Giới thiệu sách
Được đóng góp bởi OBook Team

Bước Đường Cùng (Tái Bản 2014)

Nguyễn Công Hoan là nhà văn viết sớm và viết nhiều và vinh dự là người đi tiên phong của trào lưu văn học hiện thực phê phán. Truyện dài có ngót hai chục tác phẩm. Truyện ngắn phải tính đến hàng trăm. Với một số lượng khá lớn như vậy, truyện ngắn của Nguyễn Công Hoan họp lại thành một bức tranh rộng lớn, khá đầy đủ về xã hội cũ.

Về nghệ thuật viết truyện ngắn, phải nói rằng Nguyễn Công Hoan là người có nhiều khả năng và kinh nghiệm. Truyện của ông thường rất ngắn. Lời văn khúc triết, giản dị. Cốt truyện được dẫn dắt một cách có nghệ thuật và kết cục thường rất đột ngột để hấp dẫn người đọc. Mỗi truyện như một màn kịch ngắn có giới thiệu, thắt nút và mở nút. Tiêu biểu là các truyện ngắn: Kép Tư bền, Người ngựa, ngựa người..., tiểu thuyết có Bước đường cùng...

Ngay từ khi xuất hiện, Nguyễn Công Hoan luôn gây được sự chú ý, quan tâm của giới nghiên cứu, phê bình và nhiều thế hệ độc giả. Mặc dù có nhiều người khen kẻ chê, nhưng truyện ngắn truyện dài của Nguyễn Công Hoan sừng sững tạo thành một thế Tam Đảo, Ba Vì hùng vĩ

(Tô Hoài)

Reviews 5

Bước đường cùng - Nguyễn Công Hoan

Thể loại : tiểu thuyết

(đọc tiếp...)

Mức độ yêu thích : 5 / 5

Chưa bao giờ đọc xong một cuốn sách mà có cảm giác đầy ám ảnh và phẫn nộ như thế này!

Bắt nguồn từ việc anh Pha trả đũa anh hàng xóm Trương Thi bằng cách đặt tên con trai mới sinh của mình giống tên cha của anh Trương Thi. Anh ta và vợ bắt ép chị Pha đổi lại nhưng không được liền bày kế hãm hại, chôn rượu lậu vào ruộng nhà anh rồi chạy đi báo Tây Đoan nhưng anh ta bỏ nhầm vào ruộng của lão điền chủ giàu có Nghị Lại. Từ đấy bao nhiêu cái tai vạ đổ hết lên đầu gia đình anh Pha và cả anh Trương Thi nữa. Hỡi ôi! Tôi thật sự tức giận vì cái sự hẹp hòi của anh Trương Thi đã khiến lão Nghị Lại có cơ hội lợi dụng. Tôi phẫn nộ trước thái độ nhu nhược, nhún nhường của anh Pha trước sự chèn ép của lão ta. Nhưng rồi cũng đành phải thông cảm bởi anh Pha vốn thật thà quá lại còn ít học ...

Ngay từ lúc đọc đến đoạn lão Nghị Lại xúi chị Trương Thi đi kiện anh Pha, tôi đã thấy gai hết cả người vì cái sự mưu mô ẩn đằng sau cái sự tử tế ngoài mặt của lão. Để rồi anh chị Pha vướng nợ, phải làm quần quật để trả cho lão ... giá mà họ biết được cái chữ, giá họ có nhận thức cao hơn thì có lẽ bác San , Trương Thi và cả anh Pha có thể biết nói lý lẽ tự bảo vệ mình. Từng câu văn nhuốm đầy chua xót, cay đắng sao mà ám ảnh quá. Đến cuối truyện anh Pha đã kịp thức tỉnh, tôi mừng thay cho anh nhưng vẫn thấy xót xa quá ...

Thế mới nói rằng chỉ có học mới khiến nhận thức con người cao hơn và anh Pha sẽ không ra nông nỗi ấy.

Thư Hoàn

18 . 12 . 2019 .

Nhận thức là vũ khí tối tân rèn bởi tri thức tiếp thu của mỗi người

Anh chị Pha người làng An Đạo, cũng được xếp vào nhà có đủ miếng ăn vì có gánh hàng xén của vợ, thêm nữa anh Pha siêng làm ham việc, cốt để người ta không dị nghị mình là kẻ ăn nhờ ở bám. Anh chị Pha hiền lành thế, nhưng nhà trương Thi bên cạnh có mụ vợ quái ác, mồm miệng chua ngoa, nhà ấy lấy tên ông của Pha làm tên con, sẵn chị Pha mới sinh hạ thằng cu, anh Pha lấy tên bố trương Thi là Bạch đặt cho thằng cu con, mầm mống tai họa từ đây.

