Giới thiệu sách
Được đóng góp bởi OBook Team

Bộ Công Cụ Mới

Những người dám nói về tự nhiên như một đối tượng đã được nghiên cứu - họ làm điều đó là do quá tự tin hoặc do háo danh và thói quen thuyết giáo - đã gây ra một tổn thất to lớn cho triết học và cho các khoa học. Bởi vì, họ mạnh mẽ tới mức nào trong việc buộc người khác phải tin vào mình thì họ cũng thành công tới mức đó trong việc chặn đứng và bóp chết công việc nghiên cứu. Họ không hẳn đã mang lại lợi ích nhờ các năng lực của mình, mà chủ yếu gây ra tổn thất do đã lãng phí và giết chết năng lực của những người khác. Còn những người đi theo con đường đối lập và nhất quyết khẳng định rằng chúng ta không thể nhận thức được một cái gì cả đã đi tới sự tin tưởng ấy do họ căm ghét các nhà ngụy biện thời cổ đại, hoặc là do tinh thần yếu ớt, hay thậm chí là do có một kiểu thông thái nào đó, đã viện dẫn những lí do không nên coi thường. Tuy nhiên, trong ý kiến của mình, họ không xuất phát từ các cơ sở chân thực, và khi bị khát vọng và lòng nhiệt tình lôi cuốn về phía trước thì họ lại đi quá xa. Những người Hi Lạp cổ nhất (mà tác phẩm của họ đã bị thất lạc) giữ một lập trường hợp lí hơn giữa những phán đoán dứt khoát đầy tự tin và thái độ thất vọng. Mặc dù họ thường kêu ca và phàn nàn về khó khăn trong việc nghiên cứu và về sự bí ẩn của các sự vật, song cắn răng chịu đựng, họ không ngừng vươn tới mục đích và thử nghiệm giới tự nhiên. Như đã rõ, họ cho rằng vấn đề này (nghĩa là việc có thể nhận thức được một cái gì đó hay không) được giải quyết không phải bằng tranh luận mà bằng kinh nghiệm. Nhưng, khi chỉ biết đến sức mạnh của lí tính, cả họ cũng không dựa vào các quy tắc, mà vẫn thường trông cậy vào tư duy sắc sảo, vào tính năng động và tính tích cực của trí tuệ.

…………

Trích đoạn

"Lí tính của con người sử dụng mọi thứ để bảo vệ và nhất trí với điều mà một khi nó đã thừa nhận, hoặc là vì đó là đối tượng của niềm tin chung, hoặc là vì nó ưa thích điều đó. Sức mạnh và số lượng các sự kiện lại chứng tỏ cho điều ngược lại, dù đó có là gì đi chăng nữa thì lí tính hoặc không để ý tới chúng, hoặc coi thường chúng, hoặc loại bỏ và bác bỏ chúng nhờ những sự phân định với lời cảnh báo thái quá và thô thiển để cho tính đáng tin cậy của các kết luận trước đây không bị loại bỏ. Và, do vậy, người trả lời đúng là người khi mà ta chỉ cho người đó thấy hình ảnh trong đền của những người được cứu thoát khỏi nạn đắm tàu nhờ nói ra lời thề nguyền và được đáp lại, lại hỏi tiếp: "Vậy đâu là hình ảnh của những người đã chết sau khi nói ra lời thề nguyền?"[1]. Đó dường như là cơ sở của mọi sự mê tín - trong thiên văn học, trong giấc mơ, trong niềm tin, trong tiên tri, v.v. Huyễn hoặc mình bằng điều hư ảo như vậy, con người chỉ nhận thấy sự kiện đã diễn ra mà không để ý tới cái đã lừa mình, cho dù nó thường xảy ra hơn nhiều. Sai lầm này còn thâm nhập sâu sắc hơn nữa vào triết học và vào các khoa học. Trong chúng, điều một lần nữa đã được thừa nhận, sẽ tiêm nhiễm và khống chế những điều khác (mặc dù những điều khác là tốt hơn và vững chắc hơn nhiều). Ngoài ra, thậm chí cả sự thiên vị và sự hư ảo mà chúng tôi chỉ ra đó cũng không có, thì lí tính con người vẫn quen mắc sai lầm là nó ngả theo các luận cứ khẳng định hơn là các luận cứ phủ định, trong khi đó thì đáng ra nó phải có thái độ như nhau đối với chúng; hơn nữa, thậm chí luận cứ phủ định có sức mạnh lớn hơn trong việc xây dựng mọi tiên đề chân thực."

