là nguyên nhân đầu tiên dẫn đến các quần thể san hô đang bị đe dọa trầm trọng. Tác giả đã có một chuyến du khảo dài ngày ở một hòn đảo để đi thu thập và nghiên cứu về quần thể san hô lớn nhất hành tinh đang thực sự bị đe dọa như thế nào? Mình thích nhất đoạn bà ấy kể đi thu thập các mẫu san hô vào ban đêm, bì bõm lội biển hàng cây số không có một ánh đèn rồi phải thật nhanh quay trở về trạm nghiên cứu để không bị nước thủy triều lên… đọc mà hồi hộp căng thẳng như đang đi cùng đoàn nghiên cứu của bà ấy.

Rừng núi luôn là chủ đề mình hứng thú nhất. Tiếp tục là những chuyến đi với những dự án chăm sóc và bảo tồn rừng cùng các nhà nghiên cứu động, thực vật. Hiện trạng biến đổi khí hậu và thiên tai đã và đang là nguyên nhân dẫn đến sự thu hẹp diện tích rừng, tuyệt chủng và đột biến rất nhiều loài đang sinh sống trong những khu rừng này. Đọc tới đây thì mình chỉ muốn được tham gia những dự án bảo tồn và nghiên cứu rừng như tác giả kể thôi.

Xem mấy cái phim về con nguời tuyệt chủng, thảm họa thiên nhiên, nền văn minh nhân loại biến mất thì kinh khủng lắm! Cảm thấy xót xa rớt cả nước mắt. Thế nhưng giờ bảo có 1 loài ếch màu vàng, bé như cái ngón tay đã chết ngắc ngoải hàng loạt ở đâu đó Trung Mỹ thì nghe cũng bình thường.

Sau khi đọc Trở về nơi hoang dã, mình lao đi tìm quyển sách thứ 2 cũng về chủ đề bảo vệ môi trường/động vật, nhưng thật sự số đầu sách hiện có quá quá ít. Không có nhà xuất bản nào buồn dịch vì nhóm chủ đề này không ăn khách. Cuối cùng, quyển duy nhất về tay mình là Đợt tuyệt chủng thứ sáu.

(đọc tiếp...)

Có nhiều lý do để dẫn đến một cuộc đại tuyệt chủng: một số do thiên thạch, biến đổi khí hậu, địa chất, bệnh tật và một số không nhỏ tới từ con người. Nếu các cậu còn nhớ con chim Dodo (trông như con cánh cụt mõm dài, thật ra có họ với bồ câu) đã hoàn toàn bốc hơi khỏi mặt đất vì bị con người bắt thịt thì trong Đợt tuyệt chủng thứ sáu, mình sẽ thấy còn nhiều loài khác đã chết vì những lý do còn lãng nhách hơn.

Khi con người nhận ra mình đã gây tổn hại đến Trái đất như thế nào thì nỗ lực khôi phục lại những loài động vật sắp tuyệt chủng cũng không hề dễ.

Số tiền để máy bay chuyên chở thức ăn cho một con tê giác Sumatra duy nhất lên đến hàng trăm nghìn đô một năm, chưa kể công sức của hàng loạt nhà nghiên cứu, bảo tồn, bác sĩ và tình nguyện viên. Xây thì khó hơn phá, mà trong nhiều trường hợp, đôi khi nó còn quá khó để biết có thành công hay không.

Nó bi đát đến mức gây ra sự hài hước trong việc cố gắng duy trì nòi giống cho những loài vật này. Ờ, thử tưởng tượng công việc hàng ngày của mình là chọc cả cánh tay vô đít của mấy con tê giác 700 kg mà xem.

Đợt tuyệt chủng thứ sáu nhìn chung đem lại một cái nhìn tổng quát về việc con người đã phá hoại Trái đất như thế nào. Không chỉ việc săn bắn mới khiến một loài tuyệt chủng, mà bất kỳ thay đổi nào cũng gây ra tình trạng mất cân bằng chung. Một cánh bướm đập ở Brasil có thể biến thành bão lớn ở Texas. Thải ra thêm một chút khí từ xe máy lại thành sự biến mất của phần lớn san hô và nhiều loài cộng sinh với nó. Sự tác động của con người đang có mức độ tàn phá tương đương với thiên thạch lao vào Trái Đất cuối kỷ Phấn trắng.

Đây là một cuốn sách có ích nếu mình kiên trì với nó. Vì nó cho mình một động lực lớn hơn để hiểu vì sao con người cần phải học cách sống bền vững. Mình hơi buồn vì con người đã nghĩ về bản thân quá nhiều. Những bộ phim về hậu tận thế không phải là trò đùa. Nó dự báo cho một tương lai lớn hơn, sau khi con người hủy hoại Trái đất và các loài, nó cuối cùng cũng dẫn tới khả năng mà chúng ta vẫn thường gọi là nhân - quả.

“Bằng cách đẩy những loài khác tới tuyệt chủng, con người đang hối hả cưa đi cành cây mà họ cũng ngồi trên đó.”

Nhà sinh thái học Paul Ehrlich 

ĐỢT TUYỆT CHỦNG THỨ SÁU của Elizabeth Kolbert

9/10

(đọc tiếp...)