(đọc tiếp...)

Nghị Lại châm ngòi cho xui xẻo của cả làng An Đạo, cho nhà trương Thi, nhà bá San, nhà anh Pha, đẩy người dân cày lương thiện, trong sáng vào nợ nần, vào kiện cáo. Anh Pha có lên nha huyện, chúng ta mới thấy các “quan”, các “thầy”, các “lệ” hống hách, sách nhiễu, trơ trẽn như thế nào, chúng còn tệ hơn trộm, chúng là bầy ăn “cướp”, cứ cái cảnh thằng cai “vòi" tiền hào của anh Pha, rồi “giật” của anh Pha cả 1 đồng bạc thì biết, đọc mà tức thay, căm thay cho anh Pha. Rồi đến đoạn nghị Lại thổi nợ anh Pha, viết nhăng cuội anh cắm mảnh ruộng 8 sào vay nợ 50 đồng, anh phần sợ, phần không biết chữ cứ điểm chỉ đại vào. Rồi đến cảnh bá San nghe lời nghị Lại mở cỗ mừng con đậu sơ cấp. Đọc mà sôi cả ruột gan. Tức bọn cường hào ác bá, lại giận vợ chồng anh Pha, trương Thi, bá San sao không chịu khó học lấy con chữ để nâng cao tầm nhìn, để trở nên mạnh dạn, biết nói lý chứ không để bị đàn áp như vầy.

Cả nhà anh Pha 3 mạng người mà bọn chúng ép uổng như vậy, kết truyện là sự bắt đầu của “cuộc đời” anh Pha, một cuộc sống có nhận thức, có chính kiến, có cá tính mới được kể là cuộc đời, còn như cuộc sống của anh trước “thức tỉnh” chỉ là một cơn ác mộng trải dài. Các cây bút thời đại trước thì viết khỏi chê rồi. Nếm được trong từng con chữ sự cay đắng, chua chát, nghe được trong đó tiếng khóc, tiếng thở dài. Ôi, nói chung là nên đọc, không đọc thì uổng nửa đời đọc sách mấy bạn nha.

Bước đường cùng" kể về cuộc đời đầy đau khổ của anh Pha, thông qua đó, phản ánh chân thực sự bóc lột của địa chủ cùng những nỗi áp bức của quan lại tham nhũng, những cái bất công của chế độ thối nát chốn hương thôn trước Cách mạng tháng Tám để dồn những người nông dân vào bước đường cùng. Hồi đó, anh Pha khỏe mạnh, trai tráng, có một vợ một con. Với tuổi tác, sức vóc cộng thêm tính cần cù, chăm chỉ thì đời sống gia đình anh cũng không đến nỗi nào. Nhưng vì âm mưu của bọn quan lại và địa chủ, Pha dính vào vụ kiện với Trương Thi. Không có tiền anh phải vay tiền Nghị lại rồi theo thời gian lãi mẹ đẻ lãi con, cuối cùng anh phải bán ruộng và gánh hàng xén của vợ mà trả nợ. Nhưng như thế đâu đã hết, nếu bọn quan lại, địa chỉ bóc lột Pha tám thì thiên nhiên lại góp thêm hai phần nữa để dồn Pha đến bước đường cùng. Lũ lụt, dịch bệnh khiến Pha mất vợ con, bản thân thì "dở điên, dở dại" và bỏ làng mà đi! :(((