(Trích Cách ngôn về việc giải thích giới tự nhiên và về vương quốc của con người)

Reviews 1

 Tác phẩm này có thể tóm lược ở mấy điểm:

Cách ngôn 1:

(đọc tiếp...)

- Bacon phê phán diễn dịch (tam đoạn luận), đề xuất xây dựng tiên đề dựa trên quy nạp (các kinh nghiệm), sau khi có các tiên đề thì mới tiến hành diễn dịch.

- Phê phán "ngẫu tượng": đại loại ngẫu tượng là những cái không tốt, bị phê phán. Có mấy loại, chỉ xin nêu 2 loại: 1 loại do lý trí tự nhiên gây dựng nên, 1 loại do các triết gia đi trước đưa ra (rạp hát).

- Tách khoa học khỏi triết học. Cảm nhận của mình thì cách ngôn 2 của Bacon

- Phát hiện có tính ngẫu nhiên. Tuy nhiên nếu có phương pháp thì chỉ cần thời gian là đủ, và phát hiện được nhiều thứ hơn. Phát hiện ra những thứ không thể hình dung ra, mà sau này nhìn lại thì thấy đó là những thứ hiển nhiên.

Cách ngôn 2:

Gồm 27 loai ví dụ chủ yếu, trong đó ví dụ chủ yếu 24 có 19 loại chuyển động.

Phần này mình đọc qua qua, không hứng thú lắm, mình tham khảo đâu đó thì phần này để huấn luyện cho tư duy, còn theo mình thấy thì phần này (cũng như 1 vài phần trong cách ngôn 1) là áp dụng mô hình của Bacon vào thực tiễn, trình bày các tiên đề rút ra từ kinh nghiệm. khá nhiều kiến thức cơ học, khoa học tự nhiên… mình thấy những nội dung này chủ yếu mang tính lịch sử, tức là với kiến thức bây giờ thì những gì Bacon đưa ra cảm giác khá lỗi thời, tuy nhiên lại đáng kể trong thời đại của ông. Xin trích lại 1 câu của Bacon để kết thúc phần này: "Song, trên con đường phát hiện ấy, trí tuệ con người thường cứng nhắc và yếu kém tới mức lúc đầu nó không tin tưởng mình, ngay lập tức khinh thường mình: lúc đầu nó có cảm tưởng rằng phát hiện như vậy là không thể, nhưng sau khi đã có phát hiện ấy, nó lại có cảm tưởng là không thể có việc con người trong suốt một thời gian dài lại không hề nhận thấy điều ấy." Phải chăng chính Bacon và mình cũng rơi vào tình trạng ấy: nhiều nội dung trong cuốn sách này mà mình cảm thấy khá ngây ngô khi so với tri thức hiện đại, biết đâu sau này con cháu mình nhìn lại những phát kiến của thời đại mình cũng cảm thấy những nội dung ấy quá ngây ngô so với tri thức thời của nó?

Thông tin chi tiết
Tác giả Francis Bacon
Dịch giả đỗ Minh Hợp, Nguyễn Trọng Chuẩn
Nhà xuất bản Nhà Xuất Bản Tri Thức
Năm phát hành 02-2018
Công ty phát hành NXB Tri Thức
ISBN 9786049434549
Trọng lượng (gr) 490 gr
Kích thước 12 x 20 cm
Số trang 492
Giá bìa 162,000 đ