Elizabeth Kolbert là một nhà văn, nhà báo môi trường của The New Yorker. “Đợt Tuyệt Chủng Thứ Sáu” là quyển sách nổi tiếng nhất của cô và đã đoạt giải Pulitzer cho hạng mục General Non-Fiction năm 2015. Đây là một trong những đầu sách hay hiếm hoi về môi trường và tự nhiên được dịch ra tiếng Việt, ai muốn tìm hiểu về thay đổi khí hậu và tác động của nó lên hệ sinh thái thì không thể bỏ qua cuốn này!

Với “Đợt Tuyệt Chủng Thứ Sáu”, Elizabeth Kolbert chỉ ra rằng sau 5 cuộc đại tuyệt chủng trong lịch sử tự nhiên, trái đất đang bước vào cuộc thứ 6 mà cả nguồn cơn và nạn nhân của nó đều là con người. Tác giả đã kể lại những dấu hiệu, hệ quả của các cuộc tuyệt chủng trước đây trong lịch sử thế giới, xen kẽ với những chuyến đi thực địa của cô và các nhà khoa học, trong nỗ lực nghiên cứu và ngăn chặn sự biến mất của các loài đang diễn ra với tốc độ chóng mặt. Từ cuộc săn tìm những con ếch Panama trong vô vọng, đến cuộc thảm sát dơi hàng triệu con một cách bí ẩn ở Bắc Mỹ, Elizabeth Kolbert dẫn người đọc vào một chuyến phiêu lưu có kết cục bi thảm được báo trước. Spoiler alert: tất cả các loài đang chết, bao gồm cả chúng ta 🤷🏻

Đây là một quyển sách khoa học phổ thông, viết rất dễ hiểu chứ không bị chuyên môn hay hàn lâm quá. Phần vì mình cũng hứng thú sẵn với chủ đề này, phần vì Elizabeth Kolbert sắp xếp các mốc thời gian, khu vực, câu chuyện rất hợp lý, nên đọc chẳng thấy ngán tí nào. Mà mỗi lần sang trang lại là một lần mắt chữ O mồm chữ A nữa chứ! Đọc xong quyển này mình chỉ thấy vững tâm hơn với quan điểm: con người sẽ không bao giờ thắng được thiên nhiên.

Không nên ảo tưởng sức mạnh mà chống lại tự nhiên đâu các bạn ạ, như bọn Borg của Star Trek đã nói rồi: “Resistance is futile.” Bóc lột tự nhiên, phủ nhận thay đổi khí hậu, đẩy các loài động thực vật đến bờ tuyệt chủng,… tất cả đều sẽ khiến chúng ta sớm ăn đòn mà thôi! 

Nếu bạn đã và đang fan của chương trình Thế giới động vật trên các kênh truyền hình thì Đợt tuyệt chủng thứ sáu của Elizabeth Kolbert là cuốn sách bạn nên dành thời gian để đọc.

Đợt tuyệt chủng thứ sáu lần lượt giới thiệu cho bạn những cá thể và quần thể đã và đang có nguy cơ tuyệt chủng gần đây và sắp tới. Cá nhân mình là một đứa yếu sinh lý nên mình chỉ ghi nhớ và thấy thú vị ở những chương nói đến những loài mà mình quen biết. Và những câu chuyện về quần thể san hô, những khu rừng Amazon và các loài tê giác đã thực sự cuốn hút mình cũng như góp phần tiếp thêm động lực để mình đọc hết quyển sách này.

(đọc tiếp...)

Biển đang bị axit hóa là một khái niệm mà mình mới nghe lần đầu. Nhưng nó lại là nguyên nhân đầu tiên dẫn đến các quần thể san hô đang bị đe dọa trầm trọng. Tác giả đã có một chuyến du khảo dài ngày ở một hòn đảo để đi thu thập và nghiên cứu về quần thể san hô lớn nhất hành tinh đang thực sự bị đe dọa như thế nào? Mình thích nhất đoạn bà ấy kể đi thu thập các mẫu san hô vào ban đêm, bì bõm lội biển hàng cây số không có một ánh đèn rồi phải thật nhanh quay trở về trạm nghiên cứu để không bị nước thủy triều lên… đọc mà hồi hộp căng thẳng như đang đi cùng đoàn nghiên cứu của bà ấy.

Rừng núi luôn là chủ đề mình hứng thú nhất. Tiếp tục là những chuyến đi với những dự án chăm sóc và bảo tồn rừng cùng các nhà nghiên cứu động, thực vật. Hiện trạng biến đổi khí hậu và thiên tai đã và đang là nguyên nhân dẫn đến sự thu hẹp diện tích rừng, tuyệt chủng và đột biến rất nhiều loài đang sinh sống trong những khu rừng này. Đọc tới đây thì mình chỉ muốn được tham gia những dự án bảo tồn và nghiên cứu rừng như tác giả kể thôi.

Điều khiến mình thích thú tiếp theo chính là câu chuyện về những con tê giác. Trước đây mình có xem qua tập phim Những kẻ sống sót do WildAid phối hợp cùng CHANGE sản xuất (https://youtu.be/CQ_FgB6qwkM).

Thông tin chi tiết
Tác giả Elizabeth Kolbert
Dịch giả Trần Trọng Hải Minh
Nhà xuất bản NXB Tri Thức
Năm phát hành 04-2018
Công ty phát hành Nhã Nam
Trọng lượng (gr) 500
Số trang 464
Giá bìa 129,000 đ
Thể loại