Thật sự, đọc “Bước đường cùng” có lẽ nó còn gây ức chế cảm xúc hơn “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố. Cảm xúc của tôi giờ đây đong đầy những hỉ nộ ái ố đối với cảnh ngô của người dân đen cơ cực, ngày ngày chịu cảnh bóc lột từ mấy tên quan đội lốt quỷ dạ xoa. Từng trang giấy là từng cảnh nghèo túng bần hèn hiện ra trước mắt người đọc. Ngòi bút của Nguyễn Công Hoan miêu tả chân thực lối sống xa hoa phung phí đầy rẫy sự dơ bẩn, bỉ ổi của bọn quan Nghị Lại, lý trưởng, ông hộ,… qua đó lột tả bộ mặt của giới thượng lưu quý tộc trong xã hội Việt Nam thời bấy giờ, và đánh bật cái gọi là “quan phụ mẫu” trong suy nghĩ thông thường của nhiều người. Những cuộc ăn chơi hút thuốc phiện, đánh mạt chược thâu đêm, những buổi tiệc tùng vô cớ, những đám lễ giỗ… thật chất đều lấy từ những giọt mồ hôi nước mắt cay đắng của từng hộ gia đình. Vợ chồng chị Pha, bác San,… đều rơi vào cảnh tay trắng trắng tay cũng bởi sự bòn rút của quan phụ mẫu địa phương. Và cái kết cho viễn cảnh đau thương ấy là những con người vô tội phải vùng lên đấu với bọn quan lại để rồi tù túng, mất tự do, đến cả vợ chết, con chết, ruộng nương bị tịch thu… Mình rất tâm đắc câu nói cuối cùng của nhân vật Dự, rằng: “Chúng ta sống để làm gì? Không để ăn ngon, không để mặc đẹp, không để sướng nhưng là để chịu nhũng sự bóc lột của địa chủ tàn nhẫn, những nỗi áp bức của quan lại tham nhũng, những cái bất công của chế độ thối nát chốn hương thân, để bước đường cùng là đi đến chỗ phá sản”. Đồng thời, cái triết lí sâu xa mà tác giả gửi đến qua truyện ngắn của mình đã chạm vào trái tim của tất cả người đọc, đó là cái nghèo – cái dốt. Sự nghèo sẽ bòn rút tinh thần, thể lực của mỗi người, còn cái dốt, nó như con sâu bọ gặm nhắm lí trí của con người, dẫn đưa họ rơi vào một chốn bế tắc không thể thoát. Và rồi, cái nghèo – cái dốt đến cuối cùng vẫn chỉ đem linh hồn của dân đen đến vực thẳm sâu khôn cùng mang tên “Bóc lột”, ngẫu nhiên, bất ngờ đẩy ta rơi xuống đó, rơi mãi, lơ lững mãi trong cái khoảng không vô tận kia… Thế là chấm dứt một kiếp người.

Nội dung xuất sắc, chất lượng sách tốt.

Nỗi đau của những người nông dân nghèo...

Bên cạnh những tác phẩm viết về đề tài người nông dân, "Bước đường cùng" của Nguyễn Công Hoan vẫn có một chỗ đứng nhất định trong nền văn học hiện thực phê phán.

(đọc tiếp...)

Ngay cả tên văn bản cũng đã phần nào gợi lên số phận của nhân vật: cùng đường, ngõ cụt, không có lối thoát.

Số phận anh Pha sao mà thảm thương quá đỗi! Bị hãm hại, hà hiếp đủ đường. Những người nông dân nghèo như anh vì thực thà mà bị lừa phỉnh, dụ dỗ. Nghị Lại đâm bị thóc, chọc bị gạo khiến anh Pha vừa tốn tiền lên kiện vừa lại tốn thêm tiền "tạ quan". Hắn nham hiểm nhất định không nhận tiền anh gửi lại.

Hạnh phúc nhỏ của anh Pha cũng chẳng giữ được bao lâu. Sau vụ thuế, vợ chồng anh phải đến làm thuê cho Nghị Lại, làm thì vất vả mà ăn cơm độn với cà thiu cũng không đủ no. Vợ ốm, nợ lại thêm nợ khi anh Pha phải vay tiền Nghị Lại lần nữa. Cái nghèo nó khổ thế đấy!

Xót xa nhất là khi vợ con nhịn đói, anh Pha phải đi hộ đê. Phút chốc, hạnh phúc vụt mất. Vợ chết vì dịch, con anh cũng qua đời. Anh bị làng bắt vạ vì tội hỗn xược với thần linh để làng bị dịch. Hoạ vô đơn chí mà! Bao nhiêu thứ đổ lên đầu người nông dân tội nghiệp này, không cho anh ngóc đầu lên.

Lão Hạc của Nam Cao chết vì tự tử, chị Dậu chạy ra trong màn đêm tăm tối, còn anh Pha thì vợ con qua đời để anh trơ trọi giữa nhân gian. Kết cục nào cũng thế thôi. Đau thương tràn ngập khiến tim người đọc nhói lên từng cơn.

Thông tin chi tiết
Tác giả Nguyễn Công Hoan
Nhà xuất bản NXB Văn Học
Năm phát hành 11-2018
ISBN 8935212322522
Trọng lượng (gr) 250
Kích thước 20.5 x 13
Số trang 223
Giá bìa 45,000 đ
Thể